काठमाडौं— पछिल्लो समय देशको पर्यटन तथा पदयात्रा उद्योगको विकासको लागि भन्दै विदेशको लागि भिसाको सहजीकरणलाई प्राथमिकता दिएको भन्दै ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) लगायत नेपालका धेरै पदयात्रा सञ्चालन गर्ने कम्पनीले आलोचना खेप्नु परेको छ । । यसले नेपालको सामाजिक—आर्थिक प्रगति र पर्यटन उद्योगमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने चिन्ता बढेको छ।
सन् १९७९ मा स्थापना भएको टानलाई नेपालमा पदयात्रा प्रवर्द्धन र नियमन गर्ने आधारको रूपमा परिकल्पना गरिएको थियो। दशकौंदेखि, यसले साहसिक पर्यटनको विकास, उद्योग मापदण्डहरू निर्माण गर्न, र दिगो पर्यटनको अवधारणाको लागि महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ।
तर, टानले अन्य पदयात्रा सञ्चालन गर्ने कम्पनीसँग मिलेर नेपालको पदयात्रा र पर्यटन क्षेत्रका प्रमुख समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्नु पर्नेमा व्यक्तिहरूलाई विदेशको भिसा लिन मद्दत गर्ने कुरामा बढी ध्यान केन्द्रित गरेको आरोप लागेको छ।
वैदेशिक रोजगारीको प्रलोभन
विदेशमा राम्रो आर्थिक सम्भावनाहरूको आकर्षण यस प्रवृत्तिको पछाडि महत्त्वपूर्ण कारक हो। उच्च पारिश्रमिक र राम्रो जीवनयापनको सपना देखेर धेरै नेपालीहरू संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा र अष्ट्रेलिया जस्ता देशहरूमा रोजगारीको अवसर खोज्छन्। यस प्रक्रियालाई सहज बनाउन सक्ने संस्थाहरूको माग उच्च छ।
यस गतिविधिले व्यक्तिगत आकांक्षालाई पुरा गर्न टान जस्ता पदयात्रा सञ्चालन गर्ने कम्पनीको भूमिका र जिम्मेवारीबारे बहस सुरु भएको छ।
नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा परेको प्रभाव
पर्यटन उद्योगमा संलग्न व्यक्ति विदेश जाने लहडका कारणदा नेपालको पर्यटन उद्योगमा नकारात्मक असर परेको छ । , यसले ट्रेकिङ र पर्यटन क्षेत्रमा अनुभवी कर्मचारीहरूको अभाव निम्त्याएको छ। यो अभावले गुणस्तरीय सेवा र सुरक्षा मापदण्डलाई कमजोर बनाएको छ । यस्तै, सम्भावित रूपमा प्रमुख पदयात्रा गन्तव्यको रूपमा नेपालको प्रतिष्ठालाई नोक्सान पुर्याउने निश्चित छ ।
यसबाहेक, क्षेत्रीय विकासमा कम ध्यान केन्द्रित हुनु भनेको पूर्वाधार सुधार र दिगो पर्यटनका लागि भएका पहलहरू पछि पर्नु हो। वातावरणीय संरक्षण, पदयात्रा मर्मतसम्भार, र आपतकालीन उद्धार प्रणाली जस्ता मुद्दाहरूलाई प्रायः बेवास्ता गरिन्छ, जसले दुवै पदयात्री र प्राकृतिक परिदृश्यहरूलाई जोखिममा राख्छ।
सुधारको लागि आह्वान
यस्ता समस्यालाई सम्बोधन गर्न टान जस्ता संस्थाहरूलाई आफ्ना प्राथमिकताहरूमा राख्न जरुरी भईसकेको छ । स्वदेशी पर्यटन क्षेत्रमा बलियो लगानीसहित वैदेशिक रोजगारीको सहजीकरणलाई सन्तुलनमा राखेर बृहत् रणनीति बनाउनुपर्नेमा विज्ञहरुले जोड दिएका छन् ।
ट्रेकिङ गाइडहरू र भरियाहरूका लागि तालिम कार्यक्रमहरू बढाउने, इको—फ्रेन्डली ट्रेकिङ अभ्यासहरूलाई प्रवर्द्धन गर्ने र ट्रेकिङ अनुमति र पदयात्राको मार्ग व्यवस्थापनका लागि राम्रो नियामक ढाँचाहरू विकास गर्न खाँचो भईसकेको छ । यी क्षेत्रहरूमा ध्यान केन्द्रित गरेर टान र अन्य यस क्षेत्रसँग आबद्ध संस्थाहरूले स्थानीय समुदाय र राष्ट्रिय अर्थतन्त्र दुवैलाई फाइदा हुने गरि थप दिगो र लचिलो पर्यटन उद्योग सिर्जना गर्न मद्दत गर्न जरुरी देखिएको छ ।
निष्कर्ष
विदेश जानको लागि भिसा सहजीकरणको लागि टान र अन्य संस्थाहरूको ध्यान केन्द्रित भएको विवादले यस क्षेत्रले विभिन्न चुनौतीलाई सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ । यसलाई सम्बोधन गर्न नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक र प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्दै पर्यटन क्षेत्रबाट आर्थिक वृद्धि हुने कुरालाइै मध्यनजर गर्दै यस क्षेत्रका सरोकारवाला र नीति निर्मातासँग मिलेर काम जरुरीे छ ।
