• हाम्रो टिम
  • हाम्रो बारेमा
  • विज्ञापन
  • सम्पर्क
शुक्रबार, ४ मंसिर २०८३
Metakhabar
  • गृह
  • समाचार
    धार्मिक आस्थादेखि पर्यटन समृद्धितर्फ उन्मुख ऐतिहासिक नगरी जनकपुरधाम

    मिथिला क्षेत्र आज उत्सवमय

    पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

    पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

    कांग्रेसले टुंग्यायो राष्ट्रिय सभाका ९ उम्मेदवार

    कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक मङ्गलबार बस्ने

    सुनको मूल्य घट्यो

    आज सुन प्रतितोला रु १२ हजार २०० ले ?

    प्रधानमन्त्री शाहले आज इयू आवद्ध राजदूत तथा मिसन प्रमुखसँग संयुक्त छलफल गर्दै

    भारतको राजकीय भ्रमणमा आइतबार नयाँदिल्ली जानुहुँदै प्रधानमन्त्री शाह

    कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै

    कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै

    Trending Tags

    • Trump Inauguration
    • United Stated
    • White House
    • Market Stories
    • Election Results
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • थप
    • कृषि
    • टुरिजम
    • स्वास्थ्य
    • फिचर
    • सूचना प्रविधि
    • शिक्षा
    • विज्ञान
    • साहित्य
    • सुरक्षा/अपराध
    • जीवन शैली
    • आवाज
    • विविध
  • English
नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्
  • गृह
  • समाचार
    धार्मिक आस्थादेखि पर्यटन समृद्धितर्फ उन्मुख ऐतिहासिक नगरी जनकपुरधाम

    मिथिला क्षेत्र आज उत्सवमय

    पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

    पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

    कांग्रेसले टुंग्यायो राष्ट्रिय सभाका ९ उम्मेदवार

    कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक मङ्गलबार बस्ने

    सुनको मूल्य घट्यो

    आज सुन प्रतितोला रु १२ हजार २०० ले ?

    प्रधानमन्त्री शाहले आज इयू आवद्ध राजदूत तथा मिसन प्रमुखसँग संयुक्त छलफल गर्दै

    भारतको राजकीय भ्रमणमा आइतबार नयाँदिल्ली जानुहुँदै प्रधानमन्त्री शाह

    कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै

    कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै

    Trending Tags

    • Trump Inauguration
    • United Stated
    • White House
    • Market Stories
    • Election Results
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • थप
    • कृषि
    • टुरिजम
    • स्वास्थ्य
    • फिचर
    • सूचना प्रविधि
    • शिक्षा
    • विज्ञान
    • साहित्य
    • सुरक्षा/अपराध
    • जीवन शैली
    • आवाज
    • विविध
  • English
नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्
Metakhabar
नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्

मिथिला क्षेत्र आज उत्सवमय

मेटाखबर संवाददाता मेटाखबर संवाददाता
४ मंसिर २०८३,
0
धार्मिक आस्थादेखि पर्यटन समृद्धितर्फ उन्मुख ऐतिहासिक नगरी जनकपुरधाम
1
पटक हेरिएको
फेसबुकमा सेयरह्वाट्सएप

महोत्तरी, ४ मङ्सिरः मधेसको प्राचीन मिथिला क्षेत्र आज उत्सवमय छ । हिन्दू परम्पराका इष्टदेव श्री विष्णु चार महिनाको निद्राबाट ब्युझेर तुलसीसँग विवाह गर्नुभएकोे विश्वासमा आज मिथिला क्षेत्र उत्सवमय भएको हो ।

