काठमाडौं । सरकारले सडकमा सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरेको छ । सीसीटिभी क्यामेरा जडान गर्दा नै जनताले तिरेको अर्बौं कर खर्चिएको छ । र, त्यो जडान गर्दा कमिसन वा भ्रष्टाचार हुने कुरा छुट्टै छ । सीसीटिभी क्यामेरा राखेर पनि सरकारले न त अपराधी समात्न सकेको छ, न त सवारी दुर्घटना नै कम भएको छ ।
अहिले पनि ‘नो पार्किङ’ लेखिएको ठाउँमा सवारीसाधन पार्किङ गर्ने क्रम जारी छ । हरेक सरकारी कार्यालयमा सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरिएको छ । यद्यपि न त जनताको काम छिटोछरितो रूपमा भइरहेको छ, न त भ्रष्टाचार वा घुस लिने काम नै रोकिएको छ ।
सरकारको स्वीकृतिबिना कुनै व्यक्ति वा संस्थाले आफ्नो घर वा संस्थामा सीसीटिभी क्यामेरा जडान गर्न नपाउने कानुनमा उल्लेख छ । पछिल्लो समय धेरैजसो व्यक्ति तथा संस्थाले आफ्नो घर वा कार्यालयमा सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरेका छन् । तर, सरकारको स्वीकृतिबिना । यो गैरकानुनी काम हो । सीसीटिभी क्यामेरा राखेर आफूलाई धनी देखाउने, बाटोमा हिँडिरहेका व्यक्तिहरूको भिडियो रेकर्ड गरेर सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनाउनेलगायत काम भइरहेका छन् ।
सार्वजनिक पदधारण गरेकाबाहेक बाटोमा हिँडिरहेका व्यक्तिहरूको फोटो खिच्नुपरेमा सञ्चारकर्मीले त्यस्ता व्यक्तिसँग अनुमति लिनुपर्ने प्रावधान छ । अनि आफ्नो घर वा संस्थामा सीसीटिभी क्यामेरा राखेर बाटोमा हिँडिरहेको जोकोहीको पनि फोटो, भिडियो रेकर्ड गर्ने तथा सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनाइदिने अनुमति व्यक्ति तथा संस्थालाई कसले दियो ?
अनुमतिबिना कति व्यक्ति तथा संस्थाले आफ्नो घरमा सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरेका छन् रु भनेर सरकारसँग तथ्यांक छैन । वडा, नगरपालिका, प्रहरी चौकी पनि यस विषयमा मौन देखिएको छ । अहिले सानो चिया पसलमा समेत सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरिएको देखिन्छ । यो उसको आवश्यकता होइन ।
बैंक तथा वित्तीय संस्था, भाटभटेनी, सुपरमार्केट, बिग मार्ट, हार्डवेयर पसलहरूमा पनि सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरिएको पाइन्छ । यिनीहरूले पनि सरकारको स्वीकृतिबिना क्यामेरा जडान गरेका हुन् । जसले गर्दा राज्यले यसबाट एक सुको कर पनि पाएको छैन । सरकारले यसप्रति ध्यान नदिँदा पछिल्लो समय केही व्यक्ति तथा संस्थाले सीसीटिभी क्यामेरा दुरुपयोग गरिरहेका छन् । क्यामेरा जडान गरी अरुका दृश्य कैद गर्ने र ब्ल्याकमेल गर्ने काम भइरहेको छ ।
सार्वजनिक स्थल, मठमन्दिरमा सीसीटिभी क्यामेरा राखिएको छैन । जसले गर्दा सार्वजनिक स्थलमा लुटपाट हुने तथा मठमन्दिरमा भक्तजनहरूको विभिन्न सामग्री हराउने क्रम बढ्दो छ । तर, यस्तो ठाउँमा न त सरकारले सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरिदिन्छ, न त कुनै व्यक्ति तथा संस्थाले ।
नेपाल प्रहरीले सडकमा सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरेमा अपराधी र सवारी दुर्घटनामा संलग्नलाई समात्न सजिलो हुने भन्दै सरकारसँग बजेट माग्यो । र, सरकारले करोडौं बजेट दियो । तर, क्यामेरा जडान गरे पनि न त लुटपाट, चोरीका घटना घटेका छन्, न त प्रहरीले अपराधीलाई छिटो समात्न सकेको छ । अनि क्यामेरा राखेको के फाइदा भयो रु
तत्कालीन अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आर्थिक वर्ष २०७८÷७९ को बजेट ल्याउने क्रममा व्यापारीहरूलाई अर्थ मन्त्रालयमा बोलाएर उनीहरूको हितमा कर परिवर्तन गरेको भन्दै विपक्षी दल एमालेले सदन अवरोध गर्यो । पछि सदनले छानबिन समिति गठन गप्यो । अर्थमन्त्री शर्माले पनि छानबिन गर्न सजिलो होस् भनेर पदबाट राजीनामा दिए ।
