काठमाडौं — नेपालको सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणमा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गर्दै अमेरिकाबाट दुई महत्वपूर्ण धार्मिक तथा ऐतिहासिक मूर्तिहरू नेपाल फर्काइएका छन्। नेपाल पुरातत्व विभागद्वारा आयोजित विशेष पुनःस्थापना समारोहमा यी सम्पदाहरू औपचारिक रूपमा नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको हो।
फिर्ता गरिएका सम्पदामा १३औँ शताब्दीको सुनको जलप लगाइएको कांस्य पद्मपाणि (Padmapani) र १६औँ शताब्दीको बहुरङ्गी काठको नृत्यदेवी (Nrityadevi) मूर्ति रहेका छन्। यी दुवै मूर्तिहरू नेपालको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छन्।
यी सम्पदाको पुनःप्राप्तिले नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच सांस्कृतिक सम्पदाको अवैध तस्करी रोक्न तथा चोरी भएका पुरातात्त्विक वस्तुहरूलाई उनीहरूको वास्तविक स्थानमा फर्काउने दीर्घकालीन सहकार्यलाई थप मजबुत बनाएको छ। हालै लागू भएको अमेरिका–नेपाल सांस्कृतिक सम्पदा सम्झौता (U.S.-Nepal Cultural Property Agreement) ले भविष्यमा संयुक्त अनुसन्धान, अवैध तस्करी नियन्त्रण तथा नेपालको अमूल्य सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा अझ प्रभावकारी सहकार्यको आधार तयार गरेको छ।
समारोहमा बोल्दै अमेरिकी दूतावासका सार्वजनिक मामिला प्रमुख माइक हार्करले हालसम्म अमेरिकाबाट १२७ वटा नेपाली पुरातात्त्विक सम्पदा नेपाल फर्काइसकिएको जानकारी दिँदै यी दुई पवित्र मूर्तिको फिर्ताले दुवै देशबीचको सहकार्य अझ सुदृढ भएको बताए। उनले आपराधिक अनुसन्धान, कूटनीतिक समन्वय र समुदायको सक्रियतामार्फत पुरातात्त्विक सम्पदाको अवैध तस्करी नियन्त्रणमा उल्लेखनीय सफलता प्राप्त भएको उल्लेख गरे।
संयुक्त राज्य अमेरिकाले यस महत्वपूर्ण उपलब्धिका लागि नेपाल सरकार तथा नेपाली जनतालाई बधाई दिँदै नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण, कानुनी शासनको प्रवर्द्धन तथा भावी पुस्ताका लागि ऐतिहासिक धरोहर सुरक्षित राख्न निरन्तर सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।
