नेकपा एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपालले मुलुकमा गणतन्त्र ल्याउन पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाह, कांग्रेसका तत्कालिन सभापति गिरिजाप्रसाद कोइराला र आफ्नो भूमिका रहेको दाबी गर्दै माओवादी पछि मात्र आएर जोडिएको बताएका छन् । आईतबार पार्टीको एक कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष नेपालले कांग्रेसका तत्कालिन सभापति कोइराला र आफू मिलेर राजासँग संवाद गरेर गणतन्त्र ल्याउने निर्णय गरेको बताए ।
उनले गणतन्त्र स्थापनाका लागि सबै निर्णय भइसकेपछि माओवादी सामेल हुने आएको र पूर्वराजा शाहले समेत गणतन्त्र स्थापनामा सहयोग पुर्याएको बताए । त्यतिबेला, नेपाल नेकपा एमालेको महासचिव थिए । उनले माओवादीले जनयुद्ध छोडेपछि गणतन्त्र स्थापनाको एजेण्डामा पछि आएर जोडिएको बताए ।
इतिहास हेर्दा सात दल र माओवादी मिलेर गरेको २०६२/६३ सालको १९ दिने जनआन्दोलन पछि तत्कालिन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले जनताको नासो जनतालाई नै फिर्ता गरेको घोषणा गर्दै २०६३ साल वैशाख ११ गते संसद पुनःस्थापना गरेका थिए । त्यसपछि २०६३ मंसिर ५ मा दिल्लीमा सात राजनीतिक दल र माओवादीबीच १२ बुँदे विस्तृत शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो । शान्ति सम्झौतापछि माओवादि युद्धको अन्त्य घोषणा भयो ।
२०६४ चैत्र २८ गते पहिलो संविधानसभाको निर्वाचन भयो र २०६५ जेठ १५को संविधानसभाको बैठकबाट औपचारिक रुपमा राजतन्त्र अन्त्य भई गणतन्त्र स्थापनाको घोषणा भयो । यी सबै घटनाक्रम हेर्दा एकातर्फ सात राजनीतिक दल र अर्कोतर्फ माओवादी मिलेर भएको सम्झौताको बलमा नै मुलुकमा गणतन्त्र स्थापना भएको तथ्य लुकेको छैन । तर, गणतन्त्र स्थापनाको सबै निर्णय भइसकेपछि मात्र माओवादी सामेल हुन आएको नेपालको टिप्पणी र पूर्वराजा शाहले गणतन्त्र स्थापना सहयोग पुर्याएको भन्ने अभिव्यक्तिलाई विभिन्न कोणबाट विश्लेषण गर्न थालिएको छ ।
हुन त, गणतन्त्र स्थापना अघि माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई राजासँग सम्झौता गरेर कांग्रेस, एमाले सक्न खोजेको आरोप पनि छ । त्यसैले, एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष नेपालले गणतन्त्र ल्याउनुमा कांग्रेस र एमालेको मुख्य भूमिका रहेको बताए । त्यसो त, राजनीतिक दलहरुले कतिपय विषयहरु सार्वजनिक खपतका लागि मात्र पनि बोल्ने गर्छन् । यदी माधव नेपालले दाबी गरे जस्तै गणतन्त्र स्थापनामा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहको पनि सहमति थियो भने ज्ञानेन्द्र शाह अहिले फेरि किन राजनीतिक सक्रियता बढाइरहेका छन् र राजावादीको प्रदर्शन हिंसामा परिणत हुँदा पनि किन मौन देखिएका छन् ? यस्ता तमाम प्रश्नहरु माधव नेपालतिरै मोडिएका छन् ।
