नेपाली कांग्रेसको १५औं महाधिवेशन आउन अझै धेरै समय बाँकी छ । तर वर्तमान सभापति शेरवहादुर देउवा विधानतः बाहिरीने भएपछि आगामी नेतृत्वको खोजीको बहस भने सुरु भैसकेको छ । कांग्रेसको नेतृत्व लिन करिव एक दर्जनभन्दा धेरै नेताहरुले आकांक्षा देखाएका छन । यद्यपी वर्तमान सभापति देउवाको साथ कस्ले पाउँछ उसलाई आगामी नेतृत्व लिन सहज हुने विश्लेषण कांग्रेसवृत्तमा छ । देउवाले आफुलाई सहज हुने पात्र छान्ने धेरैको वुझाई छ ।
त्यसैले उनले कोइराला परिवारकै डाक्टर शशांकलाई छान्न सक्ने अनुमान गरिएको भएपनि उनि कोइराला परिवारका भएको तथा महाधिवेशनमा कोइराला परिवार एक हुनसक्ने वुझेका देउवालो गगन थापालाई रोज्न सक्ने विश्लेषण सुरु भएको छ । महाधिवेशन आउन अझै करिव २ वर्ष बाँकी रहेको भएपनि अहिले देखिनै नेतृत्वको वहस सुरु हुनुको कारण हो वर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवाको विधानको व्यवस्था अनुसार वर्हिगमन । वर्तमान सभापति देउवा बाहिरीदै गर्दा उनले शक्तिमा रहिरहन आफ्ना विश्वासपात्र अनि सहज पात्रको खोजि गर्ने पक्का छ ।
अहिले कांग्रेसमा रहेका संस्थापन र संस्थापन इतर समूह १५ औ महाधिवेशनसम्म कायमै रहे इतर पक्षले नेतृत्व पाउन सक्ने विश्लेषण हुने गरेको छ । अहिले इतर पक्षबाट शेखर कोइराला वलियो दावेदार हुन । महाधिवेशन अगामै नेतृत्व फेनुर््पर्ने भन्दै वर्तमान महामन्त्री गगण थापा लगाएतले उनलाई साथ दिदै आएका छन । यद्यपी अर्को महाधिवेशनसम्म यो समूह एकै ठाउँमा रहने संभावना कम देखिन्छ । महाधिवेशनमा देउवाले आफ्नो उत्तराधिकारी खोज्दै गर्दा कस्तो पात्र छान्छन, त्यसले थप गुटको निर्माण गर्ने वा अहिलेको गुटमा समेत फेरवदल आउने पक्का छ ।
हालसम्म कांग्रेसमा विकसित राजनीतिक घटनाक्रमलाई हेर्ने हो भने देउवाले उत्तराधिकारीका रुपमा शशांक कोइरालालाई सार्न खोजेको देखिन्छ । देउवाको ग्रिन सिग्नल पाएका कोइरालाले गतिविधि समेत बढाएका छन । त्यसो त कोइराला नेपाली कांग्रेसको महामन्त्री हुँदा देउवाको सहयोगी भएको आरोप समेत खेपेका नेता हुन ।उनी महामन्त्रीको कार्यकालभर निष्क्रिय जस्तै भएका थिए । जसका कारणले शशांकले पार्टीको मूल नेतृत्वमा आउने इच्छा त्यागेका हुन कि भन्ने आशंका गर्न थालिएको थियो । यद्यपी हालै सम्पन्न कांग्रेसको महासमिति बैठकपछि भने उनि देश दौडाहामा निश्किएका छन ।
