१. आचरणहीन मनुष्यको महत्व यस कारण बढ्दैन कि उसले उच्च कुलमा जन्म लिएको छ । मेरो दृढ मत छ कि कुलमा जन्म लिएर पनि नीच हुन सक्छ । र नीच कुलमा जन्मिए पनि श्रेष्ठ हुन सक्छ । अर्थात् मनुष्यको श्रेष्ठताको आँकलनको आधार उसको आचरण हो, कुल होइन ।
२. मित्रता कायम नरहँदा नीच व्यक्तिको प्रेम पनि नष्ट हुन्छ । मित्रताबाट हुने लाभ र सुख सबै नष्ट हुन्छ । मित्रता समाप्त हुनासाथ नीच व्यक्ति निन्दा गर्न थाल्छ र उसलाई खत्तम पार्ने उपाय सोच्न थाल्छ ।
३. जो व्यक्ति मित्रतामा स–साना भूल पनि सहन सक्दैन बरु स्वार्थ र मोहको वशमा परेर बदला लिने र चोट पु¥याउने उपाय गर्न थाल्छ, त्यस्ता व्यक्तिलाई राम्रोसँग परीक्षण गरेर टाढाबाटै त्यागिदिनु पर्दछ ।
४. जो असल काममा विश्वास गर्दैन, श्रेष्ठ जनमा शंका गर्दछ, मित्रलाई त्यागिदिन्छ, त्यो निश्चय नै नीच हुन्छ ।
५. ब्राह्मणलाई सताउनु, तिनको निन्दा गर्नु र तिनको नासो नफर्काउनाले पनि उत्तम कुलको श्रेष्ठता समाप्त हुन्छ र ती नीच बन्दछन् ।
६. जो सधैँ अर्काको निन्दामा लाग्छ, जो अर्कालाई नष्ट पु¥याउन र आपसमा फुटाउन प्रयास गर्दछ, जसलाई दोष लाग्दछ र जसको साथमा रहँदा ठूलो खतरा हुन्छ, जसको धन लिँदा ठूलो दोष लाग्दछ तथा धन दिँदा डर लाग्छ, जो स्वार्थी निर्लज्ज, धूर्त र पापीको रुपमा कुख्यात छ, जो मद्यपान गर्दछ, जोसँग बस्दा संसारमा निन्दा हुन्छ यस्ता मानिसको सङ्गत तुरुन्त छोडिदिनु पर्दछ ।
साभारः ‘महापुरुषहरुका अमर वाणी’ पुस्तकबाट
