काठमाडौं । आसन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा मुलुकमा नक्कली नेपाली नोटको कारोबार फेरि गम्भीर चिन्ताको विषय बनेको छ। दक्षिणी छिमेकी भारतसँग जोडिएको मुख्य नाका रक्सौलबाट यसै साता २५ लाख रुपैयाँ बराबरको नक्कली नेपाली नोट बरामद भएपछि सुरक्षा निकाय थप सतर्क भएका छन्।
सुरक्षा अधिकारीहरूका अनुसार बरामद गरिएको नक्कली नोट निर्वाचनलाई लक्षित गरी नेपाल भित्र्याइएको हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। खुला सीमा, सीमित निगरानी र चुनावी माहौलको फाइदा उठाउँदै नक्कली मुद्रा प्रयोग गरी अवैध खर्च गर्ने, मतदातालाई प्रभावित पार्ने तथा कालो धनलाई सेतो बनाउने प्रयास हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
विशेषगरी नक्कली नोट बरामद भएको समयलाई संवेदनशील मानिएको छ। चुनाव नजिकिँदै जाँदा नगद कारोबार बढ्ने र राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारबीच खर्चको प्रतिस्पर्धा चर्किने हुँदा नक्कली नोटका कारोबारीहरूले यस अवस्थालाई अवसरका रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने सुरक्षा स्रोतको भनाइ छ।
सुरक्षा निकायको आन्तरिक अनुमानअनुसार पछिल्ला केही महिनामा काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै ठूलो परिमाणमा नक्कली नेपाली नोट भित्रिएको हुन सक्ने आशंका छ। बैंक तथा वित्तीय संस्था र खुद्रा बजारमा भेटिएका शंकास्पद नोटका आधारमा यस्तो अनुमान गरिएको भए पनि यसको यकिन तथ्यांक भने सार्वजनिक भइसकेको छैन।
नेपाल राष्ट्र बैंक, नेपाल प्रहरी र केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले नक्कली नोटको स्रोत, वितरण सञ्जाल र प्रयोगको उद्देश्यबारे संयुक्त अनुसन्धान अघि बढाएको जनाए पनि हालको प्रयास पर्याप्त नभएको आलोचना हुँदै आएको छ। यसअघि नेपालमै छापिने गरेका नक्कली नोट अहिले विभिन्न संगठित सञ्जालमार्फत भारतबाट भित्रिने क्रम बढेको बताइन्छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरू नक्कली नोटलाई केवल आर्थिक अपराधको रूपमा मात्र नहेर्न चेतावनी दिन्छन्। उनीहरूका अनुसार यसले निर्वाचनको स्वच्छता, निष्पक्षता र लोकतान्त्रिक प्रक्रियामाथि नै गम्भीर प्रश्न खडा गर्छ। ‘भोट त सक्कली हुन सक्छ, तर नोट नक्कली भयो भने चुनावको नैतिकता कमजोर हुन्छ,’ एक विश्लेषकले टिप्पणी गरे।
यस अवस्थामा चुनाव नजिकिँदै गर्दा काठमाडौंसहित ठूला सहर, सीमावर्ती क्षेत्र र प्रमुख आर्थिक केन्द्रहरूमा नक्कली नोटमाथिको निगरानी कडा बनाउनुपर्ने आवश्यकता झनै बढेको सरोकारवालाहरूको निष्कर्ष छ।
