बेइजिङ— महामारी पछि चीनको धेरै प्रत्याशित आर्थिक पुनरुत्थान हुने विज्ञहरूले राखेका सकारात्मक प्रक्षेपणहरूबाट एक पटक फेरि टाढाको कुरा साबित भएको छ । यस वर्षको कार्यसम्पादनले विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्रको डरलाग्दो चित्र चित्रण गर्दै कमजोर बृद्धि र स्थिरताले चिन्हित परिदृश्यलाई उजागर गरेको छ ।
निराशाजनक आर्थिक परिसूचकहरूको सामना गर्दा पनि चीनले कच्चा तेल र सुनको विशाल भण्डार जम्मा गर्ने स्पष्ट द्विविधामा परेको छ । यो असाधारण भण्डारणले विस्तारको चपेटामा परेको राष्ट्रको छाप दिन्छ, यो छवि प्रचलित आर्थिक वास्तविकतासँग एकदमै बाझिएको छ ।
पिपुल्स बैंक अफ चाइना (पीबीसी) द्वारा राष्ट्रको सुनको भण्डारमा निरन्तर मासिक वृद्धिको बारेमा हालैको घोषणाले थप शंका उत्पन्न गरेको छ । सुन एक महिनामा २३ टन थपिदैँ कुल भण्डारणलाई २,१३७ टनमा पु¥याउने चीनको मनसाय र नियतमाथि प्रश्न उठेको छ ।
सन् २०२३ को पहिलो छ महिनामा चीनको सुनको आयातको तथ्याङ्क — ९८ प्रतिशतको उल्लेखनीय वृद्धिका साथ आश्चर्यजनक ७९२ टन पुगेको छ । यसबाहेक, नोभेम्बरदेखि फैलिएको चीनको अथक सुन सञ्चयको चहलपहल र वर्षको पहिलो छ महिनामा यसको भण्डारमा अचम्मको रूपमा १०३ टन योगदान पु¥याएको, यस व्यवहारको दिगोपन र तर्कको बारेमा धेरैलाई आश्चर्यचकित बनाउँछ । विश्व गोल्ड काउन्सिल (डब्लुजीसी) विश्लेषकहरूले यस वर्षको बाँकी अवधिको लागि यो प्रवृत्ति जारी रहने भविष्यवाणीले चीनको कार्यको वरिपरिको रहस्य थपेको छ ।
डब्लुजीसी को भनाइले अन्य देशका केन्द्रीय बैंकहरू पनि सुन किन्ने होडबाजीमा लागेका छन् । तिनीहरूको बहुमूल्य धातुको भण्डारमा थप्दै, यस्तो कदम पछाडिको रहस्य माथि प्रश्न उठाउँछ ।
यसले विश्व आर्थिक गतिशीलतामा स्थिरताको कमीलाई थप मजबुट बनाउँदै अनिश्चितताको बीचमा केन्द्रीय बैंकहरूको चालबाजीको चित्र चित्रण गर्छ।
सन् २०२३ को पहिलो त्रैमासिकमा चिनियाँ सुन खानी उत्पादनमा ३ प्रतिशत वर्षभन्दा बढी वृद्धि भएको बेइजिङको भनाइले सुनको उत्खननलाई बलियो बनाएको छ ।
चीनको सुनको बलियो माग, विशेष गरी अन्य एसियाली देशहरूसँगको संयोजनले, विश्व सुन बजारमा एक प्रमुख खेलाडीको रूपमा यसको महत्वलाई जोड दिन्छ । यद्यपि, पश्चिमी वित्तीय केन्द्रहरूबाट ठूलो मात्रामा सुनको निकासी र यसको पछि सांघाईमा ढुवानीले भौंह बढाउँछ । यस चालले सुनको बजारलाई प्रभाव पार्ने र चीनको आर्थिक स्थितिलाई सुदृढ पार्ने उद्देश्यले बृहत्तर एजेन्डाको रूपमा सम्भवतः स्रोतहरू सुरक्षित गर्नको लागि गणना गरिएको दृष्टिकोणको सुझाव दिन्छ।
चीनको सुनको सङ्कलन युद्धको तयारीसँग जोडिएको हुनसक्ने अनुमानले निराशाजनक आयाम पनि ल्याएको छ । यस्तो बहुमूल्य र ऐतिहासिक रूपमा महत्त्वपूर्ण स्रोतलाई सैन्य उद्देश्यसँग मिलाउन सकिन्छ भन्ने धारणाले चीनको भूराजनीतिक महत्वाकांक्षा र विश्वव्यापी स्थायित्वका लागि सम्भावित असरहरूबारे चिन्ताजनक प्रश्नहरू खडा गर्दछ । जनमुक्ति सेनालाई युद्धको तयारीमा केन्द्रित गर्न नेता सी जिनपिङको निर्देशनले चीनको दीर्घकालीन उद्देश्य र द्वन्द्वात्मक परिदृश्यहरूमा संलग्न हुन इच्छुकतामाथि थप शंका उत्पन्न गरेको छ ।
क्राइमियामा आक्रमणपछि रुसको सुन सञ्चय गर्ने रणनीतिसँग समानान्तर बनाउँदै, चीनको बढ्दो सुनको भण्डार वास्तवमा अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक दबाबबाट आफूलाई सुरक्षित राख्ने औजार हुन सक्छ । यसले चीनको उत्प्रेरणाको बारेमा चिन्ता बढाउँछ, किनकि सुनको सङ्कलन र आर्थिक प्रतिबन्धको प्रभावलाई कम गर्न यसको सम्भावित भूमिकाले विश्वव्यापी वित्तीय परिदृश्यमा स्थापित मापदण्डभन्दा बाहिर काम गर्ने इच्छा देखाउँछ ।
द्वन्द्वको वातावरण र सम्भावित एक्लोपनको लागि चीन आफैंलाई प्राथमिकतामा राखेको निहितार्थ गहिरो चिन्ताजनक छ र देशको रणनीतिक आशयको नजिकबाट जाँच गर्न आवश्यक छ ।
चाइना इकोनोमिक्सका प्रमुख जुलियन इभान्स—प्रिचार्डले चकित पार्ने मन्दीलाई थप बढावा दिँदै चीनको आर्थिक गतिमा आएको उल्लेखनीय मन्दीले चिन्ता बढाएको छ । यो मन्दी, कोभिड—१९ महामारी सुरु हुनु अघि देखिने गतिलाई पार गर्दै खतराको घण्टी बजिरहेको छ र देशको आर्थिक परिदृश्यमा गहिरो परिवर्तनको संकेत गरिरहेको छ ।
आधिकारिक जीडीपी तथ्याङ्कहरूले हालैको मन्दीको गहिराइलाई पूर्ण रूपमा लिने नभए पनि समग्र वृद्धिको प्रवृत्तिमा उल्लेखनीय गिरावट ल्याउने देखिएको छ । यद्यपि, यो स्वीकार गर्न महत्वपूर्ण छ कि यस आर्थिक झड्काको जड महामारीको कारणले मात्र होइन, बरु सम्पत्ति क्षेत्र भित्रको आधारभूत पुनर्संरचनाबाट उत्पन्न भएको हो ।
