गोपाल सङ्ग्रौला
आज कसैले पनि मेरो दुखेसो सुन्न चाहेन । तुलेले लामो सुस्केरो छाड्दै पिरोलियो…..
तुले बिहानै घाँस काटेर घोडा अघाएर एक्का लिएर सहर जान्थ्यो । यात्रीहरु एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ ओसारेर उसले छोरो पढाएको थियो । त्यो कुरा डम्बरेलाई असैह्य भयो । उसले अनेक निउ खोजेर बीरेको हत्या गरेर जेल प-यो ।
अदालतले हत्यारालाई आजीवन कैद सजाय तोके पनि राष्ट्रपतिले उन्मुक्ति दियो । त्यो हत्यारो फेरि गाउँमा आएर गरीबहरूलाई आतङ्कित बनाउन थाल्यो । नाङ्गो आतङ्कक सहन नसकेर तुलेकी स्वास्नी आमरण अनशन बसी । पुलिसका पिटाइले उसले पनि संसार छोडी । देशका ठूला नेता हत्याराका पक्षमा उभिएपछि तुले निराश भयो तर पेटको लागि उसले एक्का हाँक्न छाडेन । तुलेले घोडा खोलेर एक्का जोड्यो । उसको एक्कामा हेर्दा भद्र देखिने एउटा मान्छे चढ्यो । तुलेले नम्र आवाजमा विन्ती बिसायो – ‘हजुर म सारै ठूलो पीडामा परेको छु । एक निमेष मेरो दुखेसो सुनिदिनु होस् न ।’ यात्रीले रुखो वचन बोल्यो— “तेरो कुरा सुन्ने मलाई फुर्सद छैन । तेरो भाडा कति हो लैजा ।”
त्यो गयो अरु यात्री चढे । सबैले तुलेको कुरा सुन्न मानेनन् ।
तुले खिन्न चित्त भएर बेलुका घरमा पुग्यो । उसले विचार ग-यो— मान्छे पशुभन्दा तल गिरे । बरु यसै घोडालाई मनको पीर सुनाउनु बेस होला भनेर खिस्स हाँस्यो । तुलेले घोडालाई घाँस हाल्यो र घोडा खान थाल्यो । उसले आफ्ना मनको सम्पूर्ण विषाद घोडालाई सुनायो । झिगा धपाउने सुरले घोडाले आफ्नो टाउको हल्लायो । आफ्नो पीडा पशुले बुझेछ भन्ने ठानेर ऊ परम सन्तुष्ट भएर मनमनै भन्यो— “मान्छेभन्दा पशु विवेकशील हुँदो रहेछ ।”
साभारः लघुकथा कुनोबाट
