डीपसीक कम्पनीको स्थापना सन २०२३ मा ४० वर्षीय चिनियाँ उद्यमी लिआङ वेनफेङले गरेका थिए । हाङझाउमा मुख्यालय रहेको यो कम्पनीले आफ्नो एआई मोडेल सार्वजनिक गरेपछि विश्वभरका प्रविधि क्षेत्रका विज्ञहरूको ध्यान तानेको छ । डीपसीक–भी३ मोडेललाई न्युन क्षमताका प्रविधि प्रयोग गरी मात्र ६० लाख अमेरिकी डलरभन्दा कम लागतमा तयार पारिएको थियो । कम खर्चमा उत्कृष्ट कार्यक्षमता हुने दाबी गरिएको यो प्रविधिले अहिले चर्चामा आएको छ ।
डीपसीकको एउटा महत्वपूर्ण विशेषता भनेको यसले आफ्नो मोडेलहरू खुला रूपमा उपलब्ध गराएको छ । डीपसीक–आर१ नामक मोडेल सार्वजनिक गरिएपछि विश्वभरका विकासकर्ताहरूलाई यस प्रविधिको फाइदा लिन सजिलो भएको छ । यसका अतिरिक्त, डीपसीक–भी३ मोडेलले विभिन्न मापनहरूमा उच्च स्कोर हासिल गरेको बताइन्छ, जसले यसलाई अग्रणी प्रविधि कम्पनीहरूसँग प्रतिस्पर्धी बनाएको छ ।
यस प्रविधिले सस्तो र प्रभावकारी सेवा दिने दाबी गरे पनि यसको सीमितताहरू पनि कम छैनन् । डीपसीकको प्रविधिको परीक्षण गर्दा यसको शुद्धता निकै कम देखिएको छ । एक स्वतन्त्र अध्ययनअनुसार, डीपसीकको च्याटबोटले मात्र १७ प्रतिशत शुद्ध उत्तर दिएको देखिएको छ, जुन अन्य प्रतिस्पर्धीहरूको तुलनामा निकै कम हो । यसबाहेक, यसले ३० प्रतिशत समय गलत जानकारी दिएको तथा ५३ प्रतिशत समय अनुपयोगी उत्तर दिएको देखिएको छ, जसले यसको प्रभावकारिता माथि प्रश्न उठाएको छ ।
डीपसीकबारे अर्को ठूलो चिन्ता यसको पारदर्शिता अभाव हो । अमेरिकी प्रविधि विज्ञहरूले यस प्रविधिबारे कम्पनीले दिएको जानकारीमा विश्वास गर्न नसकिने बताएका छन् । उनीहरूले डीपसीकको दाबीलाई बिना परीक्षण स्वीकार गर्नु ठुलो गल्ती हुनसक्ने चेतावनी दिएका छन् । यस्तै, यस प्रविधिले प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत डेटा गोपनीय राख्नेबारे विश्वसनीय नदेखिएको विज्ञहरूले बताएका छन् । केही विश्लेषकहरूका अनुसार, यो प्रविधि चीन सरकारको नियन्त्रणमा रहन सक्ने सम्भावना छ ।
यसबाहेक, यो प्रविधिलाई राज्य नियन्त्रित प्रचार प्रसारका लागि प्रयोग गरिन सक्ने आशंका पनि गरिएको छ । अमेरिकी प्रविधि नियन्त्रणले चिनियाँ प्रविधि कम्पनीहरूलाई पछाडि पार्ने प्रयास गरे पनि डीपसीकजस्ता प्रविधिले सीमित स्रोतको अधिकतम उपयोग गरेर काम गरिरहेका छन् । यसले अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूलाई विश्वव्यापी बजारमा चुनौतिपूर्ण स्थिति सिर्जना गरिदिएको छ ।
डीपसीकले मोबाइल र कम्प्युटरमा प्रयोग गर्न सकिने मोडेलहरू विकास गरिरहेको छ ।
यो प्रविधि सामान्य प्रयोगकर्ताहरूका लागि उपलब्ध भएपछि यसको प्रभाव झनै बढ्ने देखिन्छ । डीपसीक हाल विश्वभर चर्चित भए पनि यससँग सम्बन्धित चुनौती र कमजोरी अझै समाधान हुन बाँकी छन् । अमेरिकी संसद र कंग्रेसले त आफ्नो कार्यालयमा चीनको डिपसिकको प्रयोगमा प्रतिबन्ध नै लगाएको छ ।
एक्सियोसको रिपोर्टका अनुसार अमेरिकी कंग्रेसले यस सम्बन्धमा एक सूचना जारी गर्दै प्रणालीमा खतरनाक सफ्टवेयर अपलोड गर्न धेरै च्याटबट प्रयोग भइरहेको जनाएको छ । यसले डिपसिकबाट हुने सम्बन्धित जोखिमहरू पनि बताएको छ । अमेरिकी कांग्रेसले एआई प्रविधिको द्रुत विकासका कारण सुरक्षा र प्रशासनिक चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको बताएको छ । यसैबीच कांग्रेसका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतले अहिले डिपसिकमाथि अनुसन्धान भइरहेको बताए ।
