काठमाडौँ । विश्वभरका केन्द्रीय बैंकहरूमा सुन किन्ने प्रतिस्पर्धा बढ्दै गएको छ । विश्व वित्तीय बजारमा बढ्दो अस्थिरताका बीच विभिन्न केन्द्रीय बैंकहरूले सुनमा लगानीलाई सुरक्षित मानिरहेका छन् ।
मौद्रिक विज्ञहरूका अनुसार यो पनि अमेरिकी डलरप्रतिको निरन्तर घट्दो विश्वासको सङ्केत हो । विश्वको वर्तमान प्रवृत्ति अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा डलरको विकल्प खोज्ने हो । यो घटनालाई डलराइजेसन भनिन्छ ।
विश्व सुनको कारोबार गर्ने संस्था वर्ल्ड गोल्ड काउन्सिलले भर्खरै प्रमुख देशका केन्द्रीय बैंकहरूबीच सर्वेक्षण गरेको थियो । आफ्नो प्रतिवेदनमा आगामी ५ वर्षमा ६२ प्रतिशत केन्द्रीय बैंकको मौज्दातमा सुनको मात्रा बढ्ने अनुमान गरिएको छ । विश्व गोल्ड काउन्सिलले एक वर्षअघि पनि यस्तै सर्वेक्षण गरेको थियो । त्यसपछि ४६ प्रतिशत केन्द्रीय बैंकले आफ्नो सञ्चितिमा सुनको मात्रा बढ्ने आशा व्यक्त गरेका थिए ।
सर्वेक्षण प्रतिवेदनका अनुसार ५० प्रतिशत केन्द्रीय बैंकले आगामी पाँच वर्षमा आफ्नो विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा सुनको अंश ४० देखि ५० प्रतिशत पुग्ने अपेक्षा गरेका छन् । जबकि पछिल्ला दशकहरूमा केन्द्रीय बैंकहरूमा १५ प्रतिशतसम्म सुन मौज्दात राख्ने प्रवृत्ति रहेको छ । हालसम्म, अधिकांश बैंकहरूले आफ्नो भण्डारमा सकेसम्म धेरै डलर राख्न रुचाउँछन् ।
डलरको विकल्प खोज्दैछ विश्व
विश्व गोल्ड काउन्सिलले आफ्नो प्रतिवेदनमा अमेरिकामा उच्च ब्याजदर, मुद्रास्फीतिको चिन्ता र भूराजनीतिक खतराका कारण आफ्नो भण्डारमा सुनको मात्रा बढाउने निर्णय विवेकपूर्ण रहेको जनाएको छ । यिनै कारणबाट प्रेरित भएर केन्द्रीय बैंकका पदाधिकारीले निर्णय लिइरहेका छन् । विशेषगरी युक्रेन युद्ध सुरु भएपछि केन्द्रीय बैंकहरूले सुनको खरिद बढाएका छन् । युक्रेनविरुद्धको सैन्य कारबाहीलाई ध्यानमा राख्दै पश्चिमी देशहरूले रुसमाथि कडा प्रतिबन्ध लगाएका छन् । यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानीको स्विफ्ट प्रणालीबाट बाहिर राखिएको छ ।
यससँगै अमेरिकाले त्यहाँका बैंकहरूमा राखिएको रुसको ३०० अर्ब डलर जफत गरेको छ । यसले विश्वभर आफ्नो पैसा डलरमा राख्ने डर फैलियो र विभिन्न देशहरूले लगानीका लागि डलरको विकल्प खोज्न थाले । यस सन्दर्भमा, उनीहरूको भण्डारमा सुन राख्नु उनीहरूका लागि सबैभन्दा सुरक्षित विकल्प देखेका छन् र यसो गर्ने प्रवृति बढेको छ ।
१७६ प्रतिशत बढी सुन किनियो
विज्ञहरूका अनुसार अमेरिकामा जारी बैंकिङ सङ्कट, अमेरिकी सरकारमाथिको कर्जाको बढ्दो मात्रा र अमेरिकी अर्थतन्त्र मन्दीको चपेटामा पर्ने त्रासका कारण विभिन्न देशमा डलरप्रति अविश्वास बढेको विज्ञहरूले बताएका छन् । गत वर्ष सुरु भएको सुन किन्ने क्रम यस वर्ष पनि जारी रहेको वल्र्ड गोल्ड काउन्सिलले जनाएको छ । यो वर्षको पहिलो तीन महिनामा केन्द्रीय बैंकले अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १७६ प्रतिशत बढी सुन खरिद गरेको थियो । यो प्रवृत्ति विकसित देशहरूमा कम छ, तर उदीयमान अर्थतन्त्र भएका देशहरूमा बढी छ ।
