• हाम्रो टिम
  • हाम्रो बारेमा
  • विज्ञापन
  • सम्पर्क
शनिबार, ५ मंसिर २०८३
Metakhabar
  • गृह
  • समाचार
    अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ

    अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ

    मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

    मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

    कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद

    कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद

    नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

    नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

    चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण

    चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण

    प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द

    प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द

    Trending Tags

    • Trump Inauguration
    • United Stated
    • White House
    • Market Stories
    • Election Results
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • थप
    • कृषि
    • टुरिजम
    • स्वास्थ्य
    • फिचर
    • सूचना प्रविधि
    • शिक्षा
    • विज्ञान
    • साहित्य
    • सुरक्षा/अपराध
    • जीवन शैली
    • आवाज
    • विविध
  • English
नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्
  • गृह
  • समाचार
    अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ

    अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ

    मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

    मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

    कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद

    कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद

    नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

    नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

    चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण

    चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण

    प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द

    प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द

    Trending Tags

    • Trump Inauguration
    • United Stated
    • White House
    • Market Stories
    • Election Results
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • थप
    • कृषि
    • टुरिजम
    • स्वास्थ्य
    • फिचर
    • सूचना प्रविधि
    • शिक्षा
    • विज्ञान
    • साहित्य
    • सुरक्षा/अपराध
    • जीवन शैली
    • आवाज
    • विविध
  • English
नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्
Metakhabar
नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्

अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ

मेटाखबर संवाददाता मेटाखबर संवाददाता
५ मंसिर २०८३,
0
अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ
1
पटक हेरिएको
फेसबुकमा सेयरह्वाट्सएप

नेपाली अलैँचीको बजार विस्तार हुँदै गएको छ। पूर्वी पहाडी जिल्लाका किसानले उत्पादन गर्ने अलैँचीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा माग पाउन थालेपछि निर्यात कारोबारले नयाँ उचाइ लिएको छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा काँकडभिट्टा नाकाबाट मात्रै १२ अर्ब ६३ करोड ६९ लाख ७० हजार रुपैयाँ बराबरको अलैँची निर्यात भएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यही नाकाबाट सात अर्ब ६७ करोड ४० लाख ३७ हजार रुपैयाँ बराबरको अलैँची निर्यात भएको थियो।

एक वर्षको अवधिमा निर्यात कारोबार चार अर्ब ९६ करोड २९ लाख ३३ हजार रुपैयाँले बढेको छ। प्रतिशतका आधारमा यो वृद्धि ६४.६५ प्रतिशत हो। कारोबारसँगै निर्यात परिमाणसमेत उल्लेख्य बढेको छ।

गत आवमा ६३ लाख ८५ हजार ८७० किलोग्राम अलैँची निर्यात भएकोमा अघिल्लो आवमा ४२ लाख ९४ हजार ५५० किलोग्राम मात्रै निर्यात भएको थियो।

काँकडभिट्टा भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकारी तथा भन्सार अधिकृत माङ्कल राईका अनुसार नेपाली अलैँचीको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा माग बढेसँगै निर्यात कारोबारमा वृद्धि भएको हो।

उनका अनुसार उत्पादन, गुणस्तर र बजार पहुँचमा थप सुधार गर्न सके आगामी वर्षमा पनि निर्यात बढ्ने सम्भावना छ।

यो वृद्धिलाई सामान्य मौसमी उतारचढावका रूपमा मात्र बुझ्न मिल्दैन। निर्यात परिमाण र कारोबार दुवै बढ्नुले नेपाली अलैँचीको बजारमा माग विस्तार भएको संकेत गर्छ।

तर निर्यातको बढ्दो आँकडाले नेपाली अलैँची व्यवसायको सम्पूर्ण अवस्था बलियो भएको प्रमाणित गर्दैन।

उत्पादनको उत्पादकत्व, किसानले पाउने मूल्य, प्रशोधनको अवस्था, बजारको पहुँच र निर्यातबाट सिर्जना हुने मूल्यको बाँडफाँटमा अझै गम्भीर कमजोरी छन्।

अझ महत्त्वपूर्ण प्रश्न छ-नेपालले अलैँची उत्पादन गरेर विदेश पठाइरहेको छ, तर त्यसको अन्तिम बजार र मूल्य निर्धारणमा कति नियन्त्रण राख्न सकेको छ?