चन्द्रमासको कात्तिक शुक्ल एकादशी तिथिका दिन श्री विष्णु चार महिनाको निद्राबाट ब्युझेर तुलसा (वनष्पति) सँग विवाह गर्नुभएको विश्वास गरिन्छ । मैथिल परम्परामा यो एकादशीलाई बोधिनी पनि भनिन्छ । शास्त्रीय परम्परामा यो एकादशीको नाउँ हरिबोधिनी र हरिप्रबोधनी पनि रहेको मटिहानीस्थित राजकीय संस्कृत माध्यमिक विद्यालयका कर्मकाण्ड विषयका शिक्षक शोभाकान्त झा बताउनुहुन्छ ।

यस पर्वको अवसरमा भक्तिपूर्वक व्रत रही भजनकीर्तन र भगवान् श्री विष्णु र तुलसाबीच विवाह समारोह आयोजना गरेर देवोत्थान उत्सव मनाउने मैथिल परम्परा छ ।

आज यस अवसरमा यहाँ प्रायः सबै मिथिला बस्तिमा श्री विष्णु र तुलसाबीच विवाहका मङ्गल गीत गुञ्जदैछन् । श्री विष्णु र तुलसाप्रति समर्पित यो पर्वपछि मिथिलामा विवाह, यज्ञोपवित (व्रतबन्ध), गृहप्रवेश, मुण्डन र यज्ञयज्ञादिसहितका शुभकार्यको बाटो खुल्ने मानिन्छ ।

श्री विष्णु समुद्रमा सयन गर्नुभएको मानिने असार शुक्ल एकादशीपछि रोकिने यस्ता शुभकार्य देवोत्थान उत्सवसँगै खुल्ने मान्यताले यो पर्व मैथिल परम्परामा खास मानिन्छ ।

असार शुक्लपक्षको एकादशीलाई श्री विष्णु सयन गर्नुभएको विश्वासमा सो दिनलाई हरिसयनी र कात्तिक शुक्ल एकादशीका दिन जाग्ने मान्यताले यसलाई हरिवोधनी भनिएको मैथिल संस्कृतिविद् जलेश्वर–५ पतैलीका बासिन्दा ध्रुव रायको भनाइ छ ।

देवोत्थान उत्सवपछि हरिसयनी एकादशी अघिसम्म आयोजना गरिने शुभकार्यमा श्री विष्णुको कृपादृष्टि रहने मैथिल विश्वास गर्छन् ।

मिथिलामा यो पर्व निष्ठाका साथ व्रत गर्दै श्री विष्णु र तुलसाबीच विवाह उत्सव मनाएर गरिन्छ । यस दिन घरआँगनको तुलसीको मठ सिँगार्ने र विष्णु रुप मानेर शालिग्रामसँग तुलसाको विवाह भएको उत्सव मनाइन्छ ।

यो विवाह उत्सवमा मिथिलानी (मिथिलाका नारी) सुमधुर विवाह गीत गाउँछन् ।
‘बाजु सहनाई, बाजु मृदंग,
हरषित भेल मिथिलाक अंगअंग ।
तुलसीक मण्डप पूmलसँ सजल ,
हरि–तुलसीक जोडी खिलैत रहल ।
जयजय विष्णु , जयजय तुलसी रानी,
अमर रहय ई प्रेमक कहानी ।’

उक्त मधुर गीतका बीच श्री विष्णु र तुलसी विवाह सम्पन्न गर्ने मैथिल परम्परा छ । उत्सवका बीच मिथिलानी विवाहका विधि नै पिच्छे मङ्गलगीत गाइरहन्छन् ।

अघि सत्य युगमा जालन्धर नाम गरेका दैंत्यकी पत्नी वृन्दा पतिव्रता नारी थिइन् भन्ने पौराणिक कथा छ । वृन्दाको पतिव्रता पूण्यले जालन्धरको अन्त्य गर्न नसकेपछि शिवजीको सल्लाहमा श्री विष्णुले जालन्धरको रुप धारण गरी उनको धर्म नष्ट गर्नुभएको वर्णन छ ।

वृन्दाको पतिव्रता धर्म नष्ट भएपछि जालन्धरको संहार हुन्छ । पछि यो कुरा थाहा पाएपछि वृन्दाले श्री विष्णुलाई ढुङ्गा बन्ने श्राप दिनुभएको कथा छ ।

