टोरन्टो– क्यानडाको टोरन्टोमा निर्वासित पाकिस्तानकी बलुच मानवअधिकार कार्यकर्ता करिमा बलोच मृत फेला परेकी छन् । दुई दिनदेखि बेपत्ता भएकी उनको शव टोरन्टोको लेकशोर नजिकैको हार्बरफ्रन्टमा फेला परेको छ ।
करीमा बलुच राष्ट्रवादी आन्दोलनको एक प्रभावशाली व्यक्ति हुन् । उनलाई पाकिस्तानी सेना र सरकारद्वारा हत्या प्रयासहरू गरेपनि त्यो योजना असफल भएको थियो । उनी सन् २०१६ मा क्यानाडामा निर्वासित भएकी थिइन् ।
उनले बलुचिस्तानमा पाकिस्तानी सेनाद्वारा मानवअधिकार उल्लङ्घनका साथै क्यानाडा प्रशासन र सुरक्षा बलहरूको विरुद्ध आईएसआईको बढ्दो प्रभावको विरूद्ध आन्दोलन गरिरहेकी थिइन्। उनले क्यानडामा पाकिस्तानी सेनाका भूतपूर्व सैनिक अफिसरहरूको बढ्दो उठबस विरुद्ध पनि आवाज उठाएकी थिइन्।
बलुच कार्यकर्ता र मानव अधिकार रक्षकहरूले उनलाई जोगाउन क्यानडा असफल भएकोमा त्यहाँको रकारको आलोचना गरिरहेका छन् । यसको साथै करीमा हत्याको द्रुत अनुसन्धान र परीक्षणको माग गरिरहेका छन्। निर्वासित बलुच नेता तथा बलुच रिपब्लिकन पार्टी (बीआरपी) का केन्द्रीय प्रवक्ता शेर मोहम्मद बुग्तीले ट्वीट गर्दै भनेका छन्, “करिमा बलोचको आकस्मिक निधन पक्कै पनि एक आघातभन्दा कम छैन। घटनाको छानबिन गर्नु र परिवार र बलुच राष्ट्रलाई सबै तथ्यहरू जानकारी गराउनु क्यानडा सरकारको कर्तव्य हो।ू
क्यानाडा सरकार ट्वीट गर्दै भनेको छ, ‘हामी क्यानाडामा निर्वासनमा रहेकी मानव अधिकार रक्षक करीमा बलोचको हत्याबाट गहिरो दुःखी र विचलित छौं।’
धेरै प्रमुख पाकिस्तानी असन्तुष्ट र आईएसआई र पाकिस्तानी सेना द्वारा मानव अधिकार हनन को आलोचना गर्ने कार्यकर्ताहरूले पनि उनको मृत्युमा शोक व्यक्त गरेका छन् । पश्तून तहफुज आन्दोलनका प्रमुख र पाकिस्तानी असन्तुष्ट मन्जुर पश्तीनले हत्याको बारेमा ट्वीट गर्दै भनेका छन्, ‘उनको हत्या जीवन र मर्यादाको अधिकारको लागि संघर्ष गरिरहेका सबै उत्पीडित राष्ट्रहरूको लागि ठूलो क्षति हो।’
विश्लेषकहरू र मानवअधिकार रक्षकहरूले यो हत्या निर्वासनमा रहेका बलूच असन्तुष्ट र नेताहरूलाई मार्ने आईएसआई को ठूलो अपरेशनको एक हिस्सा भएको दाबी गरेका छन् । यसै वर्ष केही दिन बेपत्ता भएपछि स्वीडेनमा पनि साजिद हुसेन उनको हत्या भएको थियो । रिपोर्टर्स विदाउट बोर्डर्सले हुसैनको बेपत्ता र त्यसपछिको हत्या सम्भवतः पाकिस्तानी एजेन्सी आईएसआई र एमआईले गरेको संगठित अपराध भएको पत्ता लगाएको छ ।
हुसैनलाई पाकिस्तानको लागि ठूलो खतराको रूपमा हेरिएको थियो किनभने उनको रिपोर्टले बलुचिस्तानमा पाकिस्तानको मानवअधिकार उल्लङ्घनको पर्दाफास गरेसँग पाकिस्तानको अन्र्तराष्ट्रिय छबी धमिलिएको थियो । बलुच राष्ट्रवादी आन्दोलनलाई महिलाहरूमाझ लोकप्रिय बनाउने श्रेय करिमालाई दिइन्छ । उनी प्रख्यात भएपछि महिला क्रान्तिकारीहरूको संख्यामा तीव्र वृद्धि भएको मानिन्छ।
करिमा बलोचको मृत्यु मानवअधिकारकर्मीहरूका लागि मात्र नभई विश्वभरका लैङ्गिक अधिकारकर्मीहरूको लागि अविश्वसनीय रूपमा दुखद दिन हो। संयुक्त राष्ट्र मानवअधिकार परिषद्को ३९औँ सत्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले पाकिस्तानमा लैङ्गिक समानताको बिग्रँदै गएको अवस्था र विश्वभरका मानवअधिकार निकायहरूलाई पाकिस्तानले दिएको झूटा आश्वासन शताब्दीयौंदेखि आफ्नो कट्टर विश्वासलाई ढाक्नको लागि मार्गदर्शकको रूपमा मात्र आएको बताइन्। उनले बालुचिस्तानमा केटीहरूको शिक्षाको क्षेत्रमा सुधारको लागि प्रयास गरिरहेकी छिन् जुन सम्पूर्ण देशमा सबैभन्दा कम महिला साक्षरता दर छ।
