काठमाडौँ – के तपाईंको बच्चाले केही चीजहरूमा ध्यान दिइरहेको छैन ? यदि छैन भने यसलाई तपाईंले हल्का रूपमा नलिनुहोस्। यो उनको नराम्रो होइन तर एक प्रकारको न्यूरो-डेभलपमेन्ट डिसअर्डर हो, जसलाई एडीएचडी (अटेन्शन-डेफिसिट हाइपरएक्टिभिटी डिसअर्डर) भनिन्छ।
यो दुर्लभ रोग होइन, तर समयमै यसको ख्याल गरिएन भने बालबालिकाको सम्पूर्ण भविष्य बर्बाद हुनसक्छ । सेन्टर फर डिजिज प्रिभेन्सन एन्ड कन्ट्रोलको प्रतिवेदन अनुसार अमेरिकामा मात्र ११% बालबालिका अटेन्सन डेफिसिट हाइपरएक्टिभिटी डिसअर्डरबाट प्रभावित छन् ।
विश्वमा यो संख्या ७.२% हो। भारतको कुरा गर्ने हो भने अनुमान अनुसार ८ देखि १४ प्रतिशत बालबालिका यो रोगबाट पीडित छन् । यस्तो अवस्थामा एडीएचडी भनेको के हो र यसबाट बालबालिकालाई कसरी जोगाउन सकिन्छ भन्ने बारे जानौं।
एडीएचडी के हो ?
एडीएचडी एक न्यूरो-विकास विकार हो, जुन बच्चाहरूमा मात्र होइन वयस्कहरूमा पनि हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा बालबालिकाले कुनै पनि कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्न सक्दैनन् । हाइपरएक्टिभिटी अर्थात् अत्यधिक एक्टिभिटी उनीहरुमा देखिन्छ । तिनीहरू कुनै पनि परिणामको चिन्ता नगरी कुनै पनि काम गर्छन्। यस्ता बालबालिका एकै ठाउँमा बस्न सक्दैनन् ।
एडीएचडीलाई पूर्ण रूपमा निको पार्न सम्भव छैन तर यसरी यो समस्या कम गर्न सकिन्छ।
व्यवहार थेरापी: बच्चाहरूलाई उनीहरूको भावना र व्यवहार नियन्त्रण गर्न सिकाइन्छ।
चिकित्सा उपचारः यो रोगमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार उपचार गर्दा पनि फाइदा हुन्छ ।
विद्यालय सहयोग: यस रोगबाट पीडित बालबालिकाका शिक्षक र उनीहरूसँग पढ्ने बालबालिकाले पनि उनीहरूलाई रोगबाट निको हुन मद्दत गर्न सक्छन्।
दिनचर्या सिर्जना गर्दै: बच्चाको लागि स्थिर दैनिक दिनचर्या बनाउनु लाभदायक हुन्छ।
आमाबाबुको मार्गदर्शन: आमाबाबुलाई बच्चाको आवश्यकता र समस्याहरू बुझ्न र तिनीहरूलाई राम्ररी ह्यान्डल गर्न पनि प्रशिक्षित गरिन्छ।
अभिभावकहरूलाई सुझावहरू:
बच्चाको सकारात्मक कुराहरूमा ध्यान दिनुहोस् र उनीहरूको प्रशंसा गर्नुहोस्।
बच्चालाई खेलकुद जस्तै सही दिशामा आफ्नो ऊर्जा प्रयोग गर्न प्रोत्साहन दिनुहोस्।
मनोचिकित्सकलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
कुन उमेरमा एडीएचडीको जोखिम बढी हुन्छ ?
अटेन्सन डेफिसिट हाइपरएक्टिभिटी डिसअर्डर सामान्यतया ५ देखि ९ वर्ष उमेरका बालबालिकामा तीव्र गतिमा बढ्छ तर त्यस पछि १५ वर्षसम्ममा यसको लक्षण कम हुँदै गएको देखिन्छ । यो बच्चाको वृद्धिको लागि सही उमेर भएकोले, एडीएचडीले उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ, जसको परिणाम जीवनभर रहन सक्छ।
यस्तो अवस्थामा बालबालिकाको मनमा कुकर्म मात्रै रहन्छ । कतिपय अभिभावकहरूले यसलाई आफ्नो बदमाशी वा शरारतीको रूपमा लिने गर्छन्, जुन सही होइन। यदि तिनीहरूले यसलाई बेवास्ता गरिरह्यो भने तिनीहरूको मानसिकता बनिरहन्छ। त्यसैले बालबालिकालाई गाली गर्नुको सट्टा उचित अभिभावकत्व दिनुहोस् । यदि तपाईंलाई आवश्यक महसुस हुन्छ भने, परामर्श पनि लिनुहोस्।
एडीएचडी हुनुका लक्षणहरू के के हुन् ?
चीजहरू हराउँदै
चीजहरू सम्झन नसक्ने
दिनमा पनि सपनामा हराइरहेको हुन्छ
बोल्ने हुन
जोखिमपूर्ण काम गर्नु भनेको खतराहरूसँग खेल्नु हो।
चिडचिडापन
धेरै चोट लाग्छ
बच्चाहरुमा एडीएचडीको कारणहरु
सानै उमेरमा टाउकोमा चोट
बच्चाहरु को जन्म को कम वजन
गर्भावस्थाको समयमा आमा रक्सी हुनु भनेको लागूपदार्थको दुरुपयोग हो।
पूर्व परिपक्व वितरण
विषाक्त पारिवारिक वातावरण
बच्चाहरूलाई एडीएचडीबाट कसरी जोगाउने ?
स्वस्थ जीवन शैली
समयमा सुत्नुहोस्
उमेर अनुसार शारीरिक क्रियाकलाप
आफ्नो आहारमा फलफूल र तरकारीहरू समावेश गर्नुहोस्
स्क्रिन समय कम गर्नुहोस्
सानै उमेर देखि सही दिनचर्या अनुसरण
आमाबाबुले बालबालिकासँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायम गर्नुपर्छ