महासमिति बैठकपछि उनले आयोजना गरेको चियापानमा सभापति देउवाले सवैलाई मिलाएर लैजान सक्ने छमता भएको नेता भनेर प्रशंसा समेत गरेका थिए । देउवाको यस्तो धाप पाएका कोइरालाले समेत सक्रियता बढाएपछि उनलाई देउवाको उत्तराधिकारीका रुपमा वुझ्न थालिएको छ । तर राजनीति सरल रेखामै हुन्छ भन्ने छैन । शशांक सहज पात्र भएपनि कोइराला परिवारका उनि शेखर कोइराला तिर नलाग्लान भन्न सकिन्न । १४औं महाधिवेशनपछि पनि आफूलाई निरन्तर सहयोग गर्दै आएकाले देउवाले शशांकलाई नै अगाडि सार्ने सम्भावना बढेर गएको धेरैको अनुमान छ । शशांकले कांग्रेसभीत्र एउटा समूहले उठाउँदै आएको हिन्दू राज्यका विषयमा समेतसमर्थन जनाएका छन ।
सभापति देउवाले आफ्नो उत्तराधिकारीका रुपमा शशांकलाई अगाडि बढाउँदा सबैभन्दा बढी सहज हुने र बीपी कोइरालाको लिगेसी पनि हुने विश्लेषण देउवाका विश्वासपात्रहरूको छ । बीपी कोइरालाका पुत्रलाई पार्टीको विरासत सुम्पँदा शशांक सभापतिमात्रै हुने छैनन पार्टी सञ्चालनमा देउवाकै हालिमुहाली चल्ने उनका विश्वासपात्रहरूको विश्वास छ । तर सभापति देउवालाई कोइराला परिवार एकै ठाउँमा आउने संभावनाले भने झस्काएको छ । आफुले शशांकलाई अघि सार्ने तर उनि नै कोइराला परिवारका अन्य सदस्यसंग मिले देउवालाई अप्ठेरो पर्नसक्ने समेत देउवाले वुझेका छन । त्यसो हुँदा वर्तमान महामन्त्री गगन थापा उनको रोजाइमा पर्न सक्ने विश्लेषण समेत सुरु भएको छ ।
गगन थापालाई अघि सार्दा चुनाव समेत जित्न सजिलो हुने छ । त्यसो त अहिले देउवालाई सघाउदै आएका विश्वासपात्र अनि उनकै टीममा रहेका पूर्णबहादुर खडका लगाएत पनि सभापतिका आकाक्षी हुन । तर खड्कालाई महाधिवेशनमा जित निकाल्न सहज छैन । खड्कालाई उनकै समूहका धेरैले नसघाउने विश्लेषण देउवा समूहमा छ । त्यसैले उपयुक्त पात्रको खोजिमा देउवा छन । आफूले समर्थन गरेको टीम जिताउन मात्र होइन देउवा आफ्नो वर्हिगमन हँुदै गर्दा श्रीमति आरजु देउवालाई पदाधिकारीमा ल्याउन चाहन्छन । महामन्त्री गगन थापाको टीममा राखेर महाधिवेशनमा जादा आरजुलाई स्थापित गर्न सहज हुने देउवाको वुझाई रहेको समेत कांग्रेसवृत्तमा चर्चा छ ।
त्यसो त केहि समय पहिले फरक गुटमा रहेको तथा आफुसंगै रहेका शेखर कोइरालालाई समेत निकट बनाउन खोजेको चर्चा हुने गरेको थियो । यद्यपी अहिले त्यो अवस्था देखिदैन । देउवाले शेखरलाई कोइरालालाई उत्तराधिकारी बनाउँदा पनि उनको गुटका सबै नेताहरूले मान्ने अवस्था छैन । अझै महाधिवेशन आउन धेरै समय बाँकी रहेकोले देउवाले यसै गर्छन र कांग्रेसको आगामी नेतृत्व फलानोकै हातमा जान्छ भनेर भन्न सकिने अवस्था नरहेको भएपनि महामन्त्री थापा समेत नेतृत्व पाउँने भएमा गुट परिवर्तन गरेर देउवा खेमामा जानसक्ने कतिपयको आकलन छ । त्यसो हुँदा अहिलेनै देउवाको उत्तराधिकारी को हुन्छ भन्न नसकिएपनि शशांक, गणग वा शेखर नै पनि देउवाको रोजाइमा पर्न सक्ने धेरैको अनुमान छ । यस्तै होला भन्न नसकिएपनि देउवाले फरक पात्र छनौट गर्ने धेरैको विश्लेषण छ ।
