स्वामी रामातीर्थका केही अमर वाणीहरुः
१. दुःखी व्यक्तिले चुपचाप आफ्नो दुःख भोग्नु पर्दछ । बाहिर धुवाँ उडाएर के फाइदा ? भित्र भित्रै जबसम्म धुवाँ प्रकाशमा परिणत हुन्न, तबसम्म कसैलाई केही भन्नु र सुन्नु व्यर्थ हो । धुवाँपछि अग्नि अवश्य बल्नेछ । यो त प्रकृतिको नियम हो ।
२. मानिसले व्यसनमा विजय पाउनुपर्नेछ अथवा मर्नु पर्नेछ । कुनै यस्तो मानिसको कल्पना असम्भव छ, जो सधैँ पेटको दास र कामुकताको दास बनिरहोस् । एउटा हिँड्ने डुल्ने पेट, हात खुट्टा र अर्काे आफ्नो संग्रह वृत्तिको पागलपनमा मस्त रहने कामुकताको दास ।
३. त्यागको अतिरिक्त अन्य कहीँ वास्तविक आनन्द पाउन सकिन्न । त्याग विना न त ईश्वर प्रार्थना नै हुन सक्दछन् न प्रेरणा नै ।
४. तिमी कुनै कर्तव्य गर्न बाध्य छैनौ, कसैप्रति उत्तरदायी छैनौ, कसैको ऋण तिर्नु छैन, कसैको बन्धनमा छैनौ । तिमी आफ्नो व्यक्तित्वलाई सबै समाज, राष्ट्र र प्रत्येक वस्तुका अगाडि प्रतिपादन गर । यही नै वेदान्तिक त्याग हो ।
५. स्वार्थपूर्ण र व्यक्तिगत सम्बन्धलाई त्यागिदेऊ । प्रत्येकमा र सबैमा ईश्वरत्व देख, प्रत्येकमा र सबैमा ईश्वरको दर्शन गर ।
६. त्यागले निश्चय नै तिम्रो शक्ति बढाउँछ र कैयौँ गुणा बनाउँछ, पराक्रमलाई दृढ पार्दछ र त्यसैले तिमीलाई देवता बनाउँछ । त्यसले तिम्रो चिन्ता र भय हर्दछ र निर्भय तथा आनन्दमय बन्नेछौ ।
७. काम तब मात्र सम्भव हुन्छ जब हामी स्वार्थ र अहङ्कारबाट मुक्त हुन्छौँ । जब स्वार्थ अहङ्कारको प्रतिपादन गर्दछौँ तब काम बिग्रन्छ । त्यागको अर्थ हो यस क्षुद्र, व्यक्तिगत, स्वार्थी अहङ्कारलाई हटाउनु अथवा यस्ता मिथ्या भावनाबाट आत्मालाई मुक्त पार्नु ।
साभार : ‘महापुरुषहरुका अमर वाणी’ पुस्तकबाट