वृन्दाको श्रापले श्री विष्णु शालिग्राम पत्थर बन्नु भएको र विष्णुले वृन्दालाई झार हुने र आपूmले विवाह गर्ने बताएपछि वृन्दा तुलसी रुपमा अवतरित भएकी विश्वास गरिन्छ ।

दुवैको श्रापले श्री विष्णु शालिग्राम र वृन्दा तुलसा बनेका र कात्तिक शुक्ल एकादशीका दिन दुवैको विवाह भएको विश्वासमा यो परम्परा मनाउँदै आएको बताइन्छ ।

तुलसा औषधीय गुणयुक्त वनष्पति भएको हुँदा हिन्दू समाजमा घरघरै मठ बनाएर देवीका रुपमा पूजाअर्चनाको परम्परा चलेको हो ।

देवोत्थान एकादशी व्रत प्रभावले विष्णुलोक प्राप्त हुने मैथिल हिन्दू जनविश्वास छ । यस दिन बिहानै सूर्योदयपूर्व धार्मिक महत्वका जलाशयमा नुहाएर व्रत सङ्कल्प गरिन्छ ।

यो व्रत कसैले निराहार र कसैले फलाहार गरेर मनाउँछन् । पर्वका दिन तुलसी मठ, तलाउको डिल र गाउँबस्तीका धार्मिक महत्वका मठमन्दिरमा साँझ दीपोत्सव मनाइन्छ ।

पर्वको मुख्य आकर्षण भने तुलसी शालिग्राम विवाह नै रहने मटिहानीस्थित लक्ष्मीनारायण मठका उत्तराधिकारी महन्थ डा रवीन्द्र दास वैष्णव बताउनुहुन्छ । भगवान् विष्णु जागा हुने र यसै दिन तुलसीसँग विवाह हुने दिनलाई मिथिलानीले गीतमा यसरी जोड्छन् ।

‘देव उठल कात्तिकमें , शुभ कार्य स‘ब होइ,
तुलसी विवाहक नेपथ्यसँ मंंंगल बजन गुँजी सोइ ।’
पर्वमा राती जाग्राम बसेर हरि कीर्तन गर्दै भोलिपल्ट द्वादशी तिथिमा यो व्रत साङ्गता गरिने मैथिल प्रचलन छ ।

वर्षका सबै एकादशी व्रत गर्न नसकेका हरुले पनि देवोत्थान र हरिशयनी एकादशी व्रत गरे सबै व्रत गरेको पूण्य प्राप्त हुने एकादशी महात्म्यमा उल्लेख रहेको डा. वैष्णवको भनाइ छ ।

अघिल्लो समाचार

पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

मेटाखबर संवाददाता

मेटाखबर संवाददाता

सम्बन्धित खबर

पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु
आवाज

पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

४ मंसिर २०८३,
कांग्रेसले टुंग्यायो राष्ट्रिय सभाका ९ उम्मेदवार
आवाज

कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक मङ्गलबार बस्ने

४ मंसिर २०८३,
सुनको मूल्य घट्यो
आर्थिक

आज सुन प्रतितोला रु १२ हजार २०० ले ?

४ मंसिर २०८३,
प्रधानमन्त्री शाहले आज इयू आवद्ध राजदूत तथा मिसन प्रमुखसँग संयुक्त छलफल गर्दै
आर्थिक

भारतको राजकीय भ्रमणमा आइतबार नयाँदिल्ली जानुहुँदै प्रधानमन्त्री शाह

४ मंसिर २०८३,
कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै
समाचार

कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै

४ मंसिर २०८३,
पर्वतीय क्षेत्रका समस्या सम्बोधन गर्न कोप–३१ मा छुट्टै कार्ययोजना प्रस्ताव
समाचार

