जीवनमा सुख, समृद्धि, ऐश्वर्य, धन, सम्पत्ति, यश, नाम आनन्द प्राप्तिमा नैतिकताको निकै ठूलो योगदान हुन्छ । नैतिक गुणबाट विभूषित व्यक्तिको चरणमा सफलताले चुम्छ । बालबालिकाले सबैभन्दा पहिला नैतिकताको पाठ आफ्ना घरमा परिवारजनका साथ सिक्छन् । आमा–बुवालाई पनि आफ्नो सन्तान राम्रो मानिस(संस्कारी) बनेर सफताको सिँढी चढोस् भन्ने उनीहरुको स्वभाविक चाहना हुन्छ । तपाईंपनि बालबालिकालाई संस्कार दिन चाहनुहुन्छ भने उनीहरुलाई नैतिक संस्कार दिन जरुरी छ । त्यसका लागि केही कार्यहरु गर्न जरुरी छ—
– बालबालिकाले आफ्ना आमा बुवा तथा परिवारका सदस्यले जस्तो व्यवहार गर्छन् त्यसै आचरणको अनुकरण गर्ने हुँदा तपाईंको व्यवहार सधैँ राम्रो राम्रो हुन जरुरी छ ।
– बालबालिकालाई सकेसम्म खेलको माध्यमबाट नैतिक मूल्यको शिक्षा दिने गर्नुपर्छ । यसो गर्न सकियो भने बच्चाहरुको सिकाइ राम्रो र प्रभावकारी हुन्छ ।
– बालबालिकालाई उनीहरुको हरेक राम्रो गतिविधिलाई पुरस्कार एवं नराम्रो कामको लागि दण्डको निकै ठूलो भूमिका रहेको हुन्छ । जब बालबालिकाले राम्रो कार्य गर्छन् पुरस्कृत जरुर गर्नुपर्छ । यस्तो गर्नाले भविष्यमा पनि उसले राम्रो कार्यगर्ने छ ।
– बालबालिकामा मानवीय चेतनाको विकास गराउन उसलाई परोपकारी, दयालु, सहनशीलता, दानी, ज्ञानी, त्यागी, क्षमाशील, कर्तव्यनिष्ठ, सहिष्णु तथा उदार बन्ने पाठ पढाउनुपर्छ । उसलाई भन्नुपर्छ— यही गुणले तिमीलाई पद, प्रतिष्ठा तथा लोकप्रियता दिलाउँछ ।
– बालबालिकालाई स्वस्थ्य मनोरञ्जनको पनि सुविधा दिनुपर्छ । बालसुलभ मनमा यी चिजहरुको तत्काल प्रभाव पर्छ । उनीहरुलाई नैतिक मूल्य मान्यता सिकाउने खालका पुस्तक र फिल्महरु देखाउन सकिन्छ ।
– बालबालिकाको नैतिक विकासमा साथी–समूहको विशेष प्रभाव पर्ने हुँदा बालबालिकाको संगतलाई पनि नजरअन्दाज गर्नु हुँदैन । सानु उमेर छ भनेर त्यस्ता कुराहरुलाई वेवास्ता गर्दा पछि समस्या आउँछ । त्यसैले ख्याल गर्न जरुरी छ ।