निर्यातको ठूलो हिस्सा भारत हुँदै तेस्रो मुलुक पुग्ने संरचनाले नेपाली व्यवसायीले पाउन सक्ने सम्भावित आम्दानीको ठूलो भाग बाहिरै छाडिरहेको छ।

त्यसैले निर्यात वृद्धिको यो उपलब्धिलाई दीर्घकालीन व्यावसायिक सफलतामा बदल्न उत्पादनदेखि अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्मको सम्पूर्ण मूल्य शृङ्खला सुधार्नुपर्ने देखिएको छ।

कारोबार बढ्यो, परिमाण पनि उकालो

काँकडभिट्टा भन्सार कार्यालयको तथ्याङ्कअनुसार आव २०८२/८३ मा अलैँची निर्यातबाट १२ अर्ब ६३ करोड ६९ लाख ७० हजार रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ।

अघिल्लो आवमा सात अर्ब ६७ करोड ४० लाख ३७ हजार रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको थियो। यसरी एक वर्षमा कारोबारमा झन्डै पाँच अर्ब रुपैयाँ थपिएको छ।

निर्यात परिमाणको तुलना गर्दा पनि वृद्धि उल्लेखनीय देखिन्छ। आव २०८१/८२ मा ४२ लाख ९४ हजार ५५० किलोग्राम अलैँची निर्यात भएकोमा आव २०८२/८३ मा ६३ लाख ८५ हजार ८७० किलोग्राम पुगेको छ।

यसअनुसार परिमाणमा करिब ४८.६ प्रतिशत वृद्धि भएको छ।

कारोबार ६४.६५ प्रतिशतले बढ्दा परिमाण ४८.६ प्रतिशतले मात्रै बढ्नुले निर्यातको औसत मूल्यमा समेत सुधार भएको देखाउँछ।

उपलब्ध कारोबार र परिमाणलाई भाग गर्दा अघिल्लो आवमा प्रतिकिलोग्राम औसत निर्यात मूल्य करिब एक हजार ७८७ रुपैयाँ थियो। गत आवमा यो बढेर करिब एक हजार ९७९ रुपैयाँ पुगेको देखिन्छ।

अर्थात् प्रतिकिलोग्राम औसत मूल्यमा करिब १०.७ प्रतिशत वृद्धि भएको छ।

यसले निर्यात कारोबार वृद्धिमा दुईवटा पक्षले योगदान गरेको देखाउँछ। पहिलो, निर्यातका लागि बजारमा पठाइएको अलैँचीको परिमाण बढेको छ। दोस्रो, प्रतिकिलोग्राम औसत निर्यात मूल्य पनि बढेको छ।

उत्पादन र मूल्य दुवैमा सुधार हुँदा कुल कारोबारमा उल्लेख्य वृद्धि सम्भव भएको हो।

तर औसत निर्यात मूल्यलाई किसानले पाएको मूल्यका रूपमा बुझ्नु हुँदैन।

भन्सारमा अभिलेख भएको कारोबार मूल्य र किसानले बारीबाट उत्पादन बिक्री गर्दा पाउने मूल्यबीच संकलन, ढुवानी, सुकाउने, छान्ने, ग्रेडिङ, भण्डारण र व्यापारिक तहका लागत तथा नाफाको अन्तर हुन्छ।

त्यसैले निर्यात मूल्य बढेको अनुपातमै किसानको आम्दानी बढेको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।

राष्ट्रिय व्यापारको तथ्याङ्कमा पनि अलैँचीको योगदान उल्लेखनीय देखिएको छ। आव २०८२/८३ मा नेपालबाट निर्यात हुने प्रमुख वस्तुमध्ये अलैँची अग्रस्थानमा रहेको छ।

