बेइजिङ– चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) विभिन्न घृणित कार्यमा संलग्न भई मानवअधिकारको विश्वव्यापी उल्लङ्घनकारीको रूपमा उभिएको पाइएको छ। हालैका वर्षहरूमा सिनजियाङमा मुस्लिम उइगर जनसङ्ख्या विरुद्ध सीसीपीले चलिरहेको नरसंहार, हङकङमा स्वतन्त्रताको क्षय र यसको अन्तर्राष्ट्रिय दमनकारी रणनीतिको विस्तारमा प्रत्यक्ष सहभागी भएको पाइएको हो ।
सीसीपीका यी चिन्ताजनक प्रवृत्तिहरूका कारण उत्पन्न सुरक्षा र आर्थिक खतराहरूलाई रोक्न विश्वव्यापी मान्यताहरूको उल्लङ्घनमा बलियो अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रियाको तत्काल आवश्यकता रहेकामा जोड दिइएको छ ।
चीनमा मानवअधिकार उल्लङ्घनलाई सम्बोधन गर्न प्रभावकारी नीतिहरू तर्जुमा गर्नु एउटा विशेष चुनौती हो । मुख्यतया सत्तामा आफ्नो पकड कायम राख्ने माध्यमको रूपमा यी उल्लङ्घनहरूलाई सीसीपीले प्राथमिकतामा राखेको छ।
एन्ड्रयू नाथन र एन्ड्रयू स्कोबेलले आफ्नो पुस्तक ूचीनज सर्च फर सेक्युरिटीू मा सीसीपीका दुई मुख्य विदेश नीति उद्देश्यहरूस् आन्तरिक स्थायित्व सुनिश्चित गर्ने र सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्ने भन्ने उल्लेख गरेका छन् ।
चिनियाँ सरकारले प्रायः आफ्नो मानवअधिकार उल्लङ्घनलाई यी मुख्य उद्देश्यहरूका लागि कथित धम्कीहरूको जवाफ दिने दाबी गरेर उचित ठहराउँछ ।
उदाहरणका लागि सीसीपीले गलत तरिकाले सबै आस्थाका व्यक्तिहरूका साथै उइगर मुस्लिमहरूलाई चीनको स्थिरता र सार्वभौमसत्तालाई खतरामा पार्ने चरमपन्थी समूहको रूपमा वर्गीकरण गरेको छ ।
जवाफमा सीसीपीले उइगर जनसङ्ख्यामाथि द्रूत र ठूलो मात्रामा नियन्त्रण गर्न अनुमति दिँदै अधिनायकवादी हतियारको रूपमा निगरानी प्रविधि प्रयोग गरेको छ। हाल १ देखि ३० लाख उइघुरहरू सिनजियाङभरि राजनीतिक जेल शिविरहरूमा थुनिएका छन् । जहाँ उनीहरूले जबरजस्ती शिक्षा, यातना र मृत्युसमेत भोगिरहेका छन् ।
महिलाहरू बलात्कार र अन्य प्रकारका यौन हिंसाको सिकार हुन्छन् । सिनजियाङका विशेष भागहरूमा सन्तान जन्माउने उमेरका ८० प्रतिशत उइगर महिलाहरूलाई जबरजस्ती नसबंदी गर्ने आफ्नो लक्ष्यलाई दस्तावेजीकरण गर्ने प्रतिवेदनले उइगर महिलाहरूमाथिको सीसीपीको उत्पीडन चरम तहमा पुगेको छ।
जसलाई संयुक्त राज्य अमेरिकी सरकारले यस गम्भीरतालाई ध्यानमा राख्दै चलिरहेको नरसंहार र मानवता विरुद्धको अपराधको रूपमा मान्यता दिएको छ।
उइगर जनसङ्ख्या मात्र प्रभावित समूह होइन । सीसीपीले सुरुमा हङकङलाई केही हदसम्म स्वायत्तता दिएको थियो। जबसम्म लाखौँ मानिसहरू आफ्नो स्वतन्त्रताको रक्षा गर्न सन् २०१९ मा सडकमा उत्रिए ।
सन् २०२० मा राष्ट्रिय सुरक्षा कानून ९एनएसएल० को पछिल्ला कार्य र कार्यान्वयनलाई हङकङका जनताले चीनको स्थायित्व र सार्वभौमसत्तामाथि खडा गरेको कथित खतराको प्रतिक्रियाको रूपमा सीसीपीले जायज ठहराएको थियो । एनएसएलले शहर(राज्यमा नागरिक र राजनीतिक स्वतन्त्रतालाई गम्भीर रूपमा कटौती गर्यो। जसले गर्दा कानूनको शासनमा उल्लेखनीय गिरावट आयो। बेइजिङले अब हङकङको पहिलेको बलियो कानूनी प्रणालीको फाइदा उठाउँदै जोशुआ वोंग र जिमी लाईजस्ता प्रमुख व्यक्तित्वहरू लगायतका राजनीतिक बन्दीहरूलाई निशाना बनाएको छ।
यसअघि एप्पल डेली र स्ट्यान्ड न्यूज जस्ता स्वतन्त्र प्रेस सङ्गठनहरू जबरजस्ती बन्द गरिएको थियो र हङकङमा व्यापारिक वातावरण पाइरेसी, मनि लान्ड्रिङ र अन्य गैर कानूनी वित्तीय गतिविधिहरूमा सरकार समर्थित प्रतिबन्धहरूले सम्झौता गरेको छ।
उइगर र हङकङको दुर्दशाले सीसीपीको विशिष्ट दृष्टिकोणको उदाहरण दिन्छ । जस्तो किस् पार्टी शासनको लागि कुनै पनि खतरा पहिचान गर्ने, कुनै पनि मानवीय मूल्यमा यसलाई दमन गर्ने र चीनभित्र अधिकार र स्वतन्त्रताहरू घटाउने ।
