बालबच्चाको लागि पहिलो र सबैभन्दा ठूलो पाठशाला आफ्नै घर । आफू हुर्केको परिवेश, आफ्ना आमाबुवा, परिवारका सदस्य, घरको चालचलनबाट बच्चाहरुले यस्ता कुराहरु अनुसरण गरिरहेका हुन्छन्, जसको प्रभाव जीवनभर रहन्छ ।
५–६ वर्षको उमेर भनेको मानसिक एवं भावनात्मक विकासको यो तीब्र चरण हो । यस उमेर–चरणमा उनीहरुले देखेका, भोगेका, सुनेका, अनुभव गरेका कुराले उनीहरुको धारणा एवं मनस्थिती निर्माण गर्छ । अन्ततः त्यही कुरा नै उनीहरुको आनीबानी बन्न पुग्छ । त्यसैले यस उमेर चरणका बालबच्चालाई अभ्यस्त गराउनै पर्ने केही कुराहरुको बारेमा यहाँ चर्चा गरिएको छ—
– यो उमेरमा नै सुत्ने र उठ्ने तालिका निश्चित भएन भने त्यसले जीवनभर असर गर्ने हुँदा सुत्ने र उठ्ने समय निश्चित गर्नुपर्छ ।
– खाना आफै खान लगाउनुपर्छ । सुरुमा जुठो बनाउने, छर्ने, राम्ररी नखाने हुनसक्छ तर क्रमसः उनीहरु अभ्यस्त हुन्छन् ।
– आफ्नो खेलौना आफैं मिलाएर राख्न सिकाउनुपर्छ । यसले उनीहरुलाई काम गर्ने बानी बस्छ र कुनै पनि सामाग्री जतन गर्नुपर्छ भन्ने पनि सिक्छन् ।
– बालबच्चालाई ब्रस गर्ने र हात धुने जस्ता शारीरिक सरसफाईमा अभ्यस्त बनाउनुपर्छ । यो सामान्य लाग्ने कुरा हो तर उत्तिकै महत्वपूर्ण पनि ।
– बालबच्चालाई राम्रो खानपानमा बानी पार्ने उमेर भनेको नै ५–६ वर्षको भित्र हो । यही उमेरमा उनीहरुको खानामा सागसब्जी र फलफूल सामेल गरी उनीहरुमा बानी पार्न सकिन्छ ।
– यो उमेरमा उनीहरुलाई नाच्न, गाउन, चित्र बनाउन, खेल खेल्न प्रेरित गर्नुपर्छ । यतिबेला उनीहरुलाई कुनै पनि नयाँ कुरा अभ्यास गर्न लाज लाग्दैन । त्यसैले सजिलै नयाँ कुरा उत्सुक हुन्छन् र यसले उनीहरुमा आत्मविश्वास पनि बढ्छ ।
