काठमाडौँ । जर्मनीले शनिबार आफ्ना अन्तिम तीन आणविक ऊर्जा केन्द्रहरू बन्द गरेको छ । यो निर्णयले छ दशकभन्दा लामो समयदेखि चलेको आणविक ऊर्जाको युगको अन्त्य भएको छ । जर्मनीमा आणविक ऊर्जाको बारेमा लामो समयदेखि विवाद हुँदै आएको छ ।
जर्मनीमा ठूलो संख्यामा मानिसहरू भविष्यमा खतरा हुन सक्ने यस्तो प्रविधिमाथिको निर्भरता हटाउन चाहन्छन् । तर, त्यहाँ धेरै व्यक्तिहरू छन्, जसले आणविक प्लान्टहरू बन्द गर्ने निर्णयलाई अदूरदर्शी कदमको रूपमा विश्लेषण गरिरहेका छन् । तिनीहरूले यसलाई कम प्रदूषणकारी ऊर्जाको भरपर्दो स्रोत बन्द गर्ने रूपमा हेर्छन् । उर्जा संकटका बीच जर्मनीको आणविक संयन्त्र बन्द गर्ने निर्णय विवादास्पद भएपनि जर्मन सरकार आफ्नो निर्णयमा अडिग छ ।
जर्मनीको वातावरण र उपभोक्ता संरक्षण मन्त्री र हरित पार्टीकी सदस्य स्टेफी लेम्केले जर्मन सरकारको अडान स्पष्ट रहेको बताउदै भने( आणविक ऊर्जा हरियो छैन । दिगो पनि छैन । हामी ऊर्जा उत्पादनको नयाँ युगमा प्रवेश गर्दैछौं ।’
जर्मनीका पछिल्ला तीन आणविक संयन्त्र एम्सल्यान्ड, इसार २ र नेकरवेस्टेम बन्द गर्नुपर्ने माग लामो समयदेखि उठ्दै आएको छ । सन् १९७० को दशकमा जर्मनीमा शक्तिशाली आणविक विरोधी आन्दोलन सुरु भयो । नयाँ आणविक पावर प्लान्टहरू विरुद्ध भिन्न समूहहरू एकजुट भए । उनीहरू यस प्रविधिबाट हुने जोखिमबारे चिन्तित थिए । यी मध्ये केही समूह आणविक हतियारको विरुद्धमा थिए । ठूलो कुरा यो हो कि यो आन्दोलनले वर्तमान सत्तारुढ जर्मनीको ग्रीन पार्टीलाई जन्म दिएको छ ।
विश्वभरका दुर्घटनाहरूले जर्मन सरकारलाई आणविक ऊर्जा प्लान्टहरू बन्द गर्ने शक्ति दिए । १९७९ मा, पेन्सिलभेनियाको थ्री माइल आइल्याण्ड आणविक ऊर्जा प्लान्टको एक भाग पग्लियो । एकै समयमा, १९८६ मा, चेर्नोबिलको आणविक प्लान्टमा एक भयानक विपत थियो, जसले रेडियोधर्मी फोहोरको बादल सिर्जना गर्यो, जुन जर्मनीको भागहरूमा पुग्यो । २००० मा जर्मन सरकारले आणविक शक्तिलाई चरणबद्ध गर्ने र प्लान्टहरू बन्द गर्न सुरु गर्ने वाचा गरे । तर २००९ मा नयाँ सरकार सत्तामा आउँदा, यस्तो देखिन्थ्यो कि परमाणुले एक ब्रिजिंग टेक्नोलोजीको रूपमा राहत पाउन सक्छ जसले देशलाई नवीकरणीय ऊर्जातर्फ अघि बढ्न मद्दत गर्नेछ । त्यसपछि जापानको फुकुशिमामा एउटा दुर्घटना भयो ।
मार्च २०११ मा, शक्तिशाली भूकम्प र सुनामीले जापानको फुकुशिमा दाइची पावर प्लान्टमा तीनवटा रिएक्टरहरू पग्लियो । जर्मनीका धेरैका लागि, जापानको सबैभन्दा खराब आणविक प्रकोप एउटा चेतावनी थियो, म्युनिखको प्राविधिक विश्वविद्यालयका वातावरण र जलवायु नीतिका प्राध्यापक मिरान्डा श्रियर्सले सीएनएनसँगको कुराकानीमा बताएकी छन् । ठूला स्तरमा आणविक दुर्घटना हुन नसक्ने आणविक उर्जा प्लान्टका बारेमा दिइने आश्वासन विश्वासयोग्य छैन । घटनाको तीन दिन पछि, तत्कालीन चान्सलर एन्जेला मर्केलले यसलाई जापानको लागि अकल्पनीय प्रकोप र विश्वको लागि एउटा मोडको रूपमा वर्णन गरेकी थिइन् । जर्मनीले पुराना प्लान्टहरू तुरुन्तै हटाउने सहित आणविक उर्जाबाट बाहिरिने चरणलाई गति दिने यस अघि नै घोषणा गरिसकेको छ ।
जर्मनीले तीन आणविक संयन्त्रहरूबाट उत्पादन हुने बिजुलीको लगभग ६ प्रतिशत नवीकरणीय ऊर्जा, तर ग्यास र कोइलाले पनि प्रतिस्थापन गर्ने योजना बनाएको छ । जर्मनीको ३० प्रतिशतभन्दा बढी ऊर्जा कोइलाबाट आउँछ, जीवाश्म ईन्धनको सबैभन्दा फोहोर हो । यद्यपि, जर्मन सरकारले ऊर्जा सुरक्षामा मद्दत गर्न कोइलामा फर्कने विवादास्पद निर्णय गरेको छ । जनवरीमा, सयौं प्रदर्शनकारीहरू, ग्रेटे थुनबर्गका ती व्यक्तिहरूले, पश्चिम जर्मन गाउँ लुटजेरथमा यसको तल कोइला खानी भत्काउन असफल प्रयास गरे । क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका जलवायु र ऊर्जा नीतिका प्राध्यापक लेह स्टोक्सले सुरक्षित आणविक रिएक्टरहरू चलिरहेको राख्नुका साथै नवीकरणीय ऊर्जालाई द्रुत गतिमा बढाउनुपर्ने बताउछन् ।
उनले भने, जीवाश्म ईन्धनले आणविक द्वारा छोडिएको ऊर्जा अभावको लागि बनाउँछ । गत वर्ष प्रकाशित अनुसन्धान अनुसार फुकुशिमादेखि जर्मनीको आणविक शक्तिमा आएको कमी मुख्यतया कोइलामा भएको वृद्धिले पूरा गरेको छ ।
स्टोक्सले कोइलाबाट बिजुली उत्पादन गर्ने क्षमता बढाउनु भनेको विनाश भएको बताए । जीवाश्म ईन्धनहरू मात्र जलवायु समस्या होइन, तर तिनीहरू स्वास्थ्य जोखिम पनि हुन् । भर्खरै गरिएको एक विश्लेषण अनुसार जीवाश्म ईन्धनबाट वायु प्रदूषण एक वर्ष ८।७ मिलियन मृत्युको लागि जिम्मेवार छ ।
