१० नेपाल बाट कान्तिपुरे सेना सहित तिब्बत् अर्थात भोट गयर हमला गर्ने सेनापती काजी भिम मल्ल थिय। मेरो सोध, खोज मा उनी नै पहिलो सेनापती हुन जसले ससस्त्र हमला गरी तिब्बत का धेरै शहर कब्जा गरी ल्हासामा ३२ कोठी नेपाली ब्यापारि हरुलाई स्थापित गराय।
तिब्बतको ब्यापार को एक्लौटी हक नेपाल अर्थात कान्तिपुर को बनाय। जसको कारण ले धेरै सय बर्ष सम्म अर्थात नेपाल– चीन युद्ध ले निम्त्यायको बेत्रावती को सन्धि ले त्यो अधिकार छिन्यो।
२० बास्तबमा काजी सेनापती भिम मल्लको सालीक २–४ वटा बनाइनु पर्छ। यिनै बहादुर सेनापती काजी भिम मल्ल लाई कान्तिपुरे राजा प्रताप मल्ल ले कटाउछन, पछी। अर्काका नचाहिने कुरा सुनेर। पछी पछुतो हुन्छ राजालाई। यिनै भिम मल्लल्को धर्म पत्निले सती जाने बेलामा दियको श्राप लाई हाल सम्म पनि ‘सतिले दियको श्राप’ भनिन्छ।
३० तिनै वीर पुरुष भिम मल्लले कान्तिपुर पूर्व लाग्दा उनको फौज किराती सेना सँग भिडन्त हुन्छ र किराती सेनाले हार्छन। ति किराती सेनाले जम्मा गरेका अन्न पात भिम मल्ल का सेनाले फेला पार्छन्। अनी ति अन्न लाई ढुङ्गा मा ओखल खोपी, काठका मुसल बनाइ अन्न कुटेर चामल–च्याख्ला आदी बनाइ खान्छन् । केही दिन को बसाइ पछी कान्तिपुरे सेना अन्यत्र जान्छन।
४० कान्तिपुरे सेनाले छाडि गयका ओखलहरु रहेको ठाउलाई पछी ‘ओखल ढुङ्गा’ भन्न थालिन्छ। जुन स्थान अहिले सगरमाथा अञ्चल मा पर्दछ। हाल उक्त स्थान मा ढुङ्गाका ओखल का प्रतिक राखियका छन।
साभारः नेपाली सेनाका पूर्वसहायक रथी डा. प्रेमसिंह बस्न्यातको फेसबुकबाट
