पोखरा । गाउँ नै विस्थापित हुने गरी बगेको पहिरो १२ वर्ष वितिसक्दा पनि नियन्त्रणमा आउन नसकेपछि कास्की जिल्लास्थित मादी गाउँपालिका–६ तप्राङवासी वर्षायाम सुरुसँगै चिन्तित बनेका छन् ।
देशकै दशवटा ठूला पहिरो मध्ये पर्ने कास्कीको उत्तरपूर्वी मादी गाउँपालिका–६ तप्राङस्थित नाउनुङको पहिरो नियन्त्रण गर्न स्थानीयले प्रदेश र संघ सरकारलाई आग्रह गरेका छन् । पहिरो बगेको १२ वर्ष बित्यो, वर्षा यामसँगै बचेका घरमा बस्ने मानिसपनि त्रासमा रात विताउने गर्दै आएका छन् ।
वि.स २०६७ साल श्रावण १८ गते बिहान ८.४५ बजे तप्राङको बस्तीको तल्लो भाग बग्दा स्कूले विद्यार्थीसहित चार जनाको मृत्यु हुनुको साथै ७२ घर र एक विद्यालय विस्थापित भएको थिए । पहिरो गएको १२ वर्ष वितिसक्दा पनि पहिरो पूर्ण रुपमा नियन्त्रणमा आएको छैन, अझैपनि वर्षादको समयमा तप्राङवासी त्रासमा बाच्नु परेको दुःख स्थानीयवासी तथा पूर्व वडाध्यक्ष पसबहादुर गुरुङले सुनाउनुभयो ।
‘पहिरो नियन्त्रणमा संघ र प्रदेश सरकारले त्यति धेरै चासो नदिएका कारण भइरहेको बस्तिपनि जोखिममा छ, मादी गाउँपालिकाको हरेक समीक्षा बैठकमा पनि पहिरो नियन्त्रणका कुरा उठ्छन् तर ठोस रुपमा पहिरो नियन्त्रण नहुँदा स्थानीय हरेक वर्षाको वर्षायाममा त्रासमा बाच्न बाध्य छन् ।’ गुरुङले भन्नुभयो ।
मादी गाउँपालिका वडा नं ६ को चालु आर्थिक वर्ष २०७९/०८० को वार्षिक प्रगतिको समीक्षा गर्न बसेको बैठकमा पनि पहिरो नियन्त्रण नै प्रमुख विषय बनेको छ । पहिरोले पुरेको गाउँको महारुद्र मावि र जोखिममा परेको ७२ घरलाई पनि अन्यत्रै सारेर व्यवस्थापन गरिएको थियो ।
‘पहिरो नजिकका अन्य घरमा बस्ने स्थानीय १२ वर्षदेखि त्रासमा बाचिरहेका छन् । डेढ सय घरपरिबार रहेको तप्राङका विस्थापित वाहेकका घरहरु सुरक्षित गरिदिन स्थानीयले प्रदेश र संघ सरकारलाई आग्रह गछौं ।’ स्थानीयवासी खिमलाल बरालले भन्नुभयो ।
बजेट र वैकल्पिक स्रोतको खोजी गरिदिन उनीहरुले स्थानीय सरकारमार्फत आग्रह गरेका छन् । पहिरो नियन्त्रणका लागि प्रदेश र संघ सरकारले बजेट विनियोजन गरेपनि त्यो रकम प्रयाप्त नहुँदा पहिरो पूर्ण रुपमा नियन्त्रणमा आउन नसकेको गुनासो बरालको छ ।
स्थानीय डिल्लीराम देवकोटाले पहिरो पूर्ण रुपमा नियन्त्रणमा आउन नसक्दा स्थानीय सधै त्रासमा बाचिरहनु पर्ने बाध्यताबाट छुटकारा कहिले पाउने ? प्रश्न गर्दै उहाँले कि त सरकारले गाउँलेलाई अन्यत्र लगेर व्यवस्थापन गर्नुप-यो ।
तप्राङ पर्यटकीय र उर्भर भूमि भएकै कारण स्थानीयले पहिरो नियन्त्रणमा नै वढी जोड दिँदै आएका छन् । कृषि, पर्यटन र स्थानीय उत्पादनलाई वृद्धिगरी स्थानीयको आयआर्जन वृद्धि गर्न सहयोग गर्न पनि देवककोटाले स्थानीइ र प्रदेश सरकारलाई आग्रह गर्नुभयो ।
स्थानीयवासी लक्ष्मण गुरुङले स्थानीयका लागि छुने योजना ल्याएर जनताको मन जित्न स्थानीइ सरकारलाई आग्रह गर्नुभयो । वडाध्यक्ष डिलबहादुर क्षेत्रीले नाउनुङको पहिरो नियन्त्रण गर्ने आफ्नो पहिलो कर्तव्य भएको बताउँदै त्यसपछि मात्र गाउँको कृषि, पर्यटन, शिक्षा र स्वास्थ्यमा ध्यान दिने बताउनुभयो ।
पहिरो नियन्त्रणका लागि प्रत्येक वर्ष संघ सरकारले बजेट छुट्याउँदै आएको र यस वर्ष प्रदेश सरकारले २० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेपनि त्यो प्रयाप्त नभएको भनाई वडाध्यक्ष क्षेत्रीको छ । वडाध्यक्ष क्षेत्रीले वडाको चालु आर्थिक वर्ष भित्र सक्ने गरी सुरु गरेका करिव ८० प्रतिशत योजना सम्पन्न भएको कुरा पनि सुनाउनुभयो ।
