काठमाडौँ – हरेक वर्ष वर्षायाम सुरु हुँदै गर्दा लामखुट्टेको आतंक पनि बढ्छ, जसका कारण हजारौं मानिसहरू डेंगु र चिकनगुनियाजस्ता रोगबाट प्रभावित हुन्छन्। हाल विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) ले जारी गरेको रिपोर्ट अनुसार विश्वका करिब पाँच अर्ब मानिसहरू चिकनगुनियाबाट प्रभावित हुने खतरा मोलिरहेको छ।
यो भाइरस हालसम्म ११९ देशहरूमा फैलिसकेको छ र बढ्दो तापक्रम तथा जलवायु परिवर्तनले संक्रमण छिटो फैलिन सक्ने खतरा देखाएको छ। भारतमा पनि गत वर्ष १७ हजारभन्दा बढी केसहरू रिपोर्ट भएका थिए, जहाँ वर्षाका समयमा लामखुट्टेको प्रजनन तीव्र हुने भएकाले जोखिम झनै बढ्दो छ।
पहिले उष्णकटिबंधीय क्षेत्रमा सीमित मानिएको यो रोग अहिले युरोपसम्म फैलिसकेको छ। चिकनगुनिया संक्रमित लामखुट्टेको टोकाइबाट फैलिने र यसको लक्षणमा उच्च ज्वरो, जोर्नी दुखाइ, थकान, छालामा रातो दागहरू पर्ने समस्या देखिन्छ।
डब्लुएचओले संक्रमण रोक्न पानी जम्न नदिन, सफा राख्न, लामखुट्टे भगाउने उपाय अपनाउन र शरीर ढाकेर बस्न आग्रह गरेको छ। हालसम्म चिकनगुनियाको खोप उपलब्ध नभएकाले सतर्कता नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय रहेको बताइएको छ।
हरेक वर्ष, वर्षायाम सुरु हुने बित्तिकै, लामखुट्टेको आतंक सुरु हुन्छ, प्रत्येक वर्ष हजारौं मानिसहरू यसबाट हुने रोगबाट मर्छन्। देशको राजधानी दिल्ली सहित देशका विभिन्न भागहरूमा डेंगुदेखि चिकनगुनियाको खतरा छ। चिकनगुनियाको खतरा अहिले विश्वव्यापी स्तरमा बढ्दै गएको छ।
डब्लुएचओको हालैको रिपोर्ट अनुसार, विश्वभरका लगभग पाँच अर्ब मानिसहरू यस रोगबाट प्रभावित हुने जोखिममा छन्। यो भाइरसले ११९ देशहरूमा प्रवेश गरिसकेको छ, जुन चिन्ताको विषय हो।
खतरा कति गम्भीर छ ?
डब्लुएचओको रिपोर्ट अनुसार, अहिलेसम्म यो भाइरस लगभग ५.६ अर्ब मानिसहरूमा फैलिने जोखिम छ। रिपोर्टमा भनिएको छ कि बढ्दो तापक्रम र जलवायु परिवर्तनले यो संक्रमणलाई अझ छिटो फैलाउन मद्दत गरिरहेको छ। यस कारण, डब्लुएचओले देशहरूलाई कडा उपायहरू अपनाउन र रोकथाम रणनीति बनाउन अपील गरेको छ।
संक्रमण युरोपमा पुग्छ
अहिलेसम्म चिकनगुनियालाई उष्णकटिबंधीय र उप-उष्णकटिबंधीय क्षेत्रहरूको रोग मानिन्थ्यो, तर अब यो युरोपमा पनि फैलिरहेको छ। रिपोर्ट अनुसार, २००४-०५ मा अफ्रिकाबाट सुरु भएको यो संक्रमण बिस्तारै एशिया, अमेरिका र युरोपमा पुगेको छ।
चिकनगुनिया कसरी फैलिन्छ ?
यो रोग संक्रमित पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट फैलिन्छ, विशेष गरी एडिस एजिप्टी र एडिस एल्बोपिक्टस प्रजातिका लामखुट्टेहरू। यी लामखुट्टेहरू दिनको समयमा बढी सक्रिय हुन्छन् र वर्षाको समयमा तिनीहरूको संख्या बढ्छ।
लक्षण र खतराहरू
चिकनगुनियाका लक्षणहरू डेंगु, अचानक उच्च ज्वरो, जोर्नी र मांसपेशी दुख्ने, थकान र छालामा रातो दागहरू जस्ता हुन्। गम्भीर अवस्थामा, यो रोग घातक साबित हुन सक्छ। डब्लुएचओले चेतावनी दिएको छ कि यदि समयमै उपचार गरिएन भने मृत्युको संख्या पनि बढ्न सक्छ।
रोकथाम नै उत्तम समाधान हो
यसबाट बच्ने सबैभन्दा ठूलो उपाय भनेको यसको लागि जारी गरिएका सुरक्षा नियमहरू पालना गर्नु हो। पानी जम्मा हुन नदिनुहोस् र लामखुट्टेबाट आफूलाई बचाउन झुल वा रिपेलेन्ट प्रयोग गर्नुहोस्।
वरपर सफा राख्नुहोस् र खुला भाँडामा पानी नछोड्नुहोस्। हल्का रंगको लुगा लगाउनुहोस् र सकेसम्म शरीर ढाक्नुहोस्। डब्लुएचओले भनेको छ, हाल चिकनगुनियाको लागि कुनै खोप उपलब्ध छैन, त्यसैले सावधानी नै सबैभन्दा ठूलो हतियार हो।
