दम श्वासप्रश्वाससँग सम्बन्धित जटिल समस्या हो । यो एलर्जीको कारणले हुने गर्दछ ।
सामान्यतया कुनै पनि उमेरका व्यक्तिलाई दम हुन सक्ने भए तापनि यो रोग बच्चा र किशोर अवस्थामा ज्यादा हुने गरेको पाइन्छ । वंशानुगत रुमा आमाबुवाबाट सन्तानमा यो रोग सर्ने गर्दछ । कमजोर पाचन शक्ति तथा लामो समयसम्म कब्जियत हुँदा शरीरको ऊर्जा क्षय भई यसको द्वितीय प्रभावको रुपमा दम उतपन्न भएको पाइएको छ ।
कारण जेसुकै भए पनि पूर्ण रुपमा यो रोगको उपचार गर्न रोगीले हृदय खोलेर आफ्नो भावनालाई अभिव्यक्त गर्नु र अरुप्रति विश्वासको भावना जगाउनुपर्दछ ।
सही भोजन, सन्तुलित जीवनशैली, योग, ध्यान, प्राणायाम, प्राकृतिक उपचार आदिद्वारा यसको उपचार गर्न सकिन्छ ।
ध्यान दिनुपर्ने कुराहरु
– मेरुदण्डको हड्डी बिस्तारै मालिस गर्ने ।
– कपुर र तोरीको तेलले पिठ्युँ मालिस गर्ने ।
– खुल्ला हावादार तर न्यानो कोठामा बस्ने ।
– दम बल्झिने जस्तो भएमा भोजन नलिने र कुंजल गर्ने ।
– नियमित हिँड्ने, कुद्ने, व्यायाम गर्ने र शरीरको वजन बढ्न नदिने ।
– स्वामी सत्यानन्द सरस्वतीका अनुसार दैनिक बिहान चिसो पानीले नुहाउने विशेषतः गर्धन र काँधमा चिसो पानी हाल्ने (रीड स्नान) ।
– लसुन र प्याजलाई पातलो गरी काटेर मह राख्ने र रातभर छोपेर भोलिपल्ट त्यसलाई दिनमा ४ पल्ट खाने ।
साभारः ‘एकसे एक उपचार’ पुस्तकबाट
