काठमाडौँ, २० चैत : धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको मनमैजुमा जात्रा सुरु भएको छ । प्रत्येक वर्षको चैत शुक्ल पूर्णिमाको दिनको अघिल्लो दिनदेखि सुरु हुने पाँचदिने मनमैजु (अजिमा) जात्रा सुरु भएको हो । बालाजुमा लाग्ने जामाचो मेलासँगै मनमैजु जात्रा लाग्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ । चैत शुल्क पूर्णिमाको दिन लिच्छविकालिन राजा गुणकाम देवले प्रचलन ल्याएको शक्तिदेवी मनमैजु माईको जात्रा प्रत्येक वर्ष मनाउँदै आइएको छ ।
प्रत्येक वर्ष साइतअनुसार चैत र वैशाख शुक्ल पूर्णिमाको अवसरमा हुने उक्त जात्रा आयोजना हुने गरेको छ । यसवर्ष भने चैत शुक्ल पूर्णिमादेखि सुरु भएको हो । जात्रा सुरु हुनुभन्दा चार दिन अगाडि ठमेलका प्रधानले देवी देवतालाई निम्तो पठाई (नेटं) पुजा गरेपछि मनमैजुको औपचारिक जात्रा सुरु हुन्छ ।
चैत शुक्ल पूर्णिमाको अघिल्लो दिन मनमैजु मन्दिरको अगाडि प्रागङ्गणमा लिङ्गो ठड्याउने काम सुरु हुन्छ । लिङ्गो ठड्याएपछि नुवाईधुवाई गर्न नहुने, कुटो कोदालो चलाउन नहुने प्रचलन रहेको छ । सोही दिन श्री इन्द्रायणी माईलाई देवता घरबाट बाजागाजासहित मन्दिरको सिंहासनमा बसाल्ने गरिन्छ ।
सोही दिन राति यहाँका बासिन्दालाई रोगब्याधी नलागोस् भनेर देवता घरबाट (मरजा) भात र देवीका गरगहनालाई जात्रा गरेर मनमैजु मन्दिरमा ल्याउने चलन रहेको मजमैजुका स्थानीय समाजसेवी इन्द्रमान महर्जनले जानकारी दिनुभयो । जात्राको दोस्रो दिन यहाँका पास्नी नगरेका बालबालिका र गुफा नबसेका बालिकालाई रोगब्याधी नलागोस् भनेर देवीको जुठोको रूपमा मरजा (भात) खुवाउने प्रचलन छ ।
जात्राको तेस्रो दिन इन्द्रायणी माई (मनमैजु अजिमा) लाई बाजागाजा र सिन्दूरसहित जात्रा गरेर ऐतिहासिक बस्ती परिक्रमा गरी देवता घरमा लगेर बिसाइने गरिन्छ । यस्तै, जात्राको चौँथो दिन साविक मनमैजु क्षेत्रका बासिन्दाले आफन्तलाई बोलाएर भोज खुवाई दुःखसुख बाड्ने प्रचलन रहेको छ ।
जात्राको अन्तिम अर्थात् पाँचौँ दिन देवता घरबाट इन्द्रायणी माईको सिन्दूरसहितको जात्रा गरी ऐतिहासिक मनमैजु वस्तीको परिक्रमा गरी देवता घरमा लगेर बिसाइन्छ । सोही दिन लिङ्गो ढाल्ने प्रचलन चल्दै आएको छ ।
मनमैजु जात्राको अवसरमा मनमैजु युवा समूहले सांस्कृतिक कार्यक्रमसमेत आयोजना गर्ने भएको छ । समूहका अध्यक्ष हिरा महर्जनले तारकेश्वर नगरपालिका–९ को मनमैजुमा जात्राको चौँथो दिन भोलि (शनिबार) बृहत सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरिएको जानकारी दिनुभयो ।
उक्त समूहले शनिबार तेह्रौँ सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्न लागेको अध्यक्ष महर्जनले बताउनुभयो । अजिमा माईको पवित्र जात्राको अवसर पारेर भोलि १३ औँ वृहत मनमैजु सांस्कृतिक तथा कन्सर्ट कार्यक्रम आयोजना गरिएको उहाँका भनाइ छ ।
कार्यक्रममा नेवारी बाजागाजा, नेवारी तथा अन्य सांस्कृतिक नृत्य, गायन, धिमे नाच लगायतका आकर्षक प्रस्तुती रहने अध्यक्ष महर्जनले बताउनुभयो । यस्तै, विभिन्न सङ्घसंस्थाका विशेष प्रस्तुती तथा ब्याण्डको सांगीतिक कार्यक्रमले कार्यक्रमलाई अझ मनोरञ्जनात्मक बनाउने अपेक्षा आयोजकले गरेको छ ।
“मनमैजुको मौलिक कला र संस्कृतिलाई जगेर्ना गर्दै नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्ने उद्देश्यका साथ सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्न लागेका हौँ, सांस्कृतिक कार्यक्रम केवल मनोरञ्जन मात्र नभई पहिचान र एकताको प्रतीक समेत हो,” उहाँले भन्नुभयो । बुधबारदेखि सुरु भएको मनमैजु जात्रा आइतबार सकिनेछ । जात्राका लागि तारकेश्वर नगरपालिकाले आर्थिक सहयोग समेत गरेको छ ।