उपलब्ध राष्ट्रिय व्यापार विवरणले सो आवमा अलैँची निर्यातको मूल्य करिब १२ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ हाराहारी देखाउँछ। तर काँकडभिट्टा भन्सारको विवरण र राष्ट्रिय तथ्याङ्कको गणना क्षेत्र एउटै होइन।

त्यसैले दुवैलाई एउटै आधार मानेर जोड्ने वा तुलना गर्नेभन्दा सम्बन्धित निकायको अन्तिम वार्षिक विवरणबाट पुष्टि गर्नु आवश्यक हुन्छ।

यसअघि पनि अलैँची निर्यातमा उतारचढाव देखिएको थियो। आव २०७९/८० मा निर्यात मूल्य उच्च भएपछि त्यसपछिका दुई वर्ष कारोबार घटेको थियो।

आव २०८०/८१ मा निर्यात मूल्य सात अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ र आव २०८१/८२ मा सात अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ हाराहारीमा सीमित भएको थियो। त्यसपछि आव २०८२/८३ मा कारोबार पुनः बढेर नयाँ उचाइमा पुगेको छ।

निर्यातको यो वृद्धिले नेपाली अलैँचीलाई कृषि उत्पादनका रूपमा मात्र नभई विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने व्यावसायिक वस्तुका रूपमा स्थापित गर्ने सम्भावना देखाएको छ।

तर एक वर्षको राम्रो मूल्य र मागलाई दीर्घकालीन बजार सुनिश्चित भएको प्रमाण मान्न सकिँदैन। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आपूर्ति बढेमा, प्रतिस्पर्धी मुलुकको उत्पादन सुधारिएमा वा उपभोक्ताको माग परिवर्तन भएमा मूल्य फेरि घट्न सक्छ।

भारतको बजारमा अड्किएको व्यापार

नेपाली अलैँचीको बजार विस्तारमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती निर्यात गन्तव्यको एकाग्रता हो। उत्पादन नेपालमा हुन्छ, तर त्यसको ठूलो हिस्सा भारतीय बजार हुँदै अन्य मुलुकमा पुग्छ।

यसले नेपाली उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पहुँच दिलाए पनि अन्तिम उपभोक्तासँग प्रत्यक्ष व्यापारिक सम्बन्ध स्थापित गर्न कठिन बनाएको छ।

व्यापार तथा निकासी प्रवर्द्धन केन्द्रको अध्ययन तथा क्षेत्रसम्बन्धी विभिन्न मूल्य शृङ्खला विश्लेषणले नेपाली अलैँचीको निर्यातमा भारतको भूमिका अत्यन्त ठूलो रहेको देखाएका छन्।

पछिल्ला वर्षमा पनि ९९ प्रतिशतभन्दा बढी निर्यात भारतीय बजार वा भारतीय व्यापारिक मार्गमा निर्भर रहेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ।

भारत नेपाली अलैँचीको प्रमुख खरिदकर्ता मात्र होइन, तेस्रो मुलुकसम्म पुग्ने व्यापारिक सञ्जालको महत्त्वपूर्ण प्रवेशद्वारसमेत बनेको छ।

भारतमा नेपाली अलैँचीको ठूलो हिस्सा खपत हुन्छ। बाँकी उत्पादन भारतीय व्यापारीमार्फत पाकिस्तान, खाडी मुलुक र अन्य बजारमा पुनः निर्यात हुने गरेको छ। विशेषगरी पाकिस्तान र मध्यपूर्वका मुलुकमा अलैँचीको माग उच्च छ।

बिरयानी, मासुका परिकार र विभिन्न परम्परागत खानामा यसको प्रयोग हुने भएकाले यी बजारमा नेपाली अलैँचीको सम्भावना छ।