छानबिन समितिले अर्थ मन्त्रालयको सीसीटिभी क्यामेरा चेकजाँच गर्ने क्रममा त्यो दिनको फुटेज नै गायब भेटियो । र, केही प्रमाण फेला परेन । समितिले केही प्रमाण फेला नपारेपछि शर्मा फेरि अर्थमन्त्री बने । यसरी सीसीटिभी क्यामेरा कमिसन र भ्रष्टाचारका लागि मात्र जडान गरिएको यसबाट पनि प्रस्ट हुन्छ ।
अहिले बाटोमा थोत्रा गाडीहरू धुँवाको मुस्लो फालेर गुडिरहेका छन् । २२ वर्षदेखि ३० वर्ष पुगेका सवारीसाधन धुँवाको मुस्लो फालेर बाटोमा गुडेका छन् । सरकारले २० वर्ष पुगेका सवारीसाधन हटाउने भनेर कानून बनाएर राजपत्रमा प्रकाशित गरिसकेको छ । नो पार्किङमा सवारीसाधन पार्किङ गरिएको छ । व्यवसायीहरूले फुटपाथमा व्यापार गरिरहेका छन् । सार्वजनिक यातायातमा यात्रुहरू झुन्डिएको देखिन्छ । यातायात व्यवसायीहरू यात्रुको ज्यानै जोखिममा राखेर ढोकामा उनीहरूलाई झुन्डाएर यात्रा गराइरहेको देखिन्छ ।
ट्राफिक प्रहरीकै अगाडि यातायात व्यवसायीहरूले गाडीको ढोका बन्द नगरी यात्रु झुन्डाइरहेका छन् । सरकारले एक किलोमिटरबाट पाँच किलोमिटरसम्म १९ रुपैयाँ भाडा निर्धारण गरेको छ । यातायात व्यवसायीहरू आधा किलोमिटरमै यात्रुसँग २५ रुपैयाँ असुल्छन् । जबकि सरकारले निर्धारण गरेको भाडादरअनुसार यात्रुले दुई रुपैयाँ मात्र तिर्नुपर्छ ।
ट्याक्सी व्यवसायीहरू चोक–चोकमा यात्रुसँग भाडाको विषयमा मोलमोलाई गरिरहेको भेटिन्छन् । केही दिनअघि काठमाडौंको चावहिल चोकमा बा१ज ७४२२र बा१ज ६८७९ नम्बरको ट्याक्सी पार्किङ गरेर बसिरहेको थियो । यी दुवै ट्याक्सी बाहिरबाट हेर्दा थोत्रा, पुरानो देखिन्थ्यो । ट्याक्सी पार्किङ राखेर चालकहरू गफ गरिरहेका थिए ।
सोही क्रममा हामीले यो ट्याक्सी कति वर्ष पुग्यो रु भनेर चालकलाई सोध्दा दुवैले २१ वर्ष पूरा भई २२ वर्ष लागेको बताए । अनि ट्राफिकले यस्तो सवारीसाधनलाई समात्दैन रु भन्ने प्रश्नमा उनीहरूले भने, ‘सुरुमा त चेकिङ नै गरिँदैन । केही गरी अनुगमन गरे पनि गाडीको अवस्था ठिक नभएको भनेर पाँच सयको चिट काटिदिन्छ ।’
सडकमा सीसीटिभी क्यामेरा केबल नाटकका लागि राखिएको छ । कुनै सीसीटिभी क्यामेरा बिग्रिएको छ त, कुनै अनावश्यक ठाउँमा जोडिएको छ । ट्राफिक प्रहरीहरू बाटोमा उभिएका बसेका हुन्छन् । जतातिर घाम लागेको हुन्छ, त्यतैतिर ट्राफिक उभिएको भेटिन्छ । अनि ट्राफिक यसरी घाम खोज्दै उभिने थालेपछि सवारीसाधनको कागजपत्र कसले चेकजाँच गर्ने रु कसले अनुगमन गर्ने रु
सरकारको कमिसनका लागि सीसीटिभी क्यामेरा जडान गर्यो । यसबाट सीमित व्यापारी र सरकारी निकायका केही पदाधिकारीलाई फाइदा भयो । तर, जनताले तिरेको अर्बौ कर मासिएको छ । अनावश्यक क्षेत्रमा खर्चिएको छ । विकसित मुलुकमा बाटोमा ट्राफिक प्रहरी भेटिन्न । त्यहाँ सबै काम सीसीटिभी क्यामेराले गर्छ । हाम्रो नेपालमा क्यामेरा पनि जोडिएको छ र ट्राफिक प्रहरी पनि राखिएको छ । तर, काम भने कोही कसैले गरेको छैन ।
बैंकका कर्मचारीहरूले बचतकर्ताको खाताबाट रकम चोरी गरेको घटना बाहिरिएको छ । सहकारीका सञ्चालक, अध्यक्ष र कर्मचारीहरू बचतकर्ताको अर्बौं रकम लिएर रातारात फरार भएका छन् । व्यापारीहरूले कालोबजारी गरिरहेका छन् । सयको सामान पाँच सयमा बेचेर उपभोक्ता ठगिरहेका छन् । सरकारी कर्मचारीहरू बिहान १० बजे कार्यालय पुग्नुपर्नेमा १२ बजे पुग्छन् । ५ बजे कार्यालय बिदा हुनेमा कर्मचारीहरू ३ बजे नै टाप कस्छन् । अनि सीसीटिभी क्यामेरा जडान गरेको के उपलब्धि भयो त रु
