१) मनको बाह्य यात्रामा भोग छ र अन्तरको यात्रामा योग छ । बाह्य यात्रामा भेद छ र अन्तरको यात्रामा अभेद । बाहिरी व्यावहारिक सत्यको परिभाषित रुप छ र अन्तरको यात्रामा स्वयम्को बोध छ ।
२) प्रेमले सधैँ स्वतन्त्रता चाहन्छ । प्रेम नै प्रभुको मिलन हो । प्रेम नै शक्तिको जागरण हो । प्रेमकै कारणले मैले आफ्नो ऊर्जालाई उध्र्व दिशा दिन्छु । प्रेमद्वारा नै म समाधिमा लीन हुन्छु । म एक योगी हुँ र प्रेमले नै मलाई प्रभु दर्शन गराएको छ ।
३) प्रेम नै परमात्मा हो । प्रेममा गति छ । सीताको प्रेम ‘विरह यात्रा’ हो । गोपीहरुको विरह वेदना र राधाको प्रेम गाथा हो । यी सबै प्रेम प्रवाहको अङ्ग बने र लुप्त भए । तर प्रेमले कसैलाई पर्खिएन ।
४) विरहमा गति छ, मिलनमा विराम छ । परमात्मा पाउन भक्तले विरहमा पाक्नुपर्छ । विरहको बाढीमा बग्नुपर्दछ । योगीले विरहको योगाग्निमा पवित्र हुनुपर्दछ । भक्तले श्रद्धाग्निको विरहमा तड्पिनु पर्दछ ।
५) अदृश्यसँग आलिङ्गनको आकांक्षा गर्नु विरह हो । अदृश्यलाई आँखामा भर्ने आकाङ्क्षा प्रेम हो । अदृश्यप्रति समर्पित हुनु श्रद्धा र भक्ति हो । अदृश्यको प्रेमको आकाङ्क्षामा हराउनु प्रणय हो ।
६) प्रेम अनुभूति हो । परमात्मा चाहन्छौ भने मनुष्यलाई प्रेम गर । मनुष्य नै माध्यम हो । मनुष्यसँग तन, मन र आत्मा छ । तन र मनसँग प्रेम धेरै टिक्दैन । तन, मनको प्रेममा लेनदेन छ । जब प्रेम आत्मीय बन्दछ, तब परमात्माको खोज सफल हुन्छ ।
७) आफूसँग नडराऊ, अतितसँग पनि नडराऊ । अतितलाई सागरको सतह बनाऊ, परिवारलाई आफ्नो संसार । पति–पत्नीको प्रेम पनि परमात्मासँग प्रेमको एक श्रृङ्खला हो त्यहीँबाट आफ्नो यात्रा शुरु गर ।
साभारः ‘महापुरुषहरुका अमर वाणी’ पुस्तकबाट