तर नेपालले ती बजारमा प्रत्यक्ष पहुँच विस्तार गर्न सकेको छैन।

भारतीय व्यापारीले नेपाली अलैँची खरिद गरेर आफ्नै व्यापारिक सञ्जालबाट तेस्रो मुलुक पुर्‍याउँदा ढुवानी, प्रशोधन, प्याकेजिङ, ब्रान्डिङ र वितरणबाट सिर्जना हुने अतिरिक्त मूल्यको ठूलो हिस्सा भारतमै रहन्छ।

नेपालले उत्पादन र प्रारम्भिक बिक्रीको आम्दानी पाउँछ, तर अन्तिम बजारमा हुने मूल्य अभिवृद्धिमा सीमित भूमिका खेल्छ।

अलैँची व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष दीपक नेपालले पनि निर्यातको बढ्दो कारोबारलाई सकारात्मक उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गर्दै बजारको माग र मूल्य दुवै पक्ष महत्त्वपूर्ण रहेको बताउँदै आएका छन्।

उनका अनुसार उच्च मूल्य पाउँदा किसानले उत्पादन बिक्री गर्न प्रोत्साहन पाउँछन् र निर्यात प्रणालीमा उत्पादनको प्रवाह बढ्छ। तर निर्यात मूल्य बढेको मात्र आधारमा दीर्घकालीन बजार सुनिश्चित भएको मान्न नहुने व्यवसायीहरूको धारणा छ।

नेपालको निर्यात रणनीतिले भारतबाहेक बंगलादेश, संयुक्त अरब इमिरेट्स, साउदी अरेबिया र पाकिस्तानजस्ता बजारमा प्रत्यक्ष पहुँच विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।

बंगलादेश नेपालको नजिकको सम्भावित बजार हो। त्यहाँ ठूलो उपभोक्ता आधार छ र स्थलमार्गबाट तुलनात्मक रूपमा कम समयमा सामान पुर्‍याउन सकिन्छ। तर भन्सार शुल्क र गैरभन्सार अवरोधले नेपाली अलैँचीको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता कमजोर बनाएको छ।

व्यापार तथा निकासी प्रवर्द्धन केन्द्रसँग सम्बन्धित विवरणमा दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्रको व्यवस्थाअनुसार बंगलादेशमा नेपाली अलैँचीले पाँच प्रतिशत प्राथमिकताप्राप्त भन्सार दर पाउनुपर्ने भए पनि व्यवहारमा ३५ प्रतिशतसम्म भन्सार शुल्कको अवरोध रहेको उल्लेख छ।

यस्तो शुल्क संरचनाले प्रत्यक्ष निर्यातलाई महँगो बनाउँछ। बजार नजिकै भए पनि व्यापारिक अवरोधका कारण नेपाली निर्यातकर्ताले अपेक्षित लाभ लिन सकेका छैनन्।

पाकिस्तानमा पनि नेपाली अलैँचीको माग छ। तर भारतीय व्यापारिक सञ्जालबाट बाहिरिएर प्रत्यक्ष कारोबार गर्न नेपाली व्यवसायीलाई कठिनाइ छ।

बजारको माग, आयातकर्ताको विवरण, मूल्य र भुक्तानी प्रणालीबारे प्रत्यक्ष जानकारी नहुँदा निर्यातकर्ताले जोखिम लिन चाहँदैनन्। यसले भारतमा निर्भरता कायम राखेको छ।

खाडी मुलुकमा नेपाली अलैँचीको मूल्य उच्च हुन सक्ने सम्भावना छ। कतार, संयुक्त अरब इमिरेट्सलगायतका बजारमा उपभोक्ता तहमा पुग्दा मूल्य धेरै माथि जाने गरेको व्यापारसम्बन्धी विवरणमा उल्लेख छ।

तर नेपाली निर्यातकर्ताले त्यहाँसम्म आफ्नै ब्रान्ड र व्यापारिक सञ्जाल निर्माण गर्न सकेका छैनन्। यसका लागि बजार अध्ययन, गुणस्तर प्रमाणीकरण, गोदाम, वितरकसँग सम्झौता र निर्यात वित्तको व्यवस्था आवश्यक हुन्छ।

