युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्की र युरोपेली नेताहरूले मङ्गलबार रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनमाथि युक्रेनमाथिको आक्रमण अन्त्यका लागि भइरहेको कूटनीतिक प्रयासलाई समयमै रोकिदिएको आरोप लगाउनुभएको छ ।
उहाँहरूले शान्तिका नाममा रुसद्वारा कब्जा गरिएका भूमि आत्मसमर्पण गर्नुपर्ने कुनै पनि प्रस्तावलाई दृढ रूपमा अस्वीकार गर्नुभएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पछिल्ला दिनमा शान्तिका लागि यस्ता सुझाव दिनुभएको थियो ।
आठ युरोपेली देशका नेताहरू र युरोपेली सङ्घ (इयु) का वरिष्ठ अधिकारीहरूले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै मस्कोको विदेशमा रहेको अर्बौं डलर बराबरको फ्रिज भएको सम्पत्ति प्रयोग गरी किएभलाई युद्ध जित्न मद्दत गर्ने योजना अघि बढाउने घोषणा गरेका छन् । उनीहरूले यस कदमको वैधानिकता र नतिजाबारे केही शङ्का रहे पनि ‘न्याय र स्थायित्वका लागि आवश्यक निर्णय’ भएको बताए ।
वक्तव्यमा आगामी हप्ताहरूमा हङ्गेरीको बुडापेस्टमा पुटिनसँग सम्भावित वार्ताको तयारीका क्रममा राष्ट्रपति ट्रम्पको शान्ति पहलप्रति समर्थन जनाइएको छ । यद्यपि, बुडापेस्ट शिखर सम्मेलनको मिति अझै तय भएको छैन । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेसकोभले मङ्गलबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै भन्नुभयो, “यो वार्ताका लागि कुनै हतार छैन; आवश्यक तयारी गम्भीर ढङ्गले भइरहेको छ ।”
राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले गत हप्ता राष्ट्रपति ट्रम्पसँग टेलिफोन वार्ता गरी पुटिन पुनः कूटनीतिमा फर्किएको बताउनुभएको थियो । तर मङ्गलबार टेलिग्राममा लेख्दै उहाँले भन्नुभयो, “जब पुटिनमाथि दबाब घट्छ, उहाँले तुरुन्तै कूटनीति त्याग्ने र संवादलाई स्थगित गर्ने प्रयास गर्नुहुन्छ, यो युद्ध केवल निरन्तर दबाब र दृढताले मात्र अन्त्य गर्न सकिन्छ ।”
संयुक्त वक्तव्यमा भनिएको छ, “अन्तर्राष्ट्रिय सीमाहरू बलपूर्वक परिवर्तन गर्न नहुने सिद्धान्तमा हामी अडिग छौँ ।” यस वक्तव्यले युरोपेली नेताहरूले भूमि सहुलियत अस्वीकार गर्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ ।
गत महिनासम्म राष्ट्रपति ट्रम्पले युक्रेनले केही भूभाग गुमाएर पनि शान्ति कायम गर्न सक्ने धारणा राख्नुभएको थियो । तर उहाँले पछि आफ्नो मत परिवर्तन गर्दै रुसले कब्जा गरेका सबै क्षेत्र फिर्ता गर्नुपर्ने भनाइ अघि सार्नुभयो । यद्यपि, हालै पुटिनसँगको फोन वार्ता र जेलेन्स्कीसँगको भेटपछि ट्रम्पले पुनः नयाँ दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्दै दुवै पक्षलाई ‘जहाँ छन् त्यहीँबाट लडाइँ रोक्न’ आग्रह गर्नुभएको छ ।
आइतबार उहाँले पूर्वी युक्रेनको औद्योगिक डोनबास क्षेत्रलाई ‘काटेर राख्नुपर्ने’ र त्यसको ठूलो भाग रूसी नियन्त्रणमा रहन सक्ने सङ्केत गर्नुभएको थियो । सोमबार उहाँले भन्नुभयो, “युक्रेनले अन्ततः रुसलाई हराउन सक्ने क्षमता राख्छ, तर अब त्यस सम्भावनाबारे म निश्चित छैन ।”
युक्रेनी र युरोपेली नेताहरू अहिले ट्रम्पलाई आफ्नो पक्षमा राख्न सक्रिय प्रयासरत छन् । “राष्ट्रपति ट्रम्पको वर्तमान सम्पर्क रेखा नै वार्ताको सुरुआत विन्दु हुनुपर्छ भन्ने धारणालाई हामी दृढतापूर्वक समर्थन गर्दछौँ,” वक्तव्यमा भनिएको छ, “तर हामी सबैले देखिरहेका छौँ, पुटिन अझै पनि हिंसा र विनाशको बाटो रोज्दै हुनुहुन्छ ।”
दोस्रो विश्वयुद्धपछिको युरोपको सबैभन्दा ठूलो द्वन्द्वसँग ट्रम्पको संलग्नता निरन्तर बदलिँदो अवस्थामा रहेको छ, जसले शान्ति प्रक्रियालाई झन् जटिल बनाएको छ । रुसले हालसम्म युक्रेनको करिब पाँचौँ भाग कब्जा गरेको छ, तर शान्तिको बदलामा भूमि त्याग्नु युक्रेनी सरकारका लागि पूर्णतः अस्वीकार्य रहेको छ ।
युरोपेली र युक्रेनी अधिकारीहरूले यदि कब्जा गरिएका क्षेत्रहरू मस्कोको नियन्त्रणमै रह्यो भने ती भविष्यमा नयाँ आक्रमणका लागि आधार विन्दु बन्न सक्छन्, जसले वर्तमान स्थिरता झन् सङ्कटमा पार्नेछ भनी चेतावनी दिएका छन् ।
संयुक्त वक्तव्यमा युक्रेन, बेलायत, फिनल्यान्ड, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, नर्वे, पोल्यान्ड, डेनमार्क र इयुका उच्च अधिकारीहरूको हस्ताक्षर रहेको छ । यो वक्तव्य राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले ‘कूटनीतिक सक्रियता बढाउने हप्ता’ को सुरुआतको घोषणा गरेकै समयमा आएको हो ।
यसैबीच, इयुले रुसमाथि थप आर्थिक प्रतिबन्ध लगाउनेबारे छलफल गर्न बिहीबार ब्रसेल्समा शिखर सम्मेलन आयोजना गर्न लागेको छ । वक्तव्यमा भनिएको छ, “राष्ट्रपति पुटिन शान्ति स्थापना गर्न तयार नभएसम्म हामीले रुसको अर्थतन्त्र र यसको रक्षा उद्योगमाथि दबाब अझ बढाउनुपर्छ ।”
आगामी शुक्रबार लन्डनमा युक्रेनलाई समर्थन गर्ने ३५ देशको समूह ‘कोएलिशन अफ द विलिङ’ को बैठक बस्ने कार्यक्रम रहेको छ । बैठकमा किएभलाई दीर्घकालीन सैन्य तथा आर्थिक सहयोगबारे निर्णय हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
