आजकालको यो मेशिनको जमानामा स्मरणशक्ति कमजोर हुनु एक व्यापक र गम्भीर समस्या बन्दै गइरहेको छ । अधिकांश मानिसको स्मरणशक्ति लगभग एकै जस्तो भएको छ । तर कुनै कुनै मेधावी व्यक्तिको याद राख्ने शक्ति आश्चर्यजनक पनि हुन्छ । त्यसैले भन्न सकिन्छ कि स्मरण शक्ति एउटा आर्जित गुण हो । स्मरण शक्ति तेज या कम गर्नु हाम्रो हातमा निर्भर हुन्छ । वैज्ञानिकहरुको भनाइ छ कि स्मरण शक्तिको हाम्रो रुचिसँग गहिरो सम्बन्ध छ ।
स्मरणशक्ति कम हुनुको प्रमुख कारण रुचिको अभाव, काम सुनियोजित ढङ्गले क्रमअनुसार नगर्नु, धेरै काम गर्नु, कामप्रति उपेक्षाको भावना राख्नु, कुनै कुरा याद राख्ने पूरा इच्छा नहुनु, चिन्तामा रहनु, शारीरिक या मानसिक बिरामी हुनु, मस्तिष्कको जन्मजात विकृति, टाउकोमा चोट लाग्नु, पोषणको कमीले एनिमिया हुनु, क्षमताभन्दा बढी काम गर्नु, क्रोध, चिन्ता, अनिद्रा… आदि हुन् । यस रोगले मानिसलाई पढेको, देखेको, सुनेको कुरा याद नआउनु, कुनै ठाउँमा सामान राखेर बिर्सनु, पढेर याद राख्ने इच्छा नहुनु, अरुचि, आलस्य, चिडचिडापन, कमजोरी, निराशाको भाव, घवराहट आदि हुन्छ ।
के खाने ?
१. सुपाच्य, हल्का, सन्तुलित, पौष्टिक खाना नियमित समयमा खाने ।
२. पात भएको तरकारी, सलाद, अण्डा, लसुन, माछा, दूध, दही, दाल, बन्दाकोभी, फूलकोभी, सुप, सख्खर, तिल, पालुङ्गो खाने ।
३. फलमा जामुन, स्टे«वरी, नरिवल, लिची, आँप, स्याउ, सुन्तला, टमाटर, गाँजर खाने ।
४. राती भिजाएको बदाम बिहान मिस्रीसँग पिँधेर बराबर मात्रामा मख्खन मिलाउने र सधैँ बिहान बेलुका खाने ।
५. बिहान बेलुका खानामा अमला खाने ।
६. खाना खाइसकेपछि सख्खर र तिलबाट बनेको लड्डु चबाई चबाई खाने ।
के नखाने ?
१. भारी, तारेको, तिखो, पिरो, मसालेदार खाना नखाने ।
२. कडा चिया, कफी, रक्सीदेखि टाढै बस्ने ।
३. नशा लाग्ने पदार्थ तमाखु, गुट्खा, भाँग, अफीम, गाँजा आदि नखाने ।
४. मुसुरो र मासको दाल नखाने ।
साभारः ‘स्वास्थ्य समस्या र समाधान’ पुस्तकबाट