नेपालले उत्पादन गर्ने अलैँचीको गुणस्तर र सुगन्धलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा छुट्टै पहिचान दिन सकेमा मूल्य अभिवृद्धिको सम्भावना अझै ठूलो छ।

तर उत्पादन नेपालमा भएको र अन्तिम उपभोक्ताले खरिद गर्ने उत्पादन एउटै ब्रान्डमा चिनिने अवस्था बनाउन नसक्दा बजारको मूल्य शृङ्खलामा नेपाल कमजोर अवस्थामा छ।

किसानको आम्दानी र उत्पादकत्वको चुनौती

अलैँची पूर्वी पहाडी जिल्लाका किसानका लागि महत्त्वपूर्ण नगदे बाली हो। विशेषगरी ताप्लेजुङ, पाँचथर, इलाम, सङ्खुवासभा, तेह्रथुम, भोजपुर र धनकुटामा यसको व्यावसायिक खेती हुँदै आएको छ।

पछिल्ला वर्षमा खेती विस्तार भएर देशका अन्य जिल्लामा समेत पुगेको छ। उच्च मूल्यमा बिक्री गर्न सकिने भएकाले पहाडी क्षेत्रका किसानले अलैँचीलाई आम्दानीको प्रमुख स्रोत बनाएका छन्।

अलैँची खेतीमा संलग्न किसानको संख्या ठूलो छ। सन् २०२२ मा प्रकाशित क्षेत्रगत अध्ययनले नेपालमा करिब ६७ हजार किसान अलैँची उत्पादनमा संलग्न रहेको अनुमान गरेको थियो।

त्यसबेला खेती ४२ भन्दा बढी जिल्लामा विस्तार भएको उल्लेख थियो। पछिल्लो शैक्षिक अध्ययनले खेती विस्तार भएर ५३ जिल्लासम्म पुगेको देखाएको छ। तर खेती विस्तार हुनु र उत्पादन क्षमता बढ्नु एउटै कुरा होइन।

कतिपय क्षेत्रमा नयाँ बगान विस्तार भए पनि पुराना बगानको उत्पादकत्व घटेको छ।

अलैँची खेतीको सबैभन्दा ठूलो समस्या उत्पादकत्व हो। सन् २०२६ मा सार्वजनिक तथ्याङ्कअनुसार नेपालमा प्रतिहेक्टर औसत उत्पादकत्व ५३१.३१ किलोग्राम हाराहारीमा रहेको छ।

भारतको औसत उत्पादकत्व भने प्रतिहेक्टर करिब दुई हजार किलोग्राम रहेको विवरण छ। यसको अर्थ नेपालले खेतीयोग्य क्षेत्र विस्तार गरे पनि उपलब्ध जमिनबाट उत्पादन लिन सक्ने क्षमता तुलनात्मक रूपमा कमजोर छ।

अलैँचीको उत्पादनमा कमी आउनुका कारणमध्ये पुराना बोट, रोग तथा कीराको प्रकोप, गुणस्तरीय बिरुवाको अभाव, सिँचाइको कमी र बगान व्यवस्थापनमा कमजोरी प्रमुख छन्।

अलैँचीलाई निश्चित तापक्रम, चिस्यान, छायाँ र माटोको अवस्था आवश्यक पर्छ। प्राकृतिक अवस्था अनुकूल नभएका क्षेत्रमा खेती विस्तार गर्दा उत्पादन अपेक्षित रूपमा बढ्न सक्दैन।

कृषि तथा वन विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ता कृष्णहरि तिवारी, विनायक सिग्देल, ब्रह्मानन्द कुर्मी र नितिशकुमार रोयले सन् २०२५ मा प्रकाशित अध्ययनमा नेपालमा अलैँची खेतीको क्षेत्रफल र उत्पादन विस्तार भए पनि रोग तथा कीराका कारण उत्पादन क्षमतामा चुनौती रहेको औँल्याएका छन्।

