काठमाडौं – रङहरुको पर्व होली पूर्णिमाको तयारी पूर्ण रुपमा सकिएको छ । बजारमा होलीका लागि आवश्यक पर्ने रङ, पिचकिरी, लोला लगायत अन्य होलिका सामाग्री बिक्रि वितरण पनि शुरु भईसकेको छ । विशेषगरि फागु पूर्णिमाको दिन मनाईने पर्व सोमवार काठमाडौं उपत्यका सहित पहाडि जिल्लामा मनाईदै छ ।
मंगलवार तराईका विभिन्न ठाउँमा मनाइने भएको छ । होलीको दिनमा मानिसहरुले एकअर्कामाथि विभिन्न रङ तथा लोला हानी सद्भाव व्यक्त गर्दै मनाउने गर्दछन् । विशेषगरि होली पर्वको धार्मिक महत्व रहि आएको छ । त्रेता युगमा दैत्यराज हिरण्यकश्यपुले विष्णुभक्त आफ्ना पुत्र प्रल्हादलाई मार्ने उद्धेश्यले ब्रम्हाबाट आगोले छुन नसक्ने वरदान पाएकी आफ्नी बहिनी होलिकालाई प्रल्हादका साथ दन्किरहेको आगोमा पस्न लगाउँदा होलिका आफैँ भष्म भएको किंबदन्ती छ ।
तर भक्त प्रल्हादलाई आगोले छुन नसकेको कथा होली पर्वसँग जोडिएको छ । त्यस बेलादेखि शक्तिको दुरुपयोग गर्ने पापी प्रवृत्तीकी प्रतिक बनेकी होलिका मारिएको उपलक्ष्यमा होली खेल्ने परम्परा चलेको विश्वास गरिन्छ । होली पहाडि र तराई क्षेत्रमा फरक फरक दिन मनाउने गरिन्छ । पहाडि क्षेत्रमा होलिका दहन गरेको दिनमा मनाउने र तराई क्षेत्रमा दहन भईसकेपछि मनाउने परम्परा रहेको हुँदा २ दिनसम्म होलि मनाउने गरिएको संस्कृतिविदको तर्क छ ।
होली विशेषगरी फागु पूर्णिमाको दिन मनाईने भएपनि चिर ठड्याईएको दिनदेखि औपचारिक रुपमा शुरु भएको मानिन्छ । काठमाडौंको हनुमानढोकामा गत सोमवार ३ तले चिर ठड्याएर होली पर्वको शुरुवात गरिएको थियो । बच्चा, किशोरकिशोरी र युवाअवस्थाका व्यक्तिहरुले आ–आफ्नै ढंगले होली पर्व मनाउने गर्छन् । साना बच्चाहरुले पिच्करी लगायत विभिन्न उपकरण प्रयोग गरेर होली पर्वलाई मनाउने गर्छन् भने युवा युवतीहरुले रङ्ग, लोला हानेर मनाउने गर्छन् ।
तर, होलीको समयमा कसैको ईच्छा विपरित रङ्ग दल्ने, लोला हान्ने, अण्डा लगायत फोहोर पानी छाप्ने कार्य गर्न भने प्रहरीले रोक लगाएको छ । होलीको दिनमा अनैतिक क्रियाकलाप नियन्त्रणका लागि प्रहरीले काठमाडौं उपत्यकामा ८ हजार ५ सय प्रहरी खटाउने बताएको छ ।
होली पर्वलाई नेपाल तथा भारतमा उत्साहका साथ मनाउने गरिन्छ । यो समयमा पुरानो दुश्मनी विर्सेर मानिस एकअर्कासित सद्भाव साटासाट गर्ने गर्दछन् । तर, पछिल्लो समय होलीको नाममा विकृति भने फैलिएको देख्न पाईन्छ । यद्यपी होली पर्वलाई सभ्य रुपमा खेल्न सकियो र पराम्परागत रुपमा मनाउने हो भने संस्कृति बचाईराख्न मद्दत पुग्छ । यस्तै, पछिल्लो समय होलीको दिन गाइने गीत पनि हराउँदै गएकोमा संस्कृतिविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।
