काठमाडौँ – कान हाम्रो शरीरको एक धेरै नाजुक र महत्त्वपूर्ण अंग हो, जसको सफाईलाई हामी प्रायः बेवास्ता गर्छौं। धेरै मानिसहरूले कान सफा गर्न कपासको बोक्रा वा अन्य धारिलो वस्तुहरू प्रयोग गर्छन्, जुन खतरनाक साबित हुन सक्छ।
कानको मैन (earwax वा cerumen) शरीरले प्राकृतिक रूपमा उत्पादन गर्ने सुरक्षा परत हो, जसले धुलो, फोहोर, जीवाणु आदि प्रवेश गर्नबाट कानलाई जोगाउँछ।
तर कहिलेकाहीँ यो अत्यधिक जम्मा भएर असहजता, सुनाइ कम हुने, गह्रौँ महसुस हुने वा इन्फेक्सनको जोखिम पनि हुन सक्छ। तर के तपाईंलाई थाहा छ केही सरल घरेलु उपचारहरू अपनाएर, तपाईं सुरक्षित रूपमा कानको मोम हटाउन मात्र सक्नुहुन्न।
घरमै कुनै हानि बिना कानको मैन सफा गर्ने सुरक्षित तरिकाहरू :
१. नुनिलो पानी प्रयोग गर्नुहोस्
कसरी प्रयोग गर्ने:
आधा चम्चा नुनलाई एक कप तातोपानीमा मिसाएर राम्रोसँग घोल्नुहोस्।
सफा ड्रॉपर वा रूई प्रयोग गरेर यो पानी केही थोपा कानमा हाल्नुहोस्।
टाउको केही मिनेट त्यतातिर झुकाएर राख्नुहोस्, त्यसपछि सिधा गरेर पानी बाहिर निस्कन दिनुहोस्।
यो तरिका मैनलाई नरम बनाउने र आफैँ बाहिर निस्कन मद्दत पुर्याउँछ।
२. नारीयल तेल वा बेबी आयल
कसरी प्रयोग गर्ने:
कोमल तातो (गर्म नपार्ने!) नारियल तेल वा बेबी आयल ड्रॉपरको सहायताले २–३ थोपा कानमा राख्नुहोस्।
केही मिनेट पर्खिएर टाउको उल्टो पारेर तेल बाहिर निस्कन दिनुहोस्।
सफा, नरम कपडाले बाहिरको भाग पुछ्नुहोस्।
यसले मैनलाई नरम बनाउने काम गर्छ र स्वाभाविक रूपमा बाहिर आउन सहयोग गर्छ।
३. हाइड्रोजन पेरोक्साइड (३%)
सावधानीका साथ प्रयोग गर्ने:
बराबर मात्रामा पानि र ३ % हाइड्रोजन पेरोक्साइड मिसाउनुहोस्।
ड्रॉपरको सहयोगले केही थोपा कानमा हाल्नुहोस्।
सुत्ने स्थितिमा राखेर केही मिनेट कुर्नुहोस्।
टाउको उल्ट्याएर सफा कपडाले बाहिर निस्केको तरल पुछ्नुहोस्।
यदि कानमा संक्रमण, घाउ, ट्यूब, वा सुन्ने समस्याहरू छन् भने यो प्रयोग नगर्नुहोस्।
४. तातो पानीले स्नान गर्दा
सामान्य तातो पानीले नुहाउँदा स्टीमको असरले पनि कानको मैन नरम भई आफैँ बाहिर आउन सक्छ।
नुहाउँदा हल्का टाउको झुकाएर स्टीम लिनुहोस्।
स्नानपछि सफा नरम कपडाले बाहिरको भाग मात्र सफा गर्नुहोस्।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा:
कटन बड प्रयोग नगर्नुहोस् – यसले मैनलाई अझ भित्र धकेल्ने सम्भावना हुन्छ।
हप्तामा धेरैपटक सफा गर्नु आवश्यक छैन।
असहजता, पीडा, चिलाउने वा सुनाइ गुम्ने जस्तो लक्षण भएमा चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
बच्चाहरू वा बृद्धहरूमा थप सावधानी अपनाउनुहोस्।
