१) मानिसको आत्माले जब आफ्ना बन्धन फुकाउँछन्, तब मात्र नयाँ नौलो उन्नति र आविष्कार हुन्छन् । ती विकसित हुन्छन् र फैलिन्छन् । हाम्रो देश स्वतन्त्र भएपछि हाम्रा देशवासीको र हाम्रो आत्माको विकास हुनेछ र हामी दशैदिशामा अघि बढ्नेछौँ ।
२) मनुष्यले जति बढी प्रकृतिलाई बुझ्यो त्यति नै त्यसबाट फाइदा उठायो र आफ्नो हितमा लगायो । यसरी मनुष्यले अपार बल प्राप्त ग¥यो तर दुर्भाग्यवश त्यस बल र तागतलाई उसले उचित प्रयोग गरेन र त्यसै खेर गयो । मानिसले विज्ञानको उपयोग भयंकर अस्त्र–शस्त्र बनाउनमा ग¥यो जसको मद्दतले उसले मानिसलाई मार्न सकोस् र त्यही सभ्यतालाई नष्टभ्रष्ट पार्न सकोस् जसको निर्माणमा उसले धेरै मिहिनेत गरेको छ ।
३) मानिसले देवताको सामू हार मान्दैन, न त मृत्युको सामु शिर नुहाउँछ । जब उसले हार स्वीकार गर्दछ— आफ्नो इच्छाशक्तिको कमजोरीको कारणले नै स्वीकार गर्दछ ।
४) जहाँ आदर्श जाज्वल्यमान रहन्छ र हृदय अटल रहन्छ, त्यहाँ असफलता आउनै सक्दैन । वास्तविक असफलता त सिद्धान्तको त्यागमा, आफ्नो हक छोड्नुमा र अन्यायको वशिभूत हुनुमा छ । विरोधीले लगाको घाउ भन्दा आफैले लगाएको घाउ भरिनमा बढी समय लाग्छ ।
५) श्रेष्ठतम मार्ग खोज्ने प्रतीक्षा गर्नुभन्दा हामीले गलत बाटोबाट बच्दै र असल बाटोलाई अपनाउँदै जानुपर्छ ।
६) कर्मको सार्थकता फलमा नभई कर्मण्यतामा छ, त्यस पुरुषार्थमा छ । जसले प्रत्येक पाइलाको गति, प्रत्येक पाइलाको उकालीको आनन्द लिन सक्छ, वास्तवमा उक्लने प्रयत्नको सुख आफैमा यति मीठो छ कि त्यसको तृप्तिको कुनै सीमा नै छैन ।
७) कर्महीन मात्रै यस्ता हुन्छन् जसले भाग्यलाई सराप्छन् र जोसँग गुनासाको थुप्रो मात्र हुन्छ ।
८) कुनै पनि देश जातिले महानता प्राप्त गर्न सक्दैन, जबसम्म उसमा महानताको केही भाग हुँदैन ।
९) विजय हामीसँग हुँदैन, तर साहस र प्रयत्नले त्यो प्रायः हामीलाई प्राप्त हुन्छ । तर जो कायर छन् र परिणामसँग डराउँछन् उनको भाग्यमा त विजय कहिल्यै लेखेको हुँदैन ।
१०) मृत्युपछि नयाँ जीवन प्राप्त हुन्छ । जो व्यक्ति राष्ट्रका लागि मर्न जान्दैन, त्यो बाँच्न पनि जान्दैन ।
साभारः ‘महापुरुषहरुका अमर वाणी’ पुस्तकबाट
