१. विद्वान्को विचारमा यी गुण आयु बढाउनेवाला छन्– सबै प्राणीका प्रति सहानुभूति, ईष्र्यारहित, सहनशील, धैर्य तथा मित्रको अपमान नगर्ने ।
२. धूर्त, अल्छी, डरपोक, क्रोधी, अभिमानी, चोर, कृतघ्न र नास्तिक यी माथि विश्वास गर्नु हुँदैन ।
३. शोध र संतापको दुष्प्रभाव बारेमा महाराज धृतराष्ट्रलाई बताउँदै विदुरजी भन्दछन् — ‘हे महाराज ! कहिल्यै शोक गर्न हुँदैन । शोक ज्यादै विनाशक छ । यसले सौन्दर्य नष्ट गर्छ, बल र ज्ञान पनि नष्ट गर्छ र अन्त्यमा रोग मुखमा हालिदिन्छ ।
४. शोक गर्दैमा त्यो वस्तु पाइँदैन, जसका लागि हामी शोक गर्दछौँ । यसबाट मात्र शरीरलाई कष्ट हुन्छ, मनलाई कष्ट हुन्छ साथै हाम्रा शत्रुलाई हामीमाथि हाँस्ने मौका प्राप्त हुन्छ, अतः शोक गर्नै हुँदैन ।
५. मानिस बारम्बार जन्मिन्छ र मर्छ । कहिले लाभ पाउँछ, कहिले हानी भोग्छ । कहिले अरुसँग माग्छ कहिले अरुलाई दिन्छ । कहिले अरुका लागि शोक गर्छ, कहिले उसका लागि अरुले शोक गर्छन् ।
६. सुख–दुःख, निर्माण–विनाश, हानी–लाभ, जीवन–मरण, संसारमा सबैलाई सबै स्थितिबाट गुज्रिनु पर्छ । अतः मानिसले धैर्यपूर्वक काम गर्नुपर्छ र हर्ष एवम् शोकबाट माथि उठ्नुपर्छ ।
साभारः ‘महापुरुषहरुका अमर वाणी’ पुस्तकबाट
