टाउको दुख्दा एस्पिरिन लिन्छौँ । यदि मांसपेशीमा दुखाइ छ भने, हामी प्यारासिटामोल खान्छौँ । त्यसैगरी पेट वा दाँत दुखेमा मेडिकल स्टोरबाट पेनकिलर किनेर खाने गरिन्छ ।
यसले तत्काल राहत पनि दिन्छ । यही कारणले गर्दा दुखाइ कम गर्ने औषधिहरू संसारभरि प्रयोग हुने ओभर-द-काउन्टर औषधिहरू मध्ये एक हो ।
हामी जति धेरै सामान्य रूपमा दुखाइ कम हुने औषधि प्रयोग गर्छौँ, त्यति नै खतरनाक साइड इफेक्ट हुने कुरा हामीलाई राम्रो सँग थाहा नहुन सक्छ ।
यी औषधिहरूले विशेष गरी हाम्रो पेट र मिर्गौलालाई गम्भीर असर पार्न सक्छन् । तिनीहरूको अत्यधिक वा अनुचित प्रयोगले पेटको अल्सर, कलेजोमा क्षति र मिर्गौला क्षति हुन सक्छ ।
जुलाई २०२१ मा नेशनल लाइब्रेरी अफ मेडिसिनमा प्रकाशित एक अध्ययन अनुसार धेरै पेनकिलर खाने वा लामो समयसम्म सेवन गर्दा कलेजो र मिर्गौला क्षति हुने जोखिम बढ्छ । यसले मुटु रोगको जोखिम पनि बढाउँछ ।
विश्वका हरेक प्रकारका बजारका बारेमा विश्वव्यापी अनुसन्धान गर्ने कम्पनी ‘मार्केट रिसर्च फ्युचर’का अनुसार पेनकिलरको बजार विश्वकै तीव्र गतिमा बढिरहेको बजार हो । पछिल्ला केही वर्षहरूमा उनीहरूको मागमा भएको द्रुत वृद्धिको आधारमा, यो अनुमान गरिएको छ कि तिनीहरूको बजार २०२४ र २०३२ बीच ७.२ प्रतिशतको वृद्धि दरमा बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
चिकित्सा भाषामा दुखाइ कम गर्ने औषधिलाई एनाल्जेसिक भनिन्छ । यी औषधिहरू हुन्, जसले दुखाइ नियन्त्रण गर्न र ज्वरो कम गर्न मद्दत गर्दछ । त्यहाँ केही औषधिहरू छन् जसले सूजन कम गर्न सक्छ । यी मुख्यतया दुई वर्गमा विभाजित छन्- ननस्टेरोइडल एन्टी इन्फ्लाममाटोरी ड्रग्स र ओपियोइड्स ।
ननस्टेरोइडल एन्टी इन्फ्लाममाटोरी ड्रग्सले सूजन कम गर्छ र शरीरलाई दुखाइ महसुस गराउने संकेतहरूलाई रोक्छ । त्यसैले यी खाएपछि दुखाइको अनुभूति बन्द हुन्छ । त्यस्तै ओपियोइड्सले स्नायु प्रणालीलाई प्रत्यक्ष रूपमा नियन्त्रण गर्छ ।
यसले मस्तिष्क रिसेप्टरहरूलाई रोक्छ । जसका कारण शरीरको कुनै भागमा पीडा छ भन्ने सन्देश मस्तिष्कमा पुग्दैन । त्यसैले यी खाएपछि दुखाइको अनुभूति बन्द हुन्छ ।
पेनकिलरले स्वास्थ्यलाई के हानि गर्छ ?
