संस्कृतका विख्यात विद्वान् प्रोफेसर पाल डायसनको निमन्त्रणामा विवेकानन्द जर्मनी गए । उपनिषद्, वेदान्त दर्शन र शङ्कर भाष्यमा दुवैमा विचार विमर्श गरे । विमर्श गरिरहेका बेला प्रोफेसर डायनसलाई केही काम परेकोले उठेर गए । केही बेरपछि फर्केर आउँदा उनले स्वामीजीलाई कविताको एउटा किताब पल्टाउँदै गरेको देखे । यस काममा स्वामीजी अति तल्लीन थिए । उनले प्रोफेसर आएको चालै पाएनन् । किताब पढ्न सकिएपछि स्वामीजीले उनलाई आफ्नो नजिक बसिरहेको देखेर भने— क्षमा गर्नुहोला, पढिरहेकोले मैले तपाईंलाई देखिनँ ।
डायसनले आफूलाई स्वामीजीले जानी–जानी उपेक्षित गरेको महसुस भएपछि विवेकानन्दले उनलाई किताबमा भएको कविता सुनाउन थाले ।
अन्ततः प्रोफेसर महोदय विस्मित भएर भने— तपाईंले यो किताब अवश्य पहिले नै पढिसक्नुभएको होला, नत्र दुई सय पानाको किताब आधा घण्टामा पढ्न सम्भव छैन ।
स्वामीजीले हाँस्दै जवाफ दिए— मिस्टर डायसन, जीवनमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो एकाग्रता । एकाग्रताको साधना नै योग हो । एकाग्र चित्त भएर यदि तपाईं कुनै काममा लाग्नुभयो भने आधा काम शुरु हुनुभन्दा अगाडि नै सकिनेछ ।
साभारः ‘महान् व्यक्तिका प्रेरक प्रसङ्गहरु’ किताबबाट
