महान् सोभियत उपन्यासकार, नाटककार र लेखक म्याक्सिमा गोर्कीका उपन्यास मदर तथा नाटक द ओभर हेप्थस् विशेष लोकप्रिय छन् । उनलाई विशेषगरी लेखकको रुपमा चिनिन्छ, तर उनले रुसी क्रान्तिकारी आन्दोलनमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका निभाए ।
उनको जन्म एक किसान परिवारमा भयो । उनले कुनै स्कुलमा शिक्षा ग्रहण गरेका होइनन्ः उनले आफै पढ्न सिके । नौ वर्षको उमेरमा उनले एउटा घरमा नोकरी गर्न थाले । गोर्कीले धेरै वर्षसम्म घरेलु कामदारको रुपमा काम गरे । युवावस्थामा गरिबी र एकांकीपनबाट गोर्की यति विरक्तिएका थिए कि उनले आत्महत्या गर्ने प्रयाश पनि गरे । तर, गोलि उनको मुटुमा नलागिकन फोक्सोमा लाग्यो । आत्महत्याको यो प्रयासले गोर्कीलाई जीवनभर पीडा दिइरह्यो किनभने उनलाई टि.बी. भयो र उनको स्वास्थ्य कहिले पनि ठीक रहेन ।
१८९६ देखि गोर्कीले एउटा अखबारका लागि काम गर्न थाले । १८९८ मा प्रकाशित पहिलो पुस्तक स्केचेज एन्ड स्टोरेज ले गोर्कीलाई झनै लोकप्रिय बनाइदियो । गोकी त्यस्ता पहिलो रुसी लेखक थिए । जसले मजदुर तथा अपराधिका जीवन र तिनको जुझारुपनलाई सहानुभूतिपूर्ण तथा यथार्थवादी चित्रण गरे । समाजको तल्लो तप्काका पीडाका सजीव चित्रण गर्नमा उनी यसकारण सफल भए किनभने उनी आफैले पनि त्यस्ता अवस्था भोगेर आएका थिए ।
१९०६ मा गोर्कीलाई उनको क्रान्तिकारी गतिविधिको कारण निर्वासित गरियो । खराब स्वास्थ्यका कारण गोर्की वर्षाैंसम्म इटलीमा रहे । १९२८ मा रुस फर्किँदा गोर्कीलाई भव्य रुपमा स्वागत गरियो ।
साभारः ‘सफलता’ पुस्तकबाट