यद्यपि सीसीपीका कार्यहरू अन्तर्राष्ट्रिय दमनको माध्यमबाट चीनको सीमानाभन्दा बाहिर फैलिएका छन् । विशेष गरी खतरनाक उदाहरण भनेको निगरानी प्रविधिको निर्यात हो । जसले चिनियाँ जनसङ्ख्याको निगरानी गर्न प्रयोग गरिने विधिहरूमा विश्वभरका देशहरूलाई प्राविधिक प्रशिक्षण प्रदान गर्दछ।
अन्तर्राष्ट्रिय दमनका अन्य उदाहरणहरूमा उइगरहरूको जबरजस्ती फिर्ता सीसीपी(नियन्त्रित विदेशी प्रहरी स्टेशनहरूको स्थापना, अमेरिका, युरोप र अन्य ठाउँहरूमा कन्फ्युसियन संस्थाहरूले गरेको प्रभाव र सीसीपीका आलोचकहरूलाई लक्षित गर्ने समावेश छन् ।
सीसीपी यी गतिविधिहरूमा संलग्न छ । किनभने यसले तिनीहरूलाई लाभदायक मान्दछ र विश्वास गर्दछ कि त्यसो गर्न असफल भएमा घरेलु अस्थिरता जोखिम हुन्छ।
मानवअधिकार उल्लङ्घनहरूमा सीसीपीको महत्त्वपूर्ण जोडलाई ध्यानमा राख्दै यो निराशाजनक छ कि विश्वका नेताहरूले यी दुरुपयोगहरूलाई चीनले निम्त्याएको खतरालाई कम गर्नका लागि आफ्नो रणनीतिहरूमा कम ध्यान दिएका छन्।
यी धेरै धम्कीहरूले आफ्नै देशहरूलाई असर गर्छ । उदाहरणका लागि अमेरिकी बाइडेन प्रशासनको राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीतिले प्रमुख विदेश नीति उद्देश्यका रूपमा चीनलाई ूप्रतिस्पर्धाू गर्ने प्राथमिकता दिन्छ ।
तर सीसीपीको मानवअधिकार उल्लङ्घनलाई रोक्न अपर्याप्त ध्यान दिन्छ। युरोप र एसियाभरका राजधानीहरूले चीनमा मानवअधिकारका सरोकारहरूलाई सम्बोधन गर्न कम जोड दिएकाले धेरैलाई अहिले सीसीपीले निम्त्याएको खतराको बारेमा बढ्दो रूपमा सचेत हुँदैछ।
तसर्थ नीति निर्माताहरूका लागि चुनौती भनेको चीनको सुरक्षा खतरालाई सम्बोधन गर्न आवश्यक माध्यमहरू पहिचान गर्नु र मानवअधिकारको चिन्तालाई सम्बोधन गर्नु हो ।
सहयोगी र साझेदारहरूसँगको सहकार्यमा संयुक्त राज्यले आफ्नो विदेश नीति शस्त्रागारमा चीनभित्र शक्ति गतिशीलतालाई पुनः सन्तुलित गर्न चिनियाँ जनतालाई सरकारको अख्तियार घटाउने क्रममा ठूलो शक्ति प्रदान गर्न उपकरणहरू प्रयोग गर्नुपर्छ।
चीनको मानवअधिकार उल्लङ्घनलाई सम्बोधन गर्ने बृहत् रणनीतिमा लक्षित आर्थिक प्रतिबन्धहरू, भिसा प्रतिबन्धहरू जस्ता उत्तरदायित्व संयन्त्रहरू र उइगर जबर्जस्ती श्रम रोकथाम ऐन जस्ता अवैध गतिविधिहरू विरुद्ध लड्न व्यापक उपायहरू वा सम्पत्ति शुद्धीकरण र अवैध वित्तीयलाई सम्बोधन गर्ने उपायहरू समावेश गर्नु पर्ने रहेका छन् ।
यी रणनीतिहरू इन्टरनेट स्वतन्त्रता, प्रेस स्वतन्त्रता र धार्मिक स्वतन्त्रताको संरक्षणसहित चीनमा अवस्थित स्वतन्त्रताको सीमित स्थानहरूको रक्षा गर्ने प्रयासहरूद्वारा पूरक हुनु पर्नेछ ।
राजनीतिक बन्दीहरूको रिहाइ सुनिश्चित गर्न र सिनजियाङमा शिविरहरू बन्द गर्ने वकालत गर्न सक्रिय कूटनीतिक प्रयासहरू गर्नु पर्नेछ । साथै चीनबाट भाग्न बाध्य भएकाहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले उदारतापूर्वक आश्रय दिनु पर्ने आवाजहरू उठ्न थालेका छन् ।
सी जिनपिङको नेतृत्वमा सीसीपीको दमनबाट प्राप्त भएको एउटा मुख्य अन्तर्दृष्टि यो हो कि पार्टीलाई आफ्नै मानिसहरू भन्दा केही चिजहरूले बढी धम्की दिन्छ।
सीसीपीले आफ्नो जनसङ्ख्यालाई अस्थिर परिवर्तनको सम्भावित एजेन्टको रूपमा हेर्छ जसले शासनको लचिलोपन र शक्तिलाई कमजोर पार्न सक्छ ।
फलस्वरूप चिनियाँ जनतालाई उनीहरूको स्वतन्त्रताको खोजीमा समर्थन गर्नु भनेको प्रभावकारी रूपमा प्रतिक्रिया दिन अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले लिन सक्ने सबैभन्दा शक्तिशाली कार्यहरू मध्ये एक हो।
