१) स्थानीय शक्ति गाउँमा हस्तान्तरण गर्नु नै विकेन्द्रीकरण हो । यो एउटा साहसी कदम भएकोले कमजोर मुटुले यसलाई पचाउन सक्दैन ।
२) सामाजिक र आर्थिक आधार नभएको प्रजातन्त्रले आफूलाई जिवित राख्न र विकसित हुनका निम्ति पोषणा प्राप्त गर्र्नै सक्दैन ।
३) सानो लगानीमा सञ्चालन हुने उद्योगले धेरै पूँजी खोज्दैन तर त्यस्ता उद्योगले मुलुक र मानिसलाई मूल्यवान आर्थिक राहत दिन सक्दछ । त्यसबाट नै देशको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाई मुलुकमा प्रगतिशील औद्योगीकरणको बाटो खुल्दछ ।
४) आर्थिक सहयोगका लागि धनी मुलुकको मुख ताक्ने प्रवृत्तिलाई प्राथमिकता दिने काम छैन । आर्थिक श्रोत जुटाउन स्थानीय श्रोतको उपयोग ज्यादा गरिनुपर्दछ ।
५) प्रजातन्त्रलाई खतरामा पारेर राजतन्त्र बचाउने प्रयत्न कसैले गर्ने छैन । नेपाली काँग्रेस एकतन्त्रीय राजतन्त्रको नभई वैधानिक राजतन्त्रको पक्षपाती हो । राजतन्त्र जनताद्वारा स्वीकृत हुनुपर्छ । वैधानिक राजतन्त्रको अर्थ त्यही हो ।
६) प्रजाले हार्नुभन्दा पहिल्यै राजाले हारिसकेको हुन्छ । राजा र प्रजाको द्वन्द्वमा कहिलेकाहीँ मात्र प्रजाको अस्थायी हार हुन्छ । राजाको पराजय भने स्थायी नै हुन्छ । प्रजाको लोप असम्भव छ, राजाको लोप सम्भव छ ।
७) नेपाली काँग्रेस प्रतिक्रियावादी दरबारीया प्रवृत्तिको मुकाविला गर्ने संस्था थियो, तर जनतामा चेतनाको कमी, जनसंगठनको कमजोरी, नेतृत्वमा अनुभवको अभाव, केही व्यक्तिहरुको स्वार्थ लोलुपता, विदेशी षड्यन्त्र आदिले गर्दा जति मात्रामा यसले दरबारीया राजनीतिको कुटिलताको मुकाबिला गर्नुपथ्र्याे त्यति गर्न सकेन ।
साभार : ‘महापुरुषहरुका अमर वाणी’ पुस्तकबाट
