हामीले खाना कस्तो खान्छौं, कसरी खान्छौं र कस्तो भाँडावर्तनमा पकाउँछौँ र खान्छौँ भन्ने कुराले हाम्रो स्वास्थ्यसँग सम्बन्ध राख्दछ । पछिल्लो समय प्लास्टिकका भाँडाको प्रयोग बढ्दै गए पनि यसले हाम्रो जीवनमा गम्भीर किसिमका रोगहरु पनि निम्त्याउँछ । यस्ता समस्याहरुको जति नै जनचेतना जगाउँदै गर्दा पनि यसको प्रयोग भने बढिरहेको छ ।
काँस धातुहरु मध्येको विशिष्ठ किसिमको धातु हो । काँसमा कपरको मात्रा ७८ प्रतिशत र टिनको मात्रा २२ प्रतिशत हुन्छ । यी दुई धातुलाई ७०० सेन्टिग्रेटसम्म तताएर शुद्ध चरेस बनाउन सकिन्छ । यो आफैंमा नरम किसिमको धातु हो । यसको नरमपनाको कारणले नै यसलाई विभिन्न किसिमका हस्तकलाहरुमा पनि प्रयोग गर्ने गरिन्छ । यसको प्रयोग खाना खाने थाल, पानी पिउने अम्खरा जस्ता भाँडाकुडा बनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ । यस्तोमा खाना राखेर खानु स्वास्थ्यको लागि समेत फाइदाजनक मान्ने गरिन्छ । यी धातुले अमिलो पदार्थ, नुन र कागतीसँग मिल्दा रासायनिक प्रतिक्रिया गराउने भएकोले यी भाँडाहरुमा यस्ता खानाहरु भने खानु हुँदैन ।
आयुर्वेद प्रकाश नामक ग्रन्थका अनुसार काँसको भाँडामा खाना पकाउँदा या खाँदा हुने फाइदाहरु—
– काँसको भाँडा वा चरेस मिसाइएको भाँडामा खाना पकाउँदा त्यो खाना आफैंमा शुद्ध हुने गर्छ । त्यसले यसले शरीर भित्र पुगेपछि हुने पाचन प्रणालीलाई पनि सहयोग पु¥याउँछ । यस्तो शुद्ध धातुमा खाना खानुले रोगप्रतिरोधात्मक क्षमताको समेत विकास हुने शमा ‘कांस्यांम् बुद्धिबर्धकम्’ शास्त्रमा उल्लेख छ ।
यसलाई राम्रोसँग प्रयोग गर्न सकेको खण्डमा यो स्वास्थ्यको लागि एकदमै स्वास्थ्यबद्र्धक हुने गर्छ । यसलाई कसरी प्रयोग गर्ने ? भन्ने सम्बन्धमा ३ वटा विषयहरु आउने गरेका छन् ।
– कुनैपनि काँसको भाँडोमा कम्तिमा ८ घण्टासम्म पानी भिजाएर राख्न सकिन्छ । त्यसले भोक लागेको बेलामा पौष्टिक खाजा खाएको जति सन्तुष्टि र तागत दिने गर्छ ।
– यस्तो पानी बासी हुने गरी राख्नु हुँदैन । यसरी समय मिलाएर खान सकेको खण्डमा हामीलाई हुनसक्ने डायरिया, जण्डिस जस्ता रोगहरु बिरुद्ध लड्न पनि मद्दत गर्ने गर्छ ।
– यसलाई दिमागी शक्तिवद्र्धक औषधि पनि मान्ने गरिन्छ ।
– यसका भाँडाहरूबाट पिउने र खानपान गर्नु थाइराइड ग्रन्थीका लागि उत्तम मानिन्छ ।
– काँसको भाँडा अधिकतम स्वास्थ्य लाभ प्राप्त गर्नको लागि दैनिक प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसले पनि हेमोग्लोबिनमा सुधार गर्छ ।
साभारः ‘स्वास्थ्य खरपत्रिका’पुस्तकबाट
