सतीदेवीको अङ्ग पतन भएपछि देवीदेवताको बास रहेको विश्वासका आधारमा पुस शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्मको एक महिनभर स्वस्थानी व्रतकथालाई आधार बनाएर नेपालका विभिन्न शक्तिपीठहरुको पूजा आराधना गर्ने गरिन्छ । सयौँ वर्षदेखि चलिआएको र वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले घर घरमा विधिपूर्वक रुपमा पूजापाठ गरिने यस स्वस्थानी व्रतकथालाई ३१ अध्यायमा विभाजन गरी पुस्तकलाई बुझ्न र पढ्न सजिलो बनाइएको छ ।
स्वस्थानी व्रतकथाको प्रथम अध्यायमा स्कन्द कुमारजीले अगस्त्यमुनिलाई यो संसार कसरी सृष्टि भयो ? भन्ने विषयमा बताउनुभएको कुरा उल्लेख गरिएको छ । ब्रह्मा, विष्णु, शिव एक हुन् । यिनमा सानो र ठूलो भन्ने भेद छैन । सृष्टि गर्ने चतुर्मुख ब्रह्मा, पालन गर्ने विष्णु, संहार गर्ने रुद्र हुन् । सृष्टि प्रारम्भ हुँदा पहिले परब्रह्मा परमात्माको इच्छामा स्वयं स्फुरण हुनासाथ त्यही इच्छाले प्रेरित समस्त गुणले युक्त ब्रह्मा, विष्णु र शिव प्रकट भए र तिनका शक्ति–स्वरुप त्रिगुणले युक्त प्रकृति उत्पन्न भइन् । यसै कारण परमात्माको इच्छाविना कुनै कार्य पनि हुन सक्तैन ।
विष्णु र शिवको आयुको अवधि वा प्रमाण छैन । ब्रह्माको सय वर्ष परमायु हुन्छ । उनको प्रथम पचास वर्षलाई परार्थ भन्दछन् । सय वर्ष पुगेपछि उनको पनि नाश हुन्छ, वा प्रलय हुन्छ । प्रलय भएपछि समस्त संसार र यसमा रहेका वस्तुहरु केही रहन्न । अनि ईश्वरद्वारा पुनः पहिलेकै जसरी अर्काे सृष्टिको क्रम आरम्भ हुन्छ र निरन्तर चल्न थाल्छ ।
