स्वस्थ शरीर नै स्वस्थ जीवनको पहिलो आधार हो । शरीरलाई स्वस्थ राख्न सन्तुलित आहार जति आवश्यक छ, नियमित व्यायाम, खानापानको शैली र जीवन जिउने विधी पनि शरीरलाई स्वस्थ राख्न निकै नै महत्वपूर्ण मानिन्छ । किनकी यी यस्ता कुरा हुन् जसले शरीरलाई स्वस्थ एवं निरोगी बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने गर्छन् र, शरीरलाई स्वस्थ एवं निरोगी बनाउन के खाने र कसो खाने भन्दा पनि कसरी खाने भन्ने कुरामा केन्द्रित गर्न जरुरी छ ।
– खाना खाने बित्तिकै गरिने पहिलो गल्ती भनेको पानीको सेवन हो । किनकी खाना खाने वित्तिकै पिउनु हुँदैन भन्ने त हामीमध्ये धेरैले सुनेका छौ । तर व्यवहारमा भने खासै उतारेका छैनौ । जबकी खाना खाने वित्तिकै पानीको सेवन गर्दा पाचन तन्त्र बिग्रिएर कब्जियतको समस्या निम्तिन सक्छ । त्यसैले, पानी पिउनै परेमा मनतातो पानीको सेवन गर्नुपर्छ । मनतातो पानीले पाचन तन्त्र बलियो बनाउनुका साथै प्रभावकारी बनाउन मद्दत गर्छ । यसको ठिक विपरीत चिसो पानी तथा आईसक्रिमको सेवनले पेटको अग्नीलाई समाप्त गर्छ । जसले गर्दा स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्ने गर्छ ।
– खाना खाने बित्तिकै चिया वा कफी पनि पिउनु हुँदैन । चिया वा कफी सेवन गर्नाले शरीरले आहारमा रहेको आयरनलाई अवशोषित गर्न सक्दैन । साथै, प्रोटिन पनि पचाउन सक्दैन । त्यसैले, यस्ता बानी भएमा तुरुन्तै छोड्नु उपर्युक्त हुन्छ ।
– दिउँसो खाने बित्तिकै छिटो छिटो हिँड्नु वा अन्य गतिविधि गर्नु पनि शरीरको लागि घातक हुनसक्दछ । खाना खाएको केही घण्टासम्म फलफूल, जुस वा अन्य खाद्य पदार्थको सेवन गर्नु हुँदैन । किनकी यसले पाचन प्रक्रियामा बाधा उत्पन्न गरी पेट सम्बन्धी समस्या निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले, खाना खानु आधा वा एक घण्टा अघि मात्र फलफूलको सेवन गर्नुपर्छ ।
– खाना खाने बित्तिकै सुत्नु उचित हुँदैन । साथै, धुमपान पनि गर्नु हँुदैन । यसले पाचन तन्त्र र शरीरलाई हानी गर्न सक्छ ।
– खानालाई सधैँ चपाएर नै खानुपर्छ । किनकी यसले प्रत्यक्ष रुपमै स्वास्थ्यमा असर पार्ने गर्छ । आयुर्वेदमा उल्लेख भए अनुसार खाना चपाउँदा मुखमा जतिवटा दाँत रहेका छन्, त्यति नै पटक चपाउनु पर्छ । र, धेरै भन्दा धेरै चपाउनु पर्छ ।
– रातीको खानाको सम्बन्धमा पनि धेरै सर्तक रहनुपर्छ । विशेषगरी, रातमा ढिलो खाना खाएमा शरीरले त्यसलाई राम्ररी पचाउन सक्दैन जसले गर्दा स्वास्थ्यमा विभिन्न समस्या पैदा हुने गर्छ । त्यसैले, रातमा खाना खाँदा सुत्नु भन्दा कम्तीमा दुई घण्टा अघि नै खानाको सेवन गर्नुपर्छ । र, हल्का खाना खानुपर्छ ।
साभारः ‘स्वास्थ्य विज्ञान’ पुस्तकबाट
