युक्रेनले आफ्नै युद्धको अनुभवलाई सीमित नराखी मध्यपूर्वसम्म विस्तार गरेको खुलासा भएको छ । राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीले युक्रेनी सेनाले इरानसँग सम्बन्धित युद्धका क्रममा मध्यपूर्वका विभिन्न देशहरूमा इरानी डिजाइनका साहेद ड्रोनहरू खसाल्न सक्रिय भूमिका खेलेको बताउनुभएको छ । यसले युक्रेनको सैन्य रणनीति अब अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फैलिएको सङ्केत दिएको छ ।
सीमित पहुँच भएका पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उहाँले पहिलो पटक यस्तो अपरेसनको पुष्टि गर्नुभएको हो । उहाँका अनुसार यो कुनै अभ्यास वा तालिम नभई वास्तविक युद्धस्थितिमा प्रभावकारी हुने हवाई सुरक्षा प्रणाली निर्माणमा सहयोग गर्ने उद्देश्यले गरिएको कारबाही थियो । युक्रेनले आफ्नै भूमिमा रुसविरुद्ध प्रयोग भइरहेका इरानी साहेद ड्रोनको प्रतिरोधमा विकास गरेको इन्टरसेप्टर प्रविधि प्रयोग गरेर विदेशमा पनि कार्य गरेको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
मध्यपूर्वमा इरान, अमेरिका र इजरायलबीच अस्थायी युद्धविराम हुनु अघि युक्रेनी टोलीहरूले रक्षात्मक अपरेसनमा सहभागिता जनाएको जानकारी दिइएको छ । यद्यपि संलग्न देशहरूको नाम सार्वजनिक गरिएको छैन । युक्रेनी विशेषज्ञहरूले विभिन्न देशहरूमा पुगेर हवाई रक्षा प्रणाली सुदृढ बनाउन सहयोग गरेको बताइएको छ । यसअघि नै २२८ जना युक्रेनी विशेषज्ञ उक्त क्षेत्रमा परिचालित गरिएको जानकारी सार्वजनिक भइसकेको थियो ।
यस सहकार्यको प्रतिफलस्वरूप युक्रेनले ऊर्जा सुरक्षासम्बन्धी सहयोग प्राप्त गरिरहेको छ । तेल, डिजेल र केही अवस्थामा आर्थिक सहायता समेत प्राप्त भएको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले यसले युक्रेनको ऊर्जा पूर्वाधारलाई स्थिर बनाउन मद्दत गर्ने बताउनुभयो । उहाँका अनुसार यस्तो सहकार्य केवल आर्थिक लाभमा सीमित नभई पारस्परिक सुरक्षामा आधारित रहेको छ ।
उहाँले यस्ता सम्झौताहरूलाई युक्रेनको रक्षा क्षमताको ‘मार्केटिङ’ का रूपमा पनि व्याख्या गर्नुभयो, जसले भविष्यमा रक्षा निर्यात विस्तार गर्ने लक्ष्यलाई सघाउने विश्वास गरिएको छ । “हामीले हाम्रो लचकतामा उनीहरूको सहयोग लिँदै उनीहरूको सुरक्षामा योगदान दिइरहेका छौँ”, उहाँले भन्नुभयो ।
तर यो खुलासा यस्तो समयमा आएको छ, जतिबेला मध्यपूर्वमा चर्किएको तनावका कारण युक्रेनले पाउने पश्चिमी सैन्य सहयोग प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता बढिरहेको छ । विशेषगरी हवाई रक्षा प्रणालीमा आवश्यक सामग्री आपूर्ति घट्न सक्ने आशङ्का गरिएको छ । यद्यपि राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले साझेदार राष्ट्रहरूले प्याट्रियट प्रणालीका लागि मिसाइल आपूर्ति जारी राखेको र हालै थप सामग्री प्राप्त भएको जानकारी दिनुभयो ।
उहाँले आगामी वसन्त र गर्मी युक्रेनका लागि चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने चेतावनी दिनुभयो । अमेरिकी आन्तरिक राजनीति र चुनावी माहोलले युक्रेनप्रतिको ध्यान कमजोर पार्न सक्ने उहाँको बुझाइ छ ।
यसै क्रममा उहाँले अमेरिकी दूतहरू स्टिभ विटकफ र जारेड कुशनरलाई किएभ भ्रमणका लागि निमन्त्रणा दिनुभएको र रुससँग त्रिपक्षीय वार्ताको प्रस्ताव राख्नुभएको जानकारी दिनुभयो । तर उहाँहरू युक्रेन आउने वा तेस्रो देशमा वार्ता हुने भन्ने अझै स्पष्ट छैन ।
अहिलेसम्म अमेरिकाको नेतृत्वमा भएका वार्ताहरूले ठोस प्रगति गर्न सकेका छैनन् । वासिङ्टनको ध्यान मध्यपूर्वतर्फ मोडिँदा करिब एक हजार २५० किलोमिटर लामो मोर्चामा रुस र युक्रेनबीच लडाइँ जारी छ ।
ऊर्जा राजनीतिमा पनि तनाव देखिएको छ । राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले रूसी तेलमाथि कडा प्रतिबन्ध पुनः लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै कुनै पनि खुकुलोपनले मस्कोलाई युद्ध जारी राख्न सहयोग पुग्ने चेतावनी दिनुभयो । खाडी क्षेत्रमा पूर्वाधारमा क्षति र होर्मुज जलडमरूमध्यमा अवरोधका कारण बढेको विश्वव्यापी तेल मूल्यबाट रुसले फाइदा उठाइरहेको उहाँको भनाइ छ ।
युक्रेनले पनि यसको प्रतिक्रिया स्वरूप रूसी ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमण तीव्र बनाएको जनाएको छ । यद्यपि केही साझेदार राष्ट्रहरूले इरानले समुद्री मार्ग अवरुद्ध गरेको अवस्थामा यस्ता आक्रमण कम गर्न आग्रह गरेको उहाँले खुलासा गर्नुभयो ।
यसबीच, रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले इस्टर पर्वको अवसरमा ३२ घण्टे अस्थायी युद्धविराम घोषणा गर्नुभएको छ । यसको प्रतिक्रिया दिँदै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले युक्रेन पनि समान कदम चाल्न तयार रहेको बताउनुभयो । उहाँले इस्टर शान्तिपूर्ण हुनुपर्नेमा जोड दिँदै युद्धविरामलाई स्थायीतर्फ लैजानुपर्ने उल्लेख गर्नुभयो ।
यसअघि भएका युद्धविराम प्रयासहरू सफल हुन नसकेको इतिहास रहेको छ, जहाँ दुवै पक्षले एकअर्कामाथि उल्लङ्घनको आरोप लगाउँदै आएका छन् । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले पछिल्लो कदमलाई मानवीय सङ्केतका रूपमा व्याख्या गरे पनि दीर्घकालीन समाधान अझै टाढा रहेको सङ्केत गर्नुभयो ।
युक्रेनको यो नयाँ सक्रियता केवल आफ्नो रक्षा सीमित राख्ने रणनीतिबाट बाहिर निस्कँदै अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा भूमिका विस्तार गर्ने प्रयासका रूपमा देखिएको छ, जसले विश्व शक्ति सन्तुलनमा नयाँ आयाम थप्ने सङ्केत दिएको छ ।
