चकलेट स्वास्थ्यका लागि कति बेफाइदा

काठमाडौं । चकलेट अधिकांश मानिसको प्रिय खानेकुरा हो। विशेषगरी बालबालिकादेखि लिएर युवायुवतीसम्ममा यसको मोह निकै देखिन्छ। चकलेट मिठो स्वाद, आकर्षक बनावट र चिउनैपर्ने मजाका कारण बजारमा अत्यन्त लोकप्रिय छ। तर, चकलेट अत्यधिक वा दैनिक रूपमा अनियन्त्रित मात्रामा सेवन गरिनु स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले घातक पनि बन्न सक्छ।

चकलेटको फाइदा पनि छन
चकलेट विशेषगरी डार्क चकलेटमा पाइने फ्लाभोनोइडजस्ता एन्टिअक्सिडेन्टले मुटु स्वस्थ राख्न सहयोग गर्छ। यसले तनाव घटाउन र मस्तिष्कलाई सजग राख्न पनि मद्दत गर्छ। केही अनुसन्धानले चकलेटले रक्तचाप नियन्त्रणमा राख्न र मधुमेहसमेत घटाउन सक्ने संकेत दिएका छन्।

तर यी फाइदाहरू ‘सिमित मात्रामा’ चकलेट खाँदा मात्र सम्भव हुन्छ। जब यसको सेवन अत्यधिक हुन्छ, त्यतिबेला चकलेट मिठोभन्दा पनि समस्याको कारण बन्न थाल्छ।

धेरै चकलेट खाँदा के-के असर गर्छ ?
१. मोटोपन र तौल वृद्धि
चकलेटमा सुगर, बोसो र क्यालोरीको मात्रा धेरै हुन्छ। धेरै मात्रामा चकलेट खाँदा शरीरमा आवश्यकता भन्दा बढी क्यालोरी जान्छ, जसले शरीरमा बोसो जम्न सुरु गर्छ र मोटोपन निम्त्याउँछ। नियमित रूपमा चकलेट खाने बानीले पेटको वरिपरि बोसो जम्ने, चिउडो दोहोरो देखिने र शरीर सुस्त हुने गर्छ।

२. दाँतको समस्या
चकलेटमा चिनीको मात्रा अत्यधिक हुन्छ। चिनी लामो समयसम्म मुखभित्र रहँदा ब्याक्टेरिया वृद्धि भएर दाँत कुहिने, गिजा दुख्ने र मुख दुर्गन्ध आउने समस्या हुन्छ। बालबालिकामा त यो समस्या अझ बढी देखिन्छ।

३. छालामा असर
चकलेट धेरै खाँदा अनुहारमा डन्डीफोर, पिप्रा वा एलर्जी आउने समस्या हुन सक्छ। विशेषगरी चिल्लो छालाका व्यक्तिहरूमा चकलेटका कारण छाला चिलाउने, रातो हुने वा चिलाउने अवस्था आउन सक्छ।

४. अनिद्रा र बेचैनी
चकलेटमा क्याफिनजस्तै उत्तेजक पदार्थ हुन्छ, जसले मस्तिष्कलाई सजग बनाउँछ। रातिको समयमा धेरै चकलेट खाँदा अनिद्रा, मुटु धड्कन बढ्ने, बेचैनी र थकान नहट्ने समस्या आउन सक्छ।

५. ग्यास र अपच
चकलेटमा फ्याट र क्याफिनको मात्रा धेरै भएकोले पाचन प्रणालीमा असर गर्छ। विशेष गरी बढी खाइयो भने ग्यास, अपच, पेट दुख्ने र भोक नलाग्ने समस्या देखिन्छ।

६. कलेजोमा असर
अत्यधिक चकलेटको सेवनले कलेजोलाई बोसो संचित गर्न बाध्य बनाउँछ। यसले लिभरमा बोसो बढ्ने (fatty liver) जस्ता समस्या निम्त्याउन सक्छ।

कसरी खाने त चकलेट ?

• डार्क चकलेट प्राथमिकता दिनुहोस्, किनभने यसमा चिनीको मात्रा कम हुन्छ।
• दैनिक सानो टुक्रा (२०–३० ग्राम) मात्र खाँदा बढी असर गर्दैन।
• बिहान वा दिउँसो खाँदा शरीरले सजिलै पचाउन सक्छ।
• चकलेट खाएपछि मुख राम्ररी कुल्ला गर्नु आवश्यक छ।
• बच्चाहरूलाई चकलेट दिनुअघि समय, मात्रा र प्रकारमा ध्यान दिनुपर्छ।