काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिनामा वाणिज्य बैंकहरूले कुल १७ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कअनुसार गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा कमाएको १६ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँको तुलनामा यस वर्ष बैंकहरूको नाफा ७.३३ प्रतिशतले बढेको हो।
समग्रमा बैंकिङ क्षेत्रको नाफा बढे पनि सबै बैंकको वित्तीय अवस्था समान देखिएको छैन। सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकमध्ये १३ वटाको नाफा बढ्दा सात वटाको नाफा घटेको छ। यसले बैंकिङ क्षेत्रको समग्र कमाइमा सुधार देखिए पनि केही बैंकले नाफा कायम राख्न चुनौती सामना गरिरहेको संकेत गर्छ।
नाफाको रकमका आधारमा नबिल बैंक पहिलो स्थानमा रहेको छ। बैंकले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा १ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको छ। ग्लोबल आइएमई बैंक १ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ नाफासहित दोस्रो स्थानमा छ।
नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, एनएमबी बैंक, सानिमा बैंक र कुमारी बैंकले पनि एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नाफा कमाएका छन्। नेपाल एसबीआई बैंकको नाफा भने सबैभन्दा कम ४१ करोड रुपैयाँ रहेको छ।
तर, नाफाको रकम धेरै हुनु र नाफा वृद्धिदर उच्च हुनु फरक विषय हुन्। ठूलो आकारका बैंकले बढी नाफा कमाउन सक्छन्, जबकि तुलनात्मक रूपमा कम नाफा कमाउने बैंकले प्रतिशतका आधारमा तीव्र वृद्धि हासिल गर्न सक्छन्।
प्रतिशतका आधारमा हिमालयन बैंकले सबैभन्दा बढी नाफा वृद्धि गरेको छ। गत वर्षको पहिलो दुई महिनामा ३७ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको बैंकले यस वर्ष ५७ करोड रुपैयाँ पुर्याएको छ। यो ५५.१३ प्रतिशतको वृद्धि हो। सानिमा बैंकको नाफा पनि ४२.१५ प्रतिशतले बढेर १ अर्ब २ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। नाफाको रकमका आधारमा शीर्ष स्थानमा रहेको नबिल बैंकले पनि गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३५.८३ प्रतिशत वृद्धि गरेको छ।
त्यस्तै, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको नाफा २५.३१ प्रतिशत, नेपाल एसबीआई बैंकको १७.३३ प्रतिशत, प्रभु बैंकको १०.१३ प्रतिशत, प्राइम कमर्सियल बैंकको ८.९९ प्रतिशत, माछापुच्छ्रे बैंकको ८.१७ प्रतिशत र एभरेष्ट बैंकको ७.८८ प्रतिशतले बढेको छ।
यसैगरी, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको नाफा ०.९१ प्रतिशत, एनआईसी एसियाको ०.७९ प्रतिशत र एनएमबी बैंकको ०.१३ प्रतिशत मात्रै बढेको छ। यी तथ्याङ्कले नाफा वृद्धि गर्ने बैंकहरूबीच पनि सुधारको गति निकै फरक रहेको देखाउँछन्।
समग्र बैंकिङ क्षेत्रको नाफा बढे पनि सात बैंकले भने गत वर्षको तुलनामा कम नाफा कमाएका छन्। प्रतिशतका आधारमा सिटिजन्स बैंकको गिरावट सबैभन्दा बढी छ। गत वर्ष ५५ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको बैंकको नाफा यस वर्ष १४।९९ प्रतिशतले घटेर ४७ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ।
नेपाल बैंक लिमिटेडको नाफा पनि १२।४५ प्रतिशतले घटेको छ। अघिल्लो वर्ष ८४ करोड रुपैयाँ कमाएको बैंकले यस वर्ष ७३ करोड रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेको छ। स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको नाफा १० प्रतिशतले घटेर ४७ करोड रुपैयाँमा झरेको छ। लक्ष्मी सनराइज बैंकको नाफा ८।३६ प्रतिशतले घटेर ८९ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको विवरणमा उल्लेख छ।
त्यस्तै, कृषि विकास बैंकको नाफा ६।३३ प्रतिशतले घटेको छ। कुमारी बैंकको नाफा ४.०१ प्रतिशतले घटेर करिब १ अर्ब १ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ भने सिद्धार्थ बैंकको नाफा ०.९९ प्रतिशतले घटेर ८४ करोड रुपैयाँमा झरेको छ।
वाणिज्य बैंकहरूको समग्र नाफा बढ्नु वित्तीय परिणामका हिसाबले सकारात्मक देखिए पनि यसलाई मात्र आधार बनाएर बैंकिङ क्षेत्रको अवस्था बलियो भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। नाफा वृद्धिसँगै खराब कर्जा, कर्जा असुली, निक्षेपको लागत, कर्जा विस्तार र सम्भावित जोखिमका सूचक पनि विश्लेषण गर्न आवश्यक हुन्छ।
कुनै बैंकको नाफा घट्नुको कारण सञ्चालन खर्च बढ्नु, कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापनमा बढी रकम छुट्याउनु वा आम्दानी घट्नु हुन सक्छ। तर, उपलब्ध तथ्याङ्कले प्रत्येक बैंकको नाफा घट्नु वा बढ्नुको ठोस कारण खुलाउँदैन। त्यसैले नाफाको उतारचढावलाई मात्र आधार बनाएर बैंकको व्यवस्थापन कमजोर वा बलियो भएको निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।
पहिलो दुई महिनाको तथ्याङ्कले बैंकिङ क्षेत्रको कुल नाफामा सुधार देखाए पनि सबै बैंकको कमाइमा समान गति छैन। केही बैंकले उल्लेख्य वृद्धि हासिल गर्दा केहीको नाफा घटेको छ भने केहीको वृद्धि नगण्य छ। आगामी महिनामा बैंकहरूको नाफा टिकाउ हुन्छ कि हुँदैन भन्ने मूल्याङ्कनका लागि आम्दानीको स्रोत, कर्जाको गुणस्तर र वित्तीय जोखिमसम्बन्धी थप विवरण आवश्यक हुनेछ।