पर्वतीय क्षेत्रका समस्या सम्बोधन गर्न कोप–३१ मा छुट्टै कार्ययोजना प्रस्ताव

४ मंसिर २०८३,
थप समाचार
प्रतिक्रिया दिनुहोस्

ताजा समाचार

धार्मिक आस्थादेखि पर्यटन समृद्धितर्फ उन्मुख ऐतिहासिक नगरी जनकपुरधाम

मिथिला क्षेत्र आज उत्सवमय

४ मंसिर २०८३,
पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

पाल्पाको सत्यवती मेला आजदेखि सुरु

४ मंसिर २०८३,
कांग्रेसले टुंग्यायो राष्ट्रिय सभाका ९ उम्मेदवार

कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक मङ्गलबार बस्ने

४ मंसिर २०८३,
सुनको मूल्य घट्यो

आज सुन प्रतितोला रु १२ हजार २०० ले ?

४ मंसिर २०८३,
प्रधानमन्त्री शाहले आज इयू आवद्ध राजदूत तथा मिसन प्रमुखसँग संयुक्त छलफल गर्दै

भारतको राजकीय भ्रमणमा आइतबार नयाँदिल्ली जानुहुँदै प्रधानमन्त्री शाह

४ मंसिर २०८३,
कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै

कार्तिक शुक्ल एकादशीः तुलसी–दामोदरको विधिपूर्वक विवाह गरिँदै

४ मंसिर २०८३,

सिफारिस

  • तीन करोड २१ लाख खर्चेर बागलुङ–बेनी सडक मर्मत

    तीन करोड २१ लाख खर्चेर बागलुङ–बेनी सडक मर्मत

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • विपद्ले थलिएको म्याग्दीलाई पुनर्निर्माणको चिन्ता

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • सपनामा कुकुर देख्नाले के सङ्केत गर्छ ?

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • मंगलबार कुन देवी-देवताको पूजा गर्ने ?

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • राशिफलः तपाईंको आजको दिन कस्तो रहनेछ ?

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
Facebook

Aanjan Media Private Limited

Kathmandu, Nepal

सूचना विभाग दर्ता नं.
3634-2079/80

014521648

सम्पर्क

ठेगाना: काठमाडौं नेपाल
इमेल: metakhabar7@gmail.com
सम्पर्क: 01-4521648 / 9851322768

अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक:

धिरज पौडेल

© 2023 Meta Khabar

नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्
  • गृह
  • समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • थप
    • कृषि
    • टुरिजम
    • स्वास्थ्य
    • फिचर
    • सूचना प्रविधि
    • शिक्षा
    • विज्ञान
    • साहित्य
    • सुरक्षा/अपराध
    • जीवन शैली
    • आवाज
    • विविध
  • English

© 2023 Meta Khabar

मेटाखबर

मेटाखबर

नेपाल र विश्वका ताजा समाचार, राजनीति, अर्थतन्त्र, समाज, खेलकुद, मनोरञ्जन र प्रविधिका खबर।

फेसबुकमा फलो गर्नुहोस्

विधा

  • समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • कृषि
  • टुरिजम
  • स्वास्थ्य
  • फिचर
  • सूचना प्रविधि
  • शिक्षा
  • विज्ञान
  • साहित्य
  • सुरक्षा/अपराध
  • जीवन शैली
  • आवाज
  • विविध

सम्पर्क

  • काठमाडौं, नेपाल
  • metakhabar7@gmail.com
  • ०१-४५२१६४८ / ९८५१३२२७६८
  • Aanjan Media Private Limited
    सूचना विभाग दर्ता नं. ३६३४-२०७९/८०
अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक: धिरज पौडेल सम्पादक: कल्पना लम्साल

© 2026 मेटाखबर · सर्वाधिकार सुरक्षित

  • हाम्रो बारेमा
  • विज्ञापन
  • गोपनीयता नीति
  • हाम्रो टिम
  • सम्पर्क
  • English
गृह समाचार राजनीति खेलमैदान मनोरञ्जन