अमेरिका र इरानबीच प्रस्तावित सम्झौताको अन्तिम मस्यौदामा तेहरानको परमाणु कार्यक्रम, तेल प्रतिबन्धमा राहत, हर्मुज पुनः खोल्ने र इरानको कब्जा सम्पत्ति फुकुवाजस्ता धेरै प्रमुख मुद्दाहरू समावेश गरिएको इरानी वरिष्ठ अधिकारीले जानकारी दिएका छन् ।
इरान र अमेरिकाबीच सम्भावित सम्झौताको खबर बाहिर आएको छ । रिपोर्टअनुसार इरानका एक वरिष्ठ अधिकारीले दुई देशबीच एक मस्यौदा सम्झौता तयार गरिएको छ, जसमा तेल प्रतिबन्ध, परमाणु कार्यक्रम र आर्थिक राहतजस्ता धेरै महत्वपूर्ण मुद्दा समावेश गरिएको छ । यो मस्यौदा तयार भई सहमति भएमा आगामी ६० दिन युद्धविराम अवधि लम्बिनेछ भने यो समयमा युद्ध अन्त्यका लागि अन्तिम सम्झौता हुनेछ ।
यो प्रस्तावित सम्झौता अन्तर्गत सबैभन्दा ठूलो कदम भनेको इरानले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’लाई तत्काल सबै व्यापारिक जहाजका लागि खुला गर्नेछ ।
त्यसको बदलामा अमेरिकाले इरानको बन्दरगाहमा लगाएको नौसैनिक नाकाबन्दी फुकुवा गर्नेछ । सम्झौतामा हस्ताक्षर हुनासाथ यो प्रक्रिया सुरु हुनेछ उक्त प्रक्रिया आगामी ३० दिनभित्र सम्पन्न हुनेछ । यो मार्ग विश्वव्यापी तेल आपूर्तिका लागि निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ, त्यसैले यो खुल्नु अन्तर्राष्ट्रिय बजारका लागि ठूलो राहत हुनसक्छ ।
आर्थिक मोर्चामा, अमेरिकाले अन्तिम सहमति नभएसम्म इरानमाथि कुनै नयाँ प्रतिबन्ध लगाउने छैन । अन्तिम सम्झौतापछि अमेरिका र संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सबै नाकाबन्दी तोकिएको समयसीमाअनुसार फुकुवा हुनेछन् । अमेरिकाले इरानलाई निश्चित अवधिका लागि तेल बेच्न र त्यसबाट प्राप्त हुने आम्दानी प्राप्त गर्न अनुमति दिन तेल प्रतिबन्धहरू पनि खुकुलो बनाउनेछ । मस्यौदामा अमेरिकाले इरानको जफत गरिएको २५ अर्ब डलर बराबरको सम्पत्ति पनि सार्वजनिक गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ । यो रकम प्रत्यक्ष नगद स्थानान्तरण, क्षेत्रीय देशहरूसँग सहयोग र वित्तीय ‘क्रेडिट लाइन’हरू मार्फत उपलब्ध गराउन सकिन्छ । यसका साथै अमेरिकाले इरानको पुनर्निर्माण र विकासका लागि योजना तयार गर्न आफ्ना क्षेत्रीय सहयोगीहरूसँग काम गर्नेछ, जुन तेहरानसँगको वार्ताबाट ६० दिनभित्र हुनेछ ।
आणविक मामिलामा इरान परमाणु हतियार निर्माण वा अधिग्रहण नगर्ने कुरामा सहमत हुनेछ । अन्तिम सम्झौता नभएसम्म, इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रमको वर्तमान स्थितिलाई कायम राख्नेछ र युरेनियम संवर्धन वा आणविक सुविधाहरूको विस्तारलाई अघि बढाउने छैन । मस्यौदाद्वारा निर्दिष्ट आगामी बृहत् सम्झौताअन्तर्गत अमेरिकाले इरानलाई आफ्नो उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डारलाई इरानी भूमिमा कम संवर्धित स्तरमा रूपान्तरण गर्न अनुमति दिनेछ। सम्झौतापछि ६० दिनभित्र इरानको आणविक कार्यक्रम, युरेनियम संवर्धन गतिविधि र अत्यधिक संवर्धित युरेनियमको भण्डारको व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित मुद्दाहरूमा वार्ता हुनेछ र यसलाई अन्तिम सम्झौतामा समावेश गरिनेछ ।
