पोखरा, नेपाल – माछापुच्छ्रे (फिस्टेल) लगायत अन्य धेरै हिमालय क्षेत्रका हिमालहरूमा हिउँको मात्रा तीव्र रूपमा घट्दै गएको छ। पुस्तौँदेखि यी हिमालहरूका हिमाच्छादित दृश्य हेरेर रमाउने स्थानीय बासिन्दाहरूले अब ती हिमालहरू कालो देखिन थालेको पाएका छन्।
विज्ञहरूका अनुसार, यो समस्या जलवायु परिवर्तनकै कारण भएको हो। विश्वव्यापी तापमान वृद्धिले सगरमाथा, अन्नपूर्ण, र धौलागिरी जस्ता उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेका हिमनदीहरू र हिउँलाई तीव्र रूपमा पगाल्दैछ। साथै, बढ्दो प्रदूषण, जंगल फँडानी, र वातावरणीय क्षतिले पनि यस समस्यालाई थप गम्भीर बनाएको छ।
हिमालहरूमा हिउँको कमीले नेपालको मात्र नभई विश्वव्यापी रूपमा गम्भीर असर पार्नेछ। हिमालय क्षेत्रलाई “एशियाको जलमीनार” भनिन्छ, किनकि यहाँबाट गंगा, ब्रह्मपुत्र, र सिन्धु जस्ता ठूला नदीहरू उत्पन्न हुन्छन्। हिउँ र हिमनदी घट्दै जाँदा यी नदीहरूको प्रवाह प्रभावित हुनेछ, जसले दक्षिण एशियाका अर्बौं मानिसको कृषि, खानेपानी र ऊर्जा आपूर्तिलाई जोखिममा पार्नेछ।
यसका साथै, हिमनदी पग्लनुले समुद्री सतह बढाउँदै विश्वव्यापी जलवायु संकटलाई थप गम्भीर बनाउँछ। हिमनदीहरू पग्लँदा वातावरणमा सङ्कलित हरितगृह ग्यास जस्तै मिथेन निस्किन्छ, जसले तापमानलाई थप वृद्धि गराउँछ। दीर्घकालीन रूपमा, यसले चरम मौसमी घटनाहरूको वृद्धि, जैविक विविधताको क्षति, र खाद्य प्रणालीको अव्यवस्था निम्त्याउनेछ।
पर्यटन, नेपालको प्रमुख आर्थिक स्रोत, पनि यस समस्याबाट प्रत्यक्ष प्रभावित हुनेछ। हिउँले ढाकिएका हिमालहरूको आकर्षणले हरेक वर्ष लाखौँ पर्यटकहरूलाई नेपाल ल्याउँछ। तर, हिमालहरू आफ्नो सौन्दर्य गुमाउँदा पर्यटन उद्योग र यससँग सम्बन्धित रोजगारहरूमा गम्भीर क्षति पुग्न सक्छ।
यी चुनौतीहरू समाधान गर्न स्थानीय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा तत्काल कदम चाल्न आवश्यक छ। हरितगृह ग्यास उत्सर्जन घटाउन, नवीकरणीय ऊर्जा प्रवर्द्धन गर्न, र दिगो अभ्यासलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। नेपालमा, वृक्षारोपण, प्रदूषण नियन्त्रण, र वातावरणीय शिक्षा जस्ता प्रयासले हिमालयलाई बचाउन मद्दत गर्न सक्छ।
माछापुच्छ्रे, सगरमाथा, र अन्नपूर्ण जस्ता हिमालहरूमा हिउँ घट्नुले विश्वको पारिस्थितिक प्रणाली आपसमा कति गहिरो रूपमा जोडिएको छ भन्ने देखाउँछ। यी हिमालहरूको संरक्षण क्षेत्रीय मात्र नभई विश्वव्यापी जिम्मेवारी हो, जसले भावी पुस्ताका लागि पानी, जैव विविधता, र जलवायु स्थिरता सुनिश्चित गर्दछ।