उनीहरूको अध्ययनले रोग व्यवस्थापन, उपयुक्त जात छनोट र बगान व्यवस्थापन सुधारलाई उत्पादन वृद्धिको प्रमुख आधार मानेको छ।

अलैँचीमा छिर्के, फुर्के र जरा कुहिने रोगको समस्या देखिन्छ।

रोग लागेको बगानमा बिरुवा कमजोर हुँदै जान्छन् र उत्पादन घट्छ। पुराना बिरुवाबाटै नयाँ बिरुवा तयार गर्ने चलनले रोग एक बगानबाट अर्को बगानमा सर्न सक्ने जोखिम बढाउँछ।

रोगको पहिचान र नियन्त्रणका लागि किसानसँग पर्याप्त प्राविधिक ज्ञान नहुँदा समस्या झन् जटिल हुन्छ।

अर्कोतर्फ, जलवायु परिवर्तनले अलैँची खेतीको परम्परागत उत्पादन क्षेत्र प्रभावित गर्न थालेको छ।

तापक्रम वृद्धि, वर्षाको अनियमितता र लामो समयसम्म खडेरी पर्ने अवस्थाले बिरुवाको वृद्धि, फूल लाग्ने प्रक्रिया र उत्पादनमा असर पार्न सक्छ। अलैँचीलाई चिस्यानयुक्त वातावरण आवश्यक पर्ने भएकाले सुक्खा मौसम लम्बिँदा उत्पादन घट्ने जोखिम हुन्छ।

ताप्लेजुङको कृषि ज्ञान केन्द्रसम्बन्धी विवरणमा खेती विस्तार भए पनि केही वर्षमा प्रतिकूल मौसमका कारण उत्पादन प्रभावित भएको उल्लेख गरिएको छ। जिल्लामा किसानले विभिन्न स्थानीय जात लगाउँदै आएका छन्।

रामसाई, चिभेसाई, गोलसाई, डम्बरसाई र भरलाङजस्ता जात प्रचलनमा छन्। तर सबै जात सबै उचाइ र हावापानीमा समान रूपमा सफल हुँदैनन्।

ताप्लेजुङमा अलैँचीको खेती क्षेत्र ठूलो छ। जिल्लामा करिब चार हजार ५०० हेक्टर जमिनमा खेती हुने र वार्षिक दुई हजार ५०० मेट्रिक टनभन्दा बढी उत्पादन हुने विवरण सार्वजनिक भएको छ।

जिल्लाका अधिकांश स्थानीय तहका विभिन्न वडामा अलैँची खेती गरिन्छ। यसले स्थानीय अर्थतन्त्रमा यसको महत्त्व देखाउँछ।

ताप्लेजुङका अलैँची व्यवसायी भद्रवीर रेग्मीले बजारमा राम्रो मूल्य पाउँदा किसान र व्यवसायी दुवै उत्साहित हुने गरेको बताएका छन्। नयाँ उत्पादन बजारमा आउँदा प्रतिमन अर्थात् ४० किलोग्रामको मूल्य ९५ हजार रुपैयाँसम्म पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

उनले अघिल्लो वर्षको तुलनामा नयाँ सिजनको सुरुआती मूल्य बढी भएको बताएका थिए। तर सिजनभर मूल्य स्थिर रहन्छ भन्ने सुनिश्चितता छैन।

ताप्लेजुङकै व्यवसायी दिनेश अधिकारीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा माग बढ्नु र भारतमा उत्पादन सीमित हुनुले नेपाली अलैँचीको मूल्यमा प्रभाव पारेको बताएका छन्।

उनका अनुसार स्थानीय किसानले उत्पादन बिक्री गर्न पाउँदा तत्काल आम्दानी बढेको छ। तर मूल्य वृद्धिको लाभ दीर्घकालसम्म कायम राख्न उत्पादन र बजार व्यवस्थापन दुवै सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।

