‘क्राइम एण्ड पनि पनिशमेन्ट’ र द ब्रदर्श करमाजोव जस्ता महान उपन्यास लेख्ने महान रुसी उपन्यासकार फ्योदर दोस्तोवयोस्कीलाई छारे रोगको समस्या थियो । एकपटक छारे रोगले छोप्दा उनको दायाँ आँखा फुट्यो । जब उनी १३ वर्षका थिए उनकी आमाको मृत्यु भयो । १८ वर्षको हुँदा आफ्ना रक्स्याहा बाबुको नोकरहरुले हत्या गरिदिए ।
लेखक बन्न जोखिम मोले र सैनिक इन्जिनियरको आफ्नो राम्रो जागिर पनि छोडे । उनको पहिलो उपन्यास पुअर फोक लोकप्रिय भयो तर, केही समयपछि नै उनलाई क्रान्तिकारी षड्यन्त्र रचेको आरोपमा मृत्युदण्ड दिइयो । आखिरी क्षणमा उनलाई मृत्युदण्डको सट्टा साइबेरिया जाने सजाय दिइयो । १० वर्ष पछि सेन्ट पीटर्सबर्ग (अहिलेको लेनिनग्राड) फर्किएर उनले फेरि लेख्न शुरु गरे । खराब स्वास्थ्य, गरिबी तथा कष्टले भरिएको जीवनको पछि पनि दोस्तोवयोस्की अमर ग्रन्थ लेखे । जेल जीवनमा उनले कैदीहरुलाई ज्यादै नजिकबाट देख्न पाए, जसको अमिट वर्णन उनको अमर ग्रन्थ क्राइम एण्ड पनिशमेन्टमा पाइन्छ ।
संसारका महानतम् उपन्यासकार थिए तर उनी संसारसँग कुनै मतलब राख्दैनथे । उनलाई एउटा उपन्यास बेच्दा १००० रुबल मिल्थ्यो । त्यसलाई उनी जुवामा उडाउँथे । भोलिपल्ट भोजनको लागि पैसा सापट लिनुपथ्र्याे । एक पटक ऋणको कारणले जेल जानु परेको थियो । त्यसबाट बच्न उनले १६ दिनमा ‘द ग्याम्लर’ भन्ने उपन्यास लेखे । मनोवैज्ञानिक उपन्यासका जनक आफ्ना पाठकको हृदय छुनः सफल भए । त्यसको कराण उनी अधिकांश कष्टको बारेमा लेख्ने गर्थे । ती कुरा उनले आफ्नो जीवनमा पनि राम्ररी भोगेका थिए ।
साभारः ‘सफलता’ पुस्तकबाट