सबैभन्दा पहिले हामीले कुनै पनि औषधि पूर्ण रूपमा जोखिममुक्त हुँदैन भन्ने कुरा बुझ्नु जरुरी हुन्छ । पेनकिलरले हाम्रो मस्तिष्क रिसेप्टर्स र स्नायु प्रणाली लगायत सम्पूर्ण शरीरलाई असर गर्ने भएकाले तिनीहरूको हानि पनि बढी हुन्छ ।
पेनकिलरले सबैभन्दा बढी मिर्गौलालाई नोक्सान पुर्याउँछ । यस्तो हुन्छ किनभने पेनकिलरहरूले मृगौलामा रक्त प्रवाह कम गर्छ । जसका कारण मिर्गौलाको काममा असर पर्छ । यसका साथै मिर्गौलाको तन्तु पनि बिग्रन्छ ।
अन्ततः यी औषधिहरूलाई फिल्टर गर्ने र शरीरबाट निकाल्ने काम मिर्गौलाको हो । त्यस समयमा पनि यी औषधिहरूले मिर्गौलालाई असर गर्छ । यही कारणले धेरै पेनकिलर सेवन गर्दा मिर्गौला बिग्रने खतरा बढ्छ ।
अमेरिकन नेसनल किड्नी फाउन्डेसनका अनुसार दुखाइ कम गर्ने औषधीको अनुचित प्रयोगले मिर्गौला लगायत सम्पूर्ण शरीरमा समस्या निम्त्याउन सक्छ ।
हरेक वर्ष ३ प्रतिशत देखि ५ प्रतिशत पुरानो मिर्गौला फेल हुने नयाँ केसहरू यी पेनकिलरहरूको अत्यधिक प्रयोगको कारणले हुन्छन् । एक पटक कसैलाई मिर्गौला रोग लागेपछि, यी औषधिहरूको निरन्तर प्रयोगले अवस्थालाई अझ खराब बनाउँछ ।
दुखाइ कम गर्न र राहत प्रदान गर्न पेनकिलर बनाइन्छ । यदि यिनीहरूलाई होसियारीपूर्वक सेवन गरेमा यसबाट हुने हानि कम गर्न सकिन्छ ।
यदि दुखाइ कम गर्ने औषधि लिइरहेको अवस्थामा सधैँ निर्धारित वा सिफारिस गरिएको खुराक मात्र लिने गर्नुपर्छ । यदि लगातार दुखाइको समस्या छ भने, आफैले औषधि खानुको सट्टा डाक्टरसँग परामर्श लिनु नै सही हुन्छ ।
त्यस्तै दुखाइ कम गर्ने औषधिहरू सकेसम्म कम प्रयोग गर्नु नै सही निर्णय हुन्छ । यदि दुखाइ जारी रह्यो भने, एक डाक्टरसँग परामर्श गरेर समस्याको उपचार गर्नुपर्दछ ।
दुखाइको कारणमा निर्भर गर्दै, यसलाई कम गर्न धेरै विकल्पहरू हुन सक्छन् । यसमा कुनै किसिमको औषधि खानु पर्दैन । त्यसैले दुखाइ हुनासाथ पेनकिलर खानु भन्दा ठिक गराउने वैकल्पिक उपाय खोज्नु पर्दछ ।
यदि कुनै पनि चिकित्सा वा शारीरिक अवस्थाको कारणले नियमित रूपमा दुखाइ कम गर्ने औषधि सेवन गर्ने गरिएको छ भने, त्यसपछि तपाईँको पेट र मिर्गौला नियमित रूपमा जाँच गराइरहनु पर्छ ।
यसले मिर्गौला र पेटमा यी औषधिहरूले कत्तिको असर गरिरहेको छ भन्ने कुरा थाहा हुन्छ । त्यस अनुसार, डाक्टरले उनीहरूको खुराक परिवर्तन गर्न सक्छन् वा अन्य विकल्प दिन सक्छन् ।
यदि दुखाइ कम गर्ने औषधिको साथमा रक्सी पिइरहेमा यसले पेटमा अल्सर र मिर्गौला बिग्रने खतरा बढाउँछ । यसले कलेजोमा क्षति हुने खतरा पनि बढाउँछ । त्यसैले यो अवधिमा रक्सीबाट टाढा रहनुपर्छ ।
