पोखरा, १८ कात्तिक । कास्कीका हिन्दू धर्मालम्बीले कार्तिक शुक्ल एकादशीको दिन शुक्रबार आज भगवान् विष्णुको तुलसीसँग विवाह र विशेष पूजा गरी हरिबोधनी एकादशी पर्व धुमधाँमसँग मनाएका छन् ।
असार शुक्ल एकादशी अर्थात हरिशयनी एकादशीका दिन श्रीरसागरमा सुतेका भगवान् विष्णु आज ब्यूँतिने विश्वासमा यो एकादशीलाई हरिबोधनी एकादशी भनिन्छ । हरिशयनीदेखि हरिबोधनी एकादशीका दिनसम्म चार महिना विष्णुभत्तहरुले तुलसीको व्रतवसी पूजा गर्छन् ।
पोखरा तुल्सीघाट स्थित राम मन्दिरका पुजारी पण्डित कृष्ण सुवेदीका अनुसार असार शुक्क एकादशी अर्थात हरिशयनी एकादशीका दिन रोपिएको तुलसीको बोटलाई आज हरिबोधनी एकादशीका दिन घरमा रहेका तुलसीको मठमा विशेष पूजा गरी गाईको गोबर र रातो माटोले पोती फूलमालाले सजाएर तुलसीको विवाह गर्ने परम्परा रहेको बताउनुभयो ।
एकादशीहरु मध्येमा सबैभन्दा ठूला एकादशी हरिबोधनी एकादशीलाई मानिने गरेको जानकारी पण्डित सुवेदीले दिनुभयो । हरिशयनदेखि हरिबोधनी एकादशीका दिनसम्म चार महिना विष्णुका भक्तले तुलसीको व्रतगरी विशेष पूजा गर्छन, सुवेदीले भन्नुभयो–विष्णु श्रीरसागरमा सुतेकाले यी चार महिना विवाह, व्रतबन्ध जस्ता माङ्गलिक कार्य नगरिने परम्परा छ ।
आदिकालदेखि पूजाको परम्परा बसेको तुलसीको महिमा वैज्ञानिक रुपमा पनि लाभदायक प्रमाणित भएको छ , तुलसीको मठ हुने घरलाई तीर्थ समान मानिन्छ, पण्डित सुवेदीले भन्नुभयो– तुलसीको सुगन्धले दश दिशा पवित्र हुन्छ । तुलसीको पात तथा फूलको रस रुघाखोकी र औलोको औषधि समेत हुन्छ ।
पोखरा–६ बैदामका रामजी पहारी शुक्रबार भजन र्कीतनगर्दै फूलको डोलीसँगै तुल्सीघाट स्थित सेतीनदीमा पुग्नुभयो । नदीमा उहाँले भक्तजनहरुको डोलीमात्र तार्नुभएन सेतीनदीको पवित्र पानीले स्ना,जप, दान र तुलसीको पूजासमेत गर्नुभयो । धार्मिक मान्यता अनुसार यस्तो परम्परा जीजुबाजेको पालादेखि नै चल्दै आएकाले यस्तो परम्परा आफूले नछाडेको भनाई उहाँको छ ।
त्यस्तै पोखरा–५ पस्र्याङ निवासी सुभद्रा कोइराला घरबाट तुलसीको बोट लिएर पवित्र तीर्थस्थल सेती नदीमा पूजा गर्न जान थालेको २५ वर्ष पुगेको छ, । ठूला एकादशीका दिनकोइरालालाई घरमा बस्नै मन लाग्दैन, आफूमात्र हैन छिमेकीलाईसमेत उठाएर पवित्र तीर्थस्थल सेती नदीमा लग्नुहुन्छ ।
एकादशीका दिन गंगाजीको पानीले स्नान गरी तुलसीको पूजा गर्दा पूण्य कमाइने मान्यता छ , कोइरालाले भन्नुभयो– ‘गरुणपुराण’मा महिनामा एउटा तुलसीपत्र विष्णुलाई अर्पण गर्दा १० हजार गाई दान गरेबराबरको फल मिल्छ ।
आजको दिन अन्न खान नहुने भएकाले सखरखन्ड, पिँडालु र वनतरुल उसिनेर फलहार गरिन्छ । अन्न नखाइ वर्तबस्दा पुण्य कमाइने र मोक्ष प्राप्ति हुने धार्मिक विश्वास रहेको जानकारी पण्डित बेदहरि तिमिल्सेना बताउनुहुन्छ ।
पोखरा–१३ स्थित मणिदीप मन्दिरमा सामुहिक रुपमा वर्तवसेका बुद्धिराज अधिकारी सहित चार भक्तहरु फूलको डोलिसहित ८ किलोमिटर खालीखुट्टै हिँडेर रामघाट स्थित सेतीनदीमा स्नान र फूलको डोली तार्न आइपुगे । विष्ण भगवान् प्रतिको अगाध आस्थाका साथ उनीहरुले सातवर्षदेखि यस्तो व्रत लिर्दै आएका छन् । आज पोखरामा सेनीनदीका ठाँउठाँउमा भक्तजनहरुको भीड लागेको छ । विशेष गरी पोखराको तुलसीघाटमा चार महिना उपासना वसेका भक्तहरुले फूलाको तोरन टाग्ने प्रचलन रहदै आएको छ ।