किसानका लागि अलैँचीको मूल्य बढ्नु तत्काल राहत हो। तर खेतीको लागत, रोग नियन्त्रण, श्रम, ढुवानी र बगान मर्मतको खर्च पनि बढिरहेको हुन्छ। उत्पादन घटेको वर्ष मूल्य बढे पनि किसानको कुल आम्दानी घट्न सक्छ।

त्यसैले मूल्यको वृद्धिलाई मात्रै किसानको आर्थिक अवस्था सुधारिएको सूचक मान्न सकिँदैन।

मूल्य बढ्यो, तर जोखिम उस्तै

अलैँचीको बजार मूल्यमा विगतमा ठूलो उतारचढाव देखिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा माग र आपूर्तिको अवस्था, भारतको खरिद मूल्य, उत्पादन हुने मुलुकको मौसमी अवस्था र व्यापारीको भण्डारण निर्णयले नेपाली बजारको मूल्य प्रभावित गर्छ।

कहिले प्रतिकिलोग्राम तीन हजार रुपैयाँसम्म पुगेको अलैँचीको मूल्य कुनै समय सात सय रुपैयाँ हाराहारीमा झरेको इतिहास छ।

सन् २०१४ मा प्रतिकिलोग्राम दुई हजार सात सय रुपैयाँ र सन् २०१६ मा तीन हजार रुपैयाँसम्म पुगेको मूल्य सन् २०१८ मा आठ सय ५० रुपैयाँ र सन् २०२२ को मध्यतिर सात सय रुपैयाँ हाराहारीमा झरेको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको छ।

यसले अलैँची बजारमा मूल्यको जोखिम कति उच्च छ भन्ने देखाउँछ।

पछिल्ला वर्षमा मूल्य बढेपछि किसानले उत्पादन बिक्री गर्न थालेका छन्। पहिले मूल्य अझै बढ्ने अपेक्षामा किसान र व्यापारीले उत्पादन भण्डारण गरेर राख्ने प्रवृत्ति थियो।

मूल्य स्थिर रहने संकेत पाएपछि बजारमा उत्पादनको आपूर्ति बढेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

अलैँची व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष दीपक नेपालले बजारमा मूल्य स्थिर रहँदा किसानले उत्पादन बिक्री गर्न सहज भएको बताएका छन्।

उनको भनाइमा अघिल्ला वर्षको तुलनामा मूल्यमा ठूलो उतारचढाव नदेखिँदा किसानले उत्पादन रोकिराख्नुको सट्टा बजारमा पठाएका थिए। यसले निर्यात प्रणालीमा उत्पादनको प्रवाह बढाएको थियो।

तर किसानले पाउने मूल्य र निर्यातकर्ताले प्राप्त गर्ने मूल्यबीचको अन्तरलाई व्यवस्थित रूपमा अभिलेख गर्ने प्रणाली छैन।

किसानले उत्पादन बिक्री गरेको मूल्य, स्थानीय संकलकले खरिद गरेको मूल्य, जिल्ला व्यापारीको मूल्य र निर्यातकर्ताले भन्सारमा देखाएको मूल्यबीच कति अन्तर छ भन्ने नियमित तथ्याङ्क सार्वजनिक हुँदैन।

यसले किसानले मूल्य शृङ्खलामा कति हिस्सा पाउँछन् भन्ने मूल्याङ्कन कठिन बनाएको छ।

अलैँचीको मूल्य निर्धारणमा भारतीय बजारको प्रभाव ठूलो छ। भारतमा हुने खरिदबिक्री र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मागअनुसार नेपाली बजारमा मूल्य परिवर्तन हुन्छ।

अघिल्लो समाचार

मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

मेटाखबर संवाददाता

मेटाखबर संवाददाता

सम्बन्धित खबर

मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव
आवाज

मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

५ मंसिर २०८३,
कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद
आर्थिक

कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद

५ मंसिर २०८३,
नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो
समाचार

नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

५ मंसिर २०८३,
चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण
समाचार

चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण

५ मंसिर २०८३,
प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द
समाचार

प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द

५ मंसिर २०८३,
विस्तृत शान्ति सम्झौताको दुई दशक पूरा, सङ्क्रमणकालीन न्याय अझै अधुरो
समाचार

