अँग्रेजी भाषामा बाइबलपछि सबैभन्दा धेरै बिक्री हुने पुस्तकको नाम हो पिलग्रिम्स प्रोगेस । यसका लेखक जोन बनयनको जन्म ज्यादै गरिब परिवारमा भएको थियो । उनका बाबु भाँडा बनाउने काम गर्थे र पछि उनी पनि त्यहीँ काम गर्न थाले ।
जोनको जीवन उनकी पत्नीको कारणले बदलियो । उनले आफूसँग २ वटा पुस्तकहरु लिएर आएकी थिइन्, जसको जोनमाथि धेरै गहिरो प्रभाव प¥यो । उनी नन–कन्फर्मिस्ट चर्चमा सामेल भएर उपदेश कबने । १ वर्ष भित्रै उनलाई धर्म विरोधी उपदेशक भएको आरोप लाग्यो । १६६० मा उनलाई गिरफ्तार गरियो । न्यायाधीशले उनलाई भने कि यदि भविष्यमा धर्म विरोधी उपदेश नदिने भए उनलाई छोडिने छ तर बनयनले यसलाई ठाडै अस्वीकार गरिदिए । न्यायाधीशको अगाडि उनलाई जेल पठाउने भन्दा अर्काे कुनै बिकल्प नै थिएन । जब राजाको राज्यभिषेक भयो तब जेलमा रहेका कैदीले माफी मागे बाँकी सजाय मिनाहा गरी जेल मुक्त गरिने घोषणा भयो । तर स्वाभिमानी बनयन माफी माग्न राजी भएनन् ।
आफ्नो परिवारको पालन–पोषणका लागि बनयनले जेलमा लेस बनाएर पैसा कमाए । जेलमा नै उनले आफ्नो सर्वश्रेष्ठ उपन्यास पिलग्रिम्स प्रोग्रेस लेखे । आखिरमा बनयनलाई रिहा गरियो । त्यसपछि उनले १६७८ मा पिलग्रिम्स प्रोग्रेस प्रकाशित गरे ।
एक शताब्दिसम्म यो पुस्तक सबैभन्दा धेरै बिक्ने पुस्तकमा प¥यो तर यो गरिबहरुमा मात्रै लोकप्रिय थियो । तर १८ औँ शताब्दीको अन्तमा आएर यस पुस्तकको महत्व सबैले बुझेँ । म्याकाले लेखेका छन् कि कुनै पुस्तकको महत्वको बारेमा जब शिक्षित अल्पमत र आम समुदायमा मतभेद हुन्छ, तब अन्तमा शिक्षित अल्पमतको राय नै मान्नु नै राम्रो हुन्छ । शायद पिलग्रिम्स प्रोग्रेस नै एउटा यस्तो पुस्तक हो जसको बारेमा शिक्षित अल्पमतले आम समुदायको राय मानेका थिए ।
साभारः ‘सफलता’ पुस्तकबाट
