काठमाडौँ । विश्वले सन् २०२२ मा रक्षा र हतियारमा २.२४ ट्रिलियन डलर खर्च गरेको छ । यो संसारमा सेनामा भएको सबैभन्दा बढी खर्च हो । स्वीडेनको स्टकहोम इन्टरनेशनल पिस रिसर्च इन्स्टिच्युटको वार्षिक प्रतिवेदनमा विश्वभरका देशको रक्षा खर्चको यो जानकारी दिइएको हो ।
रिपोर्टका अनुसार रुस–युक्रेन युद्धका कारण यो खर्च बढेको हो । प्रतिवेदनमा युरोप महादेशमा मात्र युद्धका कारण प्रतिरक्षा खर्च एक वर्षमा १३ प्रतिशतले बढेको उल्लेख गरिएको छ । जुन पछिल्लो ३० वर्षयताकै उच्च हो ।
सिप्रीका वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता नान टियानले सेनामा यति ठुलो खर्चले हामी विश्वमा कति असुरक्षित छौं भन्ने बताएको टिप्पणी गरेका छन् । युद्धका कारण रुस वरपरका देशहरूले आफ्नो सुरक्षामा द्रुतगतिमा खर्च बढाएका छन् । फिनल्याण्डले सैन्य खर्च ३६ प्रतिशतले बढाएको छ भने लिथुआनियाको खर्च २७ प्रतिशतले बढेको छ । युक्रेनको सैन्य खर्च ६ प्रतिशतले बढे पनि युद्धको बीचमा ४४ बिलियनभन्दा बढी भइसकेको छ ।
ताइवान र दक्षिण चीन सागरलाई लिएर अमेरिकासँग चर्को विवादका बीच चीनले आफ्नो रक्षा बजेट ४।२ प्रतिशतले बढाएको छ । यसपछि चीन रक्षा बजेट खर्च गर्ने विश्वको दोस्रो ठूलो देश बनेको छ । चीनको बजेट भारतको भन्दा झण्डै ४ गुणा बढी भएको छ । भारतले सन् २०२२ मा आफ्नो रक्षामा ११ बिलियन डलर खर्च गरेको थियो भने चीनले २२४.८ बिलियन डलर खर्च गरेको थियो ।
प्रतिवेदनमा भनिएको छ कि मध्य र पश्चिमी यूरोपले शीतयुद्धकालको तुलनामा सन् १९८९ मा सेनामा बढी खर्च गरेको थियो । अर्कोतर्फ, सिप्रीका अनुसार अमेरिकाले रेकर्ड मुद्रास्फीति भए पनि आफ्नो रक्षा बजेट खर्च गरेको छ । जुन सम्पूर्ण विश्वको रक्षा बजेटको ३९ प्रतिशत हो । जबकि अमेरिकामा मुद्रास्फीति सन् १९८९ यताकै उच्च विन्दुमा छ ।
सिप्रीका प्रोफेसर नान टियानले यदि मुद्रास्फीति नबढेको भए अमेरिकाले आफ्नो रक्षामा बढी खर्च गर्ने गरेको बताए । टियानले युक्रेनको युद्ध पनि अमेरिकी रक्षा बजेटमा बृद्धि हुनुको कारण रहेको बताए । सन् २०२२ मा अमेरिकाले युक्रेनलाई सैन्य सहायता उपलब्ध गराउन ७५ बिलियन डलरभन्दा बढी खर्च गरेको छ ।
साउदी अरबले सन् २०२२ मा सैन्य खर्च १६ प्रतिशतले बढाएको छ। जुन सन् २०१८ यताकै उच्च हो । गत वर्ष साउदीले आफ्नो सुरक्षामा ६ लाख करोड खर्च गरेको थियो । योसँगै नेटो देशको रक्षा खर्चमा पनि ०.९ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।
२०२२ मा नाटो देशहरूले आफ्नो सुरक्षामा १२३२ बिलियन डलर खर्च गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ ।
बेलायतले रेकर्ड मुद्रास्फीतिको बीचमा युक्रेनलाई सहयोग गर्न सैन्य खर्च पनि बढाएको छ । २०२२ मा त्यहाँ करिब ४६ बिलियन डलर खर्च भएको थियो ।
