काठमाडौँ । रुसले युक्रेनको राजधानी कीभमा आक्रमण गर्न इरानले बनाएको शाहिद(१३५ वा कामिकाजे ड्रोन प्रयोग गरेको आरोप लागेको छ । इरानको सरकारले रुसी सेनाले आफ्नो हतियार प्रयोग गरिरहेको कुरालाई स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरेको छ भने युक्रेनले यसको प्रमाण दाबी गरेको छ ।
शहिद-१३६ आत्मघाती ड्रोन भएको बताइएको छ । क्रिमिया र रुसलाई जोड्ने केरेच पुलमा गत दिन भएको आक्रमणपछि रुस आक्रामक बन्दै गएको छ । कीभमा आक्रमण भएदेखि, त्यहाँ बिजुली छैन, पानी छैन र अन्य आवश्यक सुविधाहरू छैन ।
सामान्यतया ड्रोनहरू कतैबाट नियन्त्रित हुन्छन् तर यी ड्रोनहरूमा त्यस्तो हुँदैन । तिनीहरूलाई टाढाबाट नियन्त्रण गर्न आवश्यक छैन । कामिकाजे ड्रोनहरू लक्ष्य पहिचान गरी आक्रमण नगरेसम्म क्षेत्र वरिपरि घुम्छन् । तिनीहरूले ठूलो क्षेत्रमा विस्फोटकहरू खसाल्छन् । यी ड्रोनहरूले कुनै एक क्षेत्रलाई पनि नियन्त्रण गर्न सक्छन्, जसको मद्दतले खतरनाक शक्तिहरूलाई त्यस क्षेत्रमा प्रवेश गर्न दिइँदैन ।
शहिद(१३६ लाई आत्मघाती ड्रोन पनि भनिन्छ । यो ड्रोन यति शक्तिशाली छ कि यो निर्देशन प्राप्त गर्नु अघि लक्षित क्षेत्रको नजिक पर्खन्छ । यसपछि निर्देशन प्राप्त हुनेबित्तिकै पूर्ण शक्तिका साथ टार्गेटमा विस्फोटक विस्फोट गराउँछ । यो ड्रोनको तौल २०० केजी र यसको पखेटा २.५ मिटर रहेको मिलिटरी फ्याक्ट्री वेबसाइटले जनाएको छ । यो ड्रोन इरानको विमान निर्माण कम्पनीले तयार पारेको हो र सन् २०२१ देखि प्रयोगमा छ ।
आत्मघाती ड्रोनको प्रयोग भएको यो पहिलो पटक होइन तर दशकौंदेखि युद्धमा यस्ता ड्रोनको प्रयोग हुँदै आएको छ । धेरै देशमा यस्ता ड्रोन छन् । इरानले यमनमा यी ड्रोन प्रयोग गरेको थियो । यी ड्रोनहरू ट्र्याक गर्न धेरै गाह्रो छ र तिनीहरूले एक निश्चित हदसम्म सिग्नल जाम पनि गर्छन् । युक्रेनी सैन्य प्रवक्ता नतालिया होम्युकले सेप्टेम्बरमा एएफपी समाचार एजेन्सीलाई शहीद-१३६ ड्रोन ट्रेस गर्न निकै गाह्रो भएको बताइन् ।
यो ड्रोन धेरै तल उड्छ तर यसले धेरै आवाज पनि दिने बताइन्छ । यो ड्रोनबाट जिगस मेसिन वा खराब स्कुटरको जस्तो आवाज आउँछ । अर्थात्, तिनीहरू धेरै टाढाबाट सुन्न सकिन्छ ।
रुसले किन रोज्यो यो ड्रोन ?
रुसी सेनाले यी ड्रोनहरू कुन उद्देश्यका लागि प्रयोग गरिरहेको छ भनेर आलोचकहरूले प्रश्न उठाएका छन् । यो ड्रोनको सहायताले आम नागरिक र नागरिक संगठनमाथि आक्रमण भइरहेको छ र यो कुरा रक्षा विज्ञहरूले पचाउन सकेको छैन । सेवानिवृत्त अमेरिकी मरीन कर्नल मार्क क्यान्सियनले रुसको रणनीति युक्रेनी सहरमा बस्ने मानिसहरूको मनोबल घटाउने र यो रणनीति प्रभावकारी नभएको बताए । क्यासियनले युक्रेनमा इरानले ड्रोनको प्रयोग सुस्त रहेको बताए ।