विस्तृत शान्ति सम्झौताको दुई दशक पूरा, सङ्क्रमणकालीन न्याय अझै अधुरो

५ मंसिर २०८३,
थप समाचार
प्रतिक्रिया दिनुहोस्

ताजा समाचार

अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ

अलैँची निर्यातको नयाँ उचाइ

५ मंसिर २०८३,
मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

मध्यपुरथिमिमा नेपाल-जापान सांस्कृतिक महोत्सव

५ मंसिर २०८३,
कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद

कात्तिकमा ७० लाखको सामान बरामद

५ मंसिर २०८३,
नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

नेपाली फुटबलमाथिको फिफा निलम्बन फुकुवाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

५ मंसिर २०८३,
चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण

चीनबाट रास्वपा सांसदको अडिओ सार्वजनिक भएपछि सांसद न्यौपानेले दिए प्रष्टीकरण

५ मंसिर २०८३,
प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द

प्रधानमन्त्री शाह भ्रमण अघि भारतले भन्याे, ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिमा प्रतिबद्द

५ मंसिर २०८३,

सिफारिस

  • तीन करोड २१ लाख खर्चेर बागलुङ–बेनी सडक मर्मत

    तीन करोड २१ लाख खर्चेर बागलुङ–बेनी सडक मर्मत

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • विपद्ले थलिएको म्याग्दीलाई पुनर्निर्माणको चिन्ता

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • सपनामा कुकुर देख्नाले के सङ्केत गर्छ ?

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • मंगलबार कुन देवी-देवताको पूजा गर्ने ?

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • राशिफलः तपाईंको आजको दिन कस्तो रहनेछ ?

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
Facebook

Aanjan Media Private Limited

Kathmandu, Nepal

सूचना विभाग दर्ता नं.
3634-2079/80

014521648

सम्पर्क

ठेगाना: काठमाडौं नेपाल
इमेल: metakhabar7@gmail.com
सम्पर्क: 01-4521648 / 9851322768

अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक:

धिरज पौडेल

© 2023 Meta Khabar

नतिजा भेटिएन
सबै नतिजा हेर्नुहोस्
  • गृह
  • समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • थप
    • कृषि
    • टुरिजम
    • स्वास्थ्य
    • फिचर
    • सूचना प्रविधि
    • शिक्षा
    • विज्ञान
    • साहित्य
    • सुरक्षा/अपराध
    • जीवन शैली
    • आवाज
    • विविध
  • English

© 2023 Meta Khabar

मेटाखबर

मेटाखबर

नेपाल र विश्वका ताजा समाचार, राजनीति, अर्थतन्त्र, समाज, खेलकुद, मनोरञ्जन र प्रविधिका खबर।

फेसबुकमा फलो गर्नुहोस्

विधा

  • समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • राजनीति
  • समाज
  • मेटाखबर विशेष
  • आर्थिक
  • मनोरञ्जन
  • खेलमैदान
  • कृषि
  • टुरिजम
  • स्वास्थ्य
  • फिचर
  • सूचना प्रविधि
  • शिक्षा
  • विज्ञान
  • साहित्य
  • सुरक्षा/अपराध
  • जीवन शैली
  • आवाज
  • विविध

सम्पर्क

  • काठमाडौं, नेपाल
  • metakhabar7@gmail.com
  • ०१-४५२१६४८ / ९८५१३२२७६८
  • Aanjan Media Private Limited
    सूचना विभाग दर्ता नं. ३६३४-२०७९/८०
अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक: धिरज पौडेल सम्पादक: कल्पना लम्साल

© 2026 मेटाखबर · सर्वाधिकार सुरक्षित

  • हाम्रो बारेमा
  • विज्ञापन
  • गोपनीयता नीति
  • हाम्रो टिम
  • सम्पर्क
  • English
गृह समाचार राजनीति खेलमैदान मनोरञ्जन