काठमाडौं- नेपाली भान्सामा च्याउको प्रयोग पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। ग्रामीण जंगलदेखि सहरका व्यावसायिक फार्मसम्म उमारिने च्याउ केवल स्वादका कारण मात्र नभई पोषणको दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। प्रोटिन, भिटामिन र खनिजले भरिपूर्ण च्याउलाई तरकारी, सूप, सलाददेखि मोमो र पराठासम्म विविध परिकारमा प्रयोग गरिन्छ।
च्याउको पोषण मूल्य
च्याउ कम क्यालोरीयुक्त भए पनि उच्च पोषणयुक्त हुन्छ। यसमा विशेष गरी प्रोटिन, फाइबर, भिटामिन बी समूह ९ बि १,बि २, बि ३, बि ५, बि ६० र भिटामिन डी पाइन्छ। पोटासियम, सेलेनियम, जिंक, फलाम, तामाजस्ता खनिजहरू प्रशस्त मात्रामा हुने भएकाले यो दैनिक आहारमा समावेश गर्न सिफारिस गरिन्छ। साथै, एन्टिअक्सिडेन्ट तत्वहरूले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन मद्दत गर्छ।
स्वास्थ्यमा फाइदा
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ — बीटा–ग्लुकानले शरीरलाई रोगसँग लड्ने शक्ति दिन्छ।
हृदयको लागि लाभदायी — कोलेस्ट्रोल घटाउन र रक्तचाप सन्तुलित राख्न सहयोग पुर्याउँछ।
मधुमेह नियन्त्रणमा — फाइबरयुक्त भएकाले रगतमा चिनीको स्तर सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ।
तौल व्यवस्थापन — कम क्यालोरी र उच्च प्रोटिन भएकाले वजन घटाउने डाइटमा उपयोगी हुन्छ।
क्यान्सरको जोखिम घटाउन मद्दत — अनुसन्धानहरूले केही प्रकारका च्याउमा पाइने तत्वले क्यान्सर रोकथाममा सहयोग पुर्याउने देखाएका छन्।
खाने तरिका
तरकारी वा झोल — मसला र तरकारीसँग पकाएर।
सूप — हल्का उमालेर वा क्रिम सूपमा।
सलाद — काँचै वा स्टीम गरेर।
ग्रिल वा फ्राइ — विशेष स्वादका लागि।
स्टफिङ — मोमो, पराठा वा डम्पलिङमा भराइका रूपमा।
सावधानी
जंगली च्याउको जोखिम — गलत पहिचानले विषालु च्याउ खान पुग्ने खतरा हुन्छ, जसले ज्यान समेत लिन सक्छ।
ताजा मात्र प्रयोग गर्ने — बिग्रिएको वा पुरानो च्याउ स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छ।
एलर्जी हुनेहरू सावधान — केही व्यक्तिमा च्याउले एलर्जिक प्रतिक्रिया दिन सक्छ।
अत्यधिक प्रयोग नगर्ने — पाचनमा समस्या आउन सक्ने भएकाले सीमित मात्रामा सेवन गर्नुपर्छ।
